ჩულიმი (ობის შენაკადი)

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
ნავიგაციაზე გადასვლა ძიებაზე გადასვლა
ჩულიმი
Чулым
Chulym River.JPG
ჩულიმი აჩინსკთან
ქვეყანა რუსეთის დროშა რუსეთი
ტერიტორიული ერთეულები ტომსკის ოლქი, ხაკასეთი და კრასნოიარსკის მხარე
ქალაქები ნაზაროვო, აჩინსკი და ასინო
სათავე 54°56′56″ ჩ. გ. 89°50′02″ ა. გ. / 54.94889° ჩ. გ. 89.83389° ა. გ. / 54.94889; 89.83389
შესართავი ობი
57°43′54″ ჩ. გ. 83°49′34″ ა. გ. / 57.73167° ჩ. გ. 83.82611° ა. გ. / 57.73167; 83.82611
სიგრძე 1799 კმ
აუზის ფართობი 134 000 კმ²
წყლის ხარჯი (მინ.) 108 მ³/წმ
წყლის ხარჯი (საშ.) 785 მ³/წმ
წყლის ხარჯი (მაქს.) 8220 მ³/წმ
ჩულიმი (ობის შენაკადი) — რუსეთი
ჩულიმი (ობის შენაკადი)
ჩულიმი (ობის შენაკადი)
Blue 0080ff pog.svg — სათავე, Blue pog.svg — შესართავი
Commons-logo.svg ჩულიმი ვიკისაწყობში

ჩულიმი (რუს. Чулым) — მდინარე ტომსკის ოლქში, ხაკასეთსა და კრასნოიარსკის მხარეში, ობის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 1799 კმ, აუზის ფართობი 134 ათ. კმ². წარმოიქმნება მდინარეების თეთრი და შავი იუსის შეერთებით, რომლებსაც სათავე აქვთ კუზნეცკის ალათაუში. სათავიდან ქალაქ აჩინსკამდე მთის მდინარეა, ჩულიმ ენისეის ქვაბულში იტოტება, ქვემოთში განიერ (10 კმ-მდე) ჭალას წარმოქმნის, სადაც უამრავი ტბა და ნარიონალია. უმთავრესად საზრდოობს თოვლის წყლით. წყალდიდობა იცის მაის-ივლისში. წყლის საშუალო ხარჯი 785 მ³/წმ, მაქსიმალური (შესართავიდან 131 კმ-ზე) — 8220 მ³/წმ, მინიმალური — 108 მ³/წმ. იყინება ნოემბრის დასაწყისში, ყინულძვრაა აპრილ-მაისში. გამოიყენება ხე-ტყის დასაცურებლად. სანაოსნოა შესართავიდან 1773 კმ. ჩულინის ნაპირზეა ქალაქები: ნაზაროვო, აჩინსკი და ასინო

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

შვედ მკვლევარს იოჰან პეტერ ფაკალს აღნიშნული ჰყავს XVIII საუკუნეში ჩულიმის ნაპირებზე მცხოვრები ნადირობა-შემგროვებლობის მიმდევარი ტომები.[1]

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. K. David Harrison (2007) When Languages Die: The Extinction of the World's Languages and the Erosion of Human Knowledge, p. 70-72, published by Oxford University Press US, ISBN 0-19-518192-1, 304 pages [1]