შუშას დეკლარაცია
შუშას დეკლარაცია (აზერ. Müttəfiqlik Haqqında Şuşa Bəyannaməsi, თურქ. İttifaklık Hakkında Şuşa Beyannamesi) — აზერბაიჯანსა და თურქეთს შორის მოკავშირეთა ურთიერთობების შესახებ დეკლარაცია, რომელიც ხელმოწერილია 2021 წლის 15 ივნისს, ქალაქ შუშაში.
დეკლარაცია წარმოადგენს ორ სახელმწიფოს შორის პოლიტიკური, სამხედრო და უსაფრთხოების სფეროებში თანამშრომლობის სტრატეგიულ ჩარჩოს და განსაზღვრავს ორმხრივი ურთიერთობების განვითარების ძირითად მიმართულებებს.
ისტორია
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]2021 წლის 15 ივნისს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევიმ და თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანიმ ოფიციალური ვიზიტის ფარგლებში ხელი მოაწერეს მოკავშირეთა ურთიერთობების შესახებ ერთობლივ დეკლარაციას ქალაქ შუშაში. დოკუმენტმა განსაზღვრა აზერბაიჯან–თურქეთის ურთიერთობების „საგზაო რუკა“ პოლიტიკურ, სამხედრო და ეკონომიკურ სფეროებში.[1]
2022 წლის 1 თებერვალს შუშას დეკლარაცია დაამტკიცა აზერბაიჯანის პარლამენტმა, ხოლო 2022 წლის 3 თებერვალს იგი რატიფიცირდა თურქეთის პარლამენტის მიერ.[2][3]
შინაარსი
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]დეკლარაცია ფოკუსირებულია პოლიტიკურ, სამხედრო და უსაფრთხოების სფეროებში შემდგომ ერთობლივ ქმედებებზე. მხარეებმა განაცხადეს, რომ მესამე სახელმწიფოს მხრიდან რომელიმე ქვეყნის სუვერენიტეტის, დამოუკიდებლობის ან ტერიტორიული მთლიანობის წინააღმდეგ საფრთხის შემთხვევაში გაიმართება ერთობლივი კონსულტაციები და უზრუნველყოფილი იქნება ორმხრივი დახმარება.
დოკუმენტში ასევე განხილულია პოლიტიკური, ეკონომიკური და სავაჭრო ურთიერთობები, კულტურა, განათლება, სპორტი, ენერგეტიკული უსაფრთხოება, სამხრეთის გაზის დერეფანი, თავდაცვის ინდუსტრიის თანამშრომლობა, სამხედრო თანამშრომლობა და ორმხრივი სამხედრო დახმარება, ზანგეზურის დერეფანი, ექვსმხრივი პლატფორმის (აზერბაიჯანი, სომხეთი, რუსეთი, თურქეთი, ირანი და საქართველო) ფარგლებში თანამშრომლობა და თურქეთის საკონსულოს გახსნა შუშაში.[4]
დეკლარაციაში აღნიშნულია, რომ აზერბაიჯანის დასავლეთ რეგიონებსა და ნახიჩევანს შორის ზანგეზურის დერეფნის გახსნა, აგრეთვე ნახიჩევანი–ყარსის სარკინიგზო ხაზის მშენებლობა ხელს შეუწყობს რეგიონში ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების განვითარებას. მხარეებმა ასევე გაუსვეს ხაზი სამხრეთის გაზის დერეფნის როლს, როგორც ენერგეტიკული უსაფრთხოების მნიშვნელოვან ფაქტორს რეგიონსა და ევროპაში.[5]
გარდა ამისა, მხარეებმა განაცხადეს, რომ 2020 წლის 10 დეკემბერს გაფორმებული მედიის სფეროში სტრატეგიული თანამშრომლობის შესახებ ურთიერთგაგების მემორანდუმის საფუძველზე გაგრძელდება თანამშრომლობის გაღრმავება ინფორმაციის, კომუნიკაციისა და საზოგადოებრივი დიპლომატიის მიმართულებით.
იხილეთ აგრეთვე
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- ↑ Между Азербайджаном и Турцией подписана Шушинская декларация о союзнических отношениях ru. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-06-25. ციტირების თარიღი: 2021-06-15
- ↑ Парламент Азербайджана утвердил Шушинскую декларацию о союзнических отношениях с Турцией ru (2022-02-01). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-02-01. ციტირების თარიღი: 2022-02-01
- ↑ Şuşa Beyannamesi’ni içeren kanun teklifi Meclis’te kabul edildi tr (2022-02-03). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-02-03. ციტირების თარიღი: 2022-02-03
- ↑ Erdoğan ve Aliyev 'Şuşa Beyannamesi'ne imza attı tr. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-06-15. ციტირების თარიღი: 2021-06-15
- ↑ Шушинская декларация о союзнических отношениях между Азербайджанской Республикой и Турецкой Республикой ru. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-06-17. ციტირების თარიღი: 2021-06-18