წირი (ახალგორის მუნიციპალიტეტი)
.svg)
წირი — სოფელი საქართველოში, ახალგორის მუნიციპალიტეტის ზაყორის ადმინისტრაციულ ერთეულში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე).
მდებარეობს ხარულის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ლეხურის (მტკვრის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1100 მ-ზე, ახალგორიდან 69 კმ-ში, კასპიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 31 კმ-ში.
ისტორია
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]წერილობით წყაროებში ცნობილია XV საუკუნიდან. 1459 წლის „სამთავისის გუჯარში“ სამთავნელის სარგოს ნუსხაში დასახელებულ სოფლებს შორის მოხსენიებულია უკანწირი, წირი და ქვემო წირი.[1] იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ (XVIII საუკუნის მიწურული) წირი იმ სოფლებს შორისაა, რომლებიც ამოწყვეტილი ღაზნელების მამულები იყო და ქსნის საერისთავოს გაუქმების შემდეგ ამილახვრებს მიეკუთვნა.[2]
რუსეთის იმპერიის მმართველობის პერიოდში სოფელი წირი ტფილისის გუბერნიის დუშეთის მაზრის ქსნის უბანში შედიოდა. საბჭოთა რეჟიმის დროს, 1922–1990 წლებში მიაკუთვნეს სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ლენინგორის რაიონს. 1930-იანი წლებიდან ზახორის სასოფლო საბჭოში შედიოდა: ზემო წირი, ქვემო წირი, შუა წირი და უკანწირი. 1989 წლის აღწერით ზემო წირში იყო 42 მცხოვრები, ქვემო წირში — 30, შუა წირში — 37, ძირითადად ოსები; უკანწირში მუდმივი მოსახლეობა არ იყო. ოლქის გაუქმების შემდეგ (1990) ეს დასახლებები ოფიციალურად შედის ახალგორის რაიონში (შემდეგ მუნიციპალიტეტში) წირის სახელწოდებით,[3] თუმცა 1990-იანი წლებიდან საქართველოს ხელისუფლების კონტროლს არ ექვემდებარება. „სამხრეთ ოსეთის“ დე-ფაქტო რეჟიმის მიერ 2015 წელს ჩატარებული აღწერით სოფელ წირში 7 მცხოვრებია.[4]
ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონით (2008 წლის 23 ოქტომბერი) ტერიტორია განსაზღვრულია, როგორც რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად ოკუპირებული. დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი.
წირის (ზემო წირის) მიდამოებში, სოფლის დასავლეთით 2 კმ-ზე, ტყიანი ბორცვის თავზე შემორჩენილია გვიანდელი შუა საუკუნეების დარბაზული ეკლესიის ნანგრევები („ბზეზვა“).[5]
სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- ↑ ალექსიძე ზ., მასალები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიისა და ტოპონომიკისათვის, წგნ. I, თბ., 1964. — გვ. 206, 224.
- ↑ ბაგრატიონი იოანე, ქართლ-კახეთის აღწერა (ტექსტი გამოსაცემად მოამზადეს თინა ენუქიძემ და გურამ ბედოშვილმა), თბ, 1986. — გვ. 39.
- ↑ ახალგორის მუნიციპალიტეტის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს დადგენილება №28 გამგეობის დებულების დამტკიცების შესახებ, 2014 წლის 26 დეკემბერი. «საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე».
- ↑ Итоги всеобщей переписи населения Республики Южная Осетия 2015 года. — გვ. 18.
- ↑ შიდა ქართლი: ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, წიგნი IV, თბ., 2008. — გვ.80.
