ცისანა ტატიშვილი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
ცისანა ტატიშვილი
ბიოგრაფია
ნამდვილი სახელი ცისანა ტატიშვილი
დაბ. თარიღი 30 დეკემბერი, 1937
დაბ. ადგილი საქართველოს დროშა ქართველი
გარდ. თარიღი 23 სექტემბერი, 2017(2017-09-23)
გარდ. ადგილი თბილისი
დასაფლავებულია დიდუბის პანთეონი
ჟანრ(ებ)ი კლასიკური მუსიკა
საქმიანობა ლირიკული, დრამატული სოპრანო
აქტიური 1963-2001
ჯილდოები სსრკ-ის სახალხო არტისტი, ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი, ღირსების ორდენი და რუსთაველის პრემია

ცისანა ტატიშვილი (დ. 30 დეკემბერი 1937, თბილისი, — გ. 23 სექტემბერი, 2017) — ქართველი საოპერო პრიმადონა (ლირიკო-დრამატული სოპრანო), საქართველოს დამსახურებული არტისტი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1973), საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (1979).

ბიოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1963 წელს დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია (გ. ქართველიშვილის კლასი). ამავე წელს თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი გახდა. გასტროლებს მართავდა ევროპის მრავალ ქალაქში. ასეთებია: ვილნიუსი, რიგა, კიშინოვი, კიევი, ოდესა, მინსკი, სოფია, ბუდაპეშტი, ვარშავა, ბერლინი (დოიჩე ოპერა, კომიშე ოპერა), ბონი, მიუნხენი, კელნი, ზაარბრიუკენი, ბაზელი, ათენი, ლისაბონი, ლონდონი, პრაღა, ვენა, ბუსეტო. ასევე, თბილისთან დამეგობრებული ქალაქების საოპერო თეატრების სცენებზე ნამღერი აქვს ფართო ევროპული რეპერტუარი.

ხმა და პარტიები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

აქვს სრული დიაპაზონის, მოქნილი, ტექნიკურად სრულყოფილი, ყველა რეგისტრში თანაბრად მჟღერი ხმა. გამოდიოდა მოსკოვის დიდი თეატრის, პეტერბურგის მარიას თეატრის, ბერლინის კომიშე ოპერისა და დოიჩე ოპრის სცენებზე. მღეროდა ერევნის, ბაქოს, ვილნიუსის, რიგის, კიშინოვის, კიევის, ოდესის, მინსკის, სოფიის, ბუდაპეშტის, ვარშავის, ბონის, კიოლნის, ზაარბრიუკენის, მიუნჰენის, ბაზელის, ათენის, ლისაბონის, ლონდონის, პრაღის სახელმწიფო ოპერის, ვენის თეატრების სცენებზე.

ცისანა ტატიშვილი პარტიები: ეთერი, მარო (ზაქარია ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი“, „დაისი“), თამარი (ო. თაქთაქიშვილის „მთვარის მოტაცება“), ლიზა (პეტრე ჩაიკოვსკის „პიკის ქალი“), ლეონორა, აიდა, ამნერისი, დეზდემონა, ამელია (ჯუზეპე ვერდის „ტრუბადური“, „აიდა“, „ოტელო“, „ბალ-მასკარადი“), ტოსკა (ჯაკომო პუჩინის „ტოსკა“), სანტუცა (პიეტრო მასკანის „სოფლის პატიოსნება“) ელიზავეტა, ებოლი (ჯუზეპე ვერდის „დონ კარლოსი“), რენატა, (ს. პროკოფიევის, „ცეცხლოვანი ანგელოზი“), სენტა, ჰერტრუდა (რიხარდ ვაგნერის „მფრინავი ჰოლანდიელი“, „ლოენგრინი“), ჯუზეპე ვერდი „რეკვიემი“, ლაურეტა (ჯაკომო პუჩინი „ჯანის კიკი“), სალომეა (რიხარდ შტრაუსის „სალომეა“) და სხვა.

ცისანა ტატიშვილი, რიხარდ შტრაუსის „სალომეას“ პარტიის ერთ-ერთი პირველი და საუკეთესო შემსრულებელია ყოფილ საბჭოთა კავშირში, ამიტომ მსოფლიო მუსიკის ენციკლოპედიაში იგი სალომეს შემსრულებელთა მსოფლიოს საუკეთესო სამეულშია შესული.

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ცისანა ტატიშვილი არის შოთა რუსთაველისა და ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის სახელმწიფო პრემიების, ასევე ზურაბ ანჯაფარიძის სახელობის პრემიის ლაურეატი, ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალერი, ღირსების ორდენოსანი, საქართველოსა და საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი, თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის ვოკალური კათედრის პროფესორი, შვეიცერის საპატიო ორდენის კავალერი, ჰუმანიტარული აკადემიის აკადემიკოსი, ქ.თბილისის საპატიო მოქალაქე. ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის წინ, ცისანა ტატიშვილის სახელობითი ვარსკვლავი 2010 წელს გაიხსნა.

  • 2012 - თბილისის საპატიო მოქალაქე
  • 2012 - ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი
  • 2010 - ღირსების ორდენი
  • 1987 - შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია
  • 1979 - ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის პრემია
  • 1979 - სსრკ სახალხო არტისტი
  • 1973 - საქართველოს სახალხო არტისტი
  • საქართველოს დამსახურებული არტისტი
  • ზურაბ ანჯაფარიძის სახელობის პრემია
  • ალბერტ შვეიცერის ოქროს მედალი

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • მოკლე მუსიკალური ლექსიკონი, ა., თამარაშვილი (1999 წ.) გამომცემლობა „დეგი“.