შალვა ღამბაშიძე

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
Disambig-dark.svg სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ ღამბაშიძე.
შალვა ღამბაშიძე
დაბ. სახელი შალვა ღამბაშიძე
დაბ. თარიღი 1 აგვისტო, 1899
ზესტაფონი
გარდ. თარიღი 18 მაისი, 1955 (55 წლის)
თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ
საქმიანობა მსახიობი

შალვა ქსენოფონტეს ძე ღამბაშიძე (დ. 1 აგვისტო[ძვ. სტ. 20 ივლისი], 1899, ზესტაფონი — გ. 18 მაისი, 1955, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1939).

ბიოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1917 წელს ქუთაისის რეალური სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ თეატრალური განათლება მიიღო ჯაბადარის დრამატული სტუდიაში თბილისში (1918–1920). 1920 წლიდან იყო ბათუმის თეატრის მსახიობი. 1921–1928 წლებში რუსთაველის თეატრის, 1928–1955 კი მარჯანიშვილის სახელობის თეატრის მსახიობი. 1937–1947 წლებში იყო ამ თეატრის დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი.

ღამბაშიძე ქართული საბჭოთა თეატრის ერთ-ერთი ფუძემდებელია, კოტე მარჯანიშვილის მოწაფე და მისი მხატვრული მიმართულების მიმდევარი და გამგრძელებელი. საბჭოთა ქართულ სამსახიობო ხელოვნებაში ღამბაშიძემ გააგრძელა და განავითარა ქართული რეალისტური აქტიორული სკოლის ტრადიციები. იგი იყო სასცენო ხელოვნებაში სოციალისტური რეალიზმის გამოჩენილი ოსტატი. ღამბაშიძის შემოქმედება ხასიათდება სიმართლით, კეთილშობილებით, ზომიერების გრძნობით, ქართველი კაცის ხასიათის ღრმა წვდომით, შთამბეჭდავი გამომსახველობით, მეტყველების დიდი კულტურით. სცენური სახეებიდან აღსანიშნავია: ესტევანი (ლოპე დე ვეგას „ცხვრისწყარო“), კაკუტა, მეწისქვილე (პოლიკარპე კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი“), მოძღვარი (ალექსანდრე ყაზბეგის „მოძღვრის“ მიხედვით), დე სილვა (კარლ გუცკოვის „ურიელ აკოსტა“), ოტელო (უილიამ შექსპირის „ოტელო“), ბოროდინი (აფინოგენოს „შიში“), არჩილი ( „ჩატეხილი ხიდი“ ილია ჭავჭავაძის მოთხრობის მიხედვით), სოლომონი (ლავრენტი არდაზიანის „სოლომონ ისაკიჩ მეჯღანუაშვილი“ ინსცენირება), კათალიკოსი (ლევან გოთუა „დავით აღმაშენებელი“ ), კუტუზოვი (სამსონიას „ბაგრატიონი“ ), მაკფერსონი (კონსტანტინე სიმონოვის „რუსეთის საკითხი“), კნეროვი (ალექსანდრე ოსტროვსკის „უმზითვო“), გოროდნიჩი (ნიკოლოზ გოგოლის „რევიზორი“), ანთიმოზი (ვიქტორ გაბესკირიას „უფსკურულთან“), შრუზბერი (ფრიდრიხ შილერის „მარიამ სტიუარტი“) და სხვა.

ღამბაშიძემ მთელი რიგი შთამბეჭდავი სახეები შექმნა კინოში (ბეკინა სამანიშვილი, „სამანიშვილის დედინაცვალი“, 1927; ყასაბი, „კომუნარის ჩიბუხი“, 1929; დავითი, „დარიკო“, 1936; ქარუმიძე „დიადი განთიადი“, 1938; ანდუყაფარი, „გიორგი სააკაძე“, 1942; გრამიტონი „ჭირვეული მეზობლები“, 1945; თავადი ელიზბარი, „დავით გურამიშვილი“, 1946; მაკარი „ქეთო და კოტე“, 1948; ირაკლი „ჭრიჭინა“, 1954). დაჯილდოებულია 2 ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე — ანა (ანეტა) გიორგის ასული დონჟაშვილი (ფსევდონიმი დონჟანელი) (დ. 3 თებერვალი, 1911, ლაგოდეხი — გ. 3 დეკემბერი, 1961, თბილისი).

ფილმოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • 1939: საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
  • შრომის წითელი დროშის ორდენი
  • ლენინის ორდენი

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • შალვა ღამბაშიძე, კრ., თბ., 1973;
  • ჯანელიძე დ., შალვა ღამბაშიძე, მის წგნ.: სახიობა, თბ., 1958;
  • ქარელიშვილი ე., გადამწვარი გული, თბ., 1961;
  • ჯანელიძე დ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, გვ. 582, თბ., 1986 წელი.
  • ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 350, თბ., 1994

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]