შაჰ-აბას I-ის ლაშქრობები ქართლ-კახეთში

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
შაჰ-აბას I-ის ლაშქრობები ქართლ-კახეთში
ირან-ოსმალეთის ომის ნაწილი
თარიღი 1614-1618
მდებარეობა ქართლი, თბილისი, კახეთი
შედეგი სეფიანების გამარჯვება
ტერიტორიული
ცვლილებები
აიღეს თბილისი; ლუარსაბ II-ისა და თეიმურაზ I-ის აჯანყების ჩახშობა; ქართლი და კახეთი ირანის მმართველობის ქვეშ მოექცა; ქართველების მასობრივი დეპორტაცია
მხარეები
Safavid Flag.svg სეფიანთა ირანი Coat of arms of Kartli Georgia.png ქართლის სამეფო
Coat of arms of Kingdom of Kakheti.svg კახეთის სამეფო
მეთაურები
Safavid Flag.svg აბას I
Safavid Flag.svg გიორგი სააკაძე
Safavid Flag.svg განჯ ალი ხანი
Coat of arms of Kartli Georgia.png ლუარსაბ II
Coat of arms of Kingdom of Kakheti.svg თეიმურაზ I
დანაკარგები
უცნობია 100 000 ქართველი დაღუპული.[1]

130 000[2] - 160,000[3] - 200,000[1][4][5] გადასახლებული ირანის ცენტრალურ პროვინციებში.

თბილისის დაპყრობა:
70 000 ოსმალო ჯარისკაცი და ქართველი მოსახლეობა დაღუპული .[6]

შაჰ-აბას I-ის ლაშქრობები ქართლ-კახეთში1614-1617 წლების სეფიანების მეფის აბას I-ის ოთხი ლაშქრობა აღმოსავლეთ საქართველოში მდებარე ირანისადმი ვასალურ დამოკიდებულებაში მყოფ ქართლისა და კახეთის სამეფოებში, ირან-ოსმალეთის ომის დროს (1603 - 1618). ლაშქრობების მიზეზად სახელდება ირანთან ვასალურ დამოკიდებულებაში მყოფი ქართლის მეფის ლუარსაბ II-ისა და კახეთის მეფის თეიმურაზ I-ის (თეიმურაზ ხანი) დაუმორჩილებლობა და აჯანყება აბას I-ის წინააღმდეგ. თბილისის სრული განადგურების, აჯანყების ჩახშობისა და 130 000-დან 200 000-მდე ქართველის გადასახლებით ირანში, ქართლისა და კახეთის სამეფო ირანის მმართველობის ქვეშ მოექცა.

წინარე ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1612 წელს საქართველოსა და შაჰს შორის დაძაბულობა გაიზარდა, რადგან თეიმურაზმა და ლუარსაბმა უარი თქვეს შაჰის წიანდადებაზე ხლებოდნენ მას და მიიმხრეს პრო-ირანულად განწყობილი თავადაზნაურობა, მათ შორის ყარაბახის მმართველი. 1614 წლის გაზაფხულზე ომი დაიწყო. ბრძოლა დასრულდა ნასუჰ-ფაშას ხელშეკრულებით.

ხოცვა-ჟლეტა და გადასახლება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1616 წელს აბას I-მა თავისი ჯარები გაგზავნა საქართველოში. იგი მიზნად ისახავდა თბილისში ქართველთა აჯანყების აღმოფხვრას, მიუხედავად სეფიანთა ჯარისკაცების სიმრავლისა თბილისის მოსახლეობამ სერიოზული წინააღმდეგობა გაუწია ირანის ჯარს. შაჰმა გაანადგურა ქართლისა და კახეთის სამეფოები, ხოლო მათი მეფეები თეიმურაზი და ლუარსაბი იმერეთის სამეფოში გააძევა. ლუარსაბი დანებდა შაჰს და იგი დააპატიმრეს, ხოლო თეიმურაზმა გააგრძელა განრისხებული შაჰისადმი წინააღმდეგობის გაწევა, რომელსაც მოჰყვა ქართველების ხოცვა-ჟლეტა და მათი გადასახლებები. ქართლი ნაწილობრივ იხსნა შაჰისადმი ერთგულების გამოცხადებამ, ხოლო კახეთმა დაკარგა მოსახლეობის უმრავლესობა.

ეს გადასახლებები ცნობილია, როგორც სეფიანების პოლიტიკის კიდევ ერთი ეტაპი იმ მასშტაბური გადასახლებებისა ირანის ტერიტორიაზე, რომელიც არა მხოლოდ ქართველებს, არამედ კავკასიის სხვა ეთნიკურ ჯგუფებსაც ეხებოდა, როგორიც იყო ჩერქეზები და სომხები.

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. 1.0 1.1 Rayfield, Donald (2012) Edge of Empires. London: Reaktion Books Ltd, გვ. 191. ISBN 978 1 78023 030 6. 
  2. Eskandar Beg, pp. 900-901, tr. Savory, II, p. 1116
  3. Blow 2009, გვ. 174.
  4. Mikaberidze 2015, გვ. 291, 536.
  5. Malekšāh Ḥosayn, p. 509
  6. History of Iranian-Georgian Relations, Savory, II, pp. 1081-83