ყარაბაღის ისტორია

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
Under construction icon-red.svg ამ სტატიას ამჟამად აქტიურად არედაქტირებს Vano3333.

გთხოვთ, ნუ შეიტანთ მასში ცვლილებებს, სანამ ეს განცხადება არ გაქრება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, შესაძლოა, მოხდეს რედაქტირების კონფლიქტი.
ამ შეტყობინების განთავსების თარიღია 2019 წლის 8 ნოემბერი და იგი მხოლოდ ერთი კვირა შეიძლება დარჩეს სტატიაში.


მომხმარებლის სახელის და თარიღის ავტომატურად მისათითებლად, გამოიყენეთ თარგი {{subst:L}}

ყარაბაღი მდებარეობს მცირე კავკასიონის ქედის სამხრეთ ნაწილში. სომხეთის მაღალმთიანეთის აღმოსავლეთ ნაწილი, მოიცავს მთიან ყარაბაღის სახელით ცნობილი მოიცავს ამ რეგიონის ფართო გეოგრაფიულ მაღალმთიან ნაწილს.[1] რუსული და საბჭოთა პერიოდის განმავლობაში, რეგიონი ცნობილი გახდა მთიანი ყარაბაღით. თვით ყარაბაღის სახელწოდება (მიღებული იყო თურქული და სპარსული ენებიდან და ლიტერატურული მნიშვნელობით მიშნავს „შავ ვენახს“) პირველად რეგიონი აღწერეს ქართულ და სპარსულ წყაროებში მე -13 და მე -14 საუკუნეებში.[2][3]

ამჟამად ამ ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი დე ფაქტო მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის კონტროლის ქვეშ იმყოფება, რომელსაც აქვს ეკონომიკური, პოლიტიკური და სამხედრო მხარდაჭერა სომხეთის მხრიდან. რეგიონის საბოლოო სტატუსი კვლავაც გაურკვველია სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის.

1917 წელი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ, ბაქოში დაინიშნა ადგილობრივი საბჭოთა მთავრობა, რომელსაც ეთნიკურად სომეხი სტეფანე შაუმიანი ხელმძღვანელობდა: ე.წ. ბაქოს ეროვნული საბჭო (1917 წლის ნოემბერი - 1918 წლის 31 ივლისი).

რუსეთის კონტროლის ქვეშ მყოფმა სომხებმა ეროვნული კონგრესი შექმნეს 1917 წლის ოქტომბერში. ტფილისში კონვენცია დაიდო 1917 წლის სექტემბერში, ყოფილი რომანოვების დელეგაციასთან. მუსლიმურმა ეროვნულმა საბჭომ (MNC) მიიღო კანონი თავდაცვის ორგანიზების შესახებ და შეიმუშავა ამიერკავკასიის ადგილობრივი კონტროლი და ადმინისტრაციული სტრუქტურა. საბჭომ ასევე შეარჩია 15-კაციანი მუდმივი აღმასრულებელი კომიტეტი, რომელიც ცნობილია როგორც აზერბაიჯანის ეროვნული საბჭო.

1918 წელი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1918 წლის მარტში გაიზარდა ეთნიკური და რელიგიური დაძაბულობა და ბაქოში დაიწყო სომხურ-აზერბაიჯანული კონფლიქტი. შედეგად, 3 000 – დან 12 000 – მდე ადამიანი დაიღუპა, ისტორიული მოვლენა ცნობილია როგორც „მარტის მოვლენები“.[4][5][6] მნიშვნელოვანი დაპირისპირებები მოხდა ევლახსა და აღდაშში, სადაც თურქებმა დაამარცხეს რუსეთის ბოლშევიკური ძალები.

ყარაბაღის ომი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მთიანი ყარაბაღისათვის ბრძოლა გამწვავდა მას შემდეგ, რაც 1991 წელს სომხეთმა და აზერბაიჯანმა საბჭოთა კავშირისგან დამოუკიდებლობა მიიღეს. რუსეთის თავდაცვის მინისტრი იგორ როდიონოვი დსთ-ს ქვეყნებთან, მინისტრ ამან ტულეევისადმი გაგზავნილ წერილში ამბობს, რომ თავდაცვის მინისტრების კომიტეტმა დაადგინა, რომ დიდი ოდენობით რუსული იარაღი, მათ შორის 84 T-72 ტანკი და 50 ჯავშანტექნიკა სომხეთში გადავიდა 1994 და 1996 წლებში, ცეცხლის შეწყვეტის შემდეგ, სრულიად უფასოდ და ასევე რუსეთის მთავრობის ნებართვის გარეშე..[7] ვაშინგტონ თაიმსის სტატიაში ნათქვამი იყო, რომ რუსეთის მიერ სამხედრო მხარდაჭერა სომხეთის მიმართ აშკარად ჩანდა, რომლის მიზანსაც პროდასავლური აზერბაიჯანისა და მისი სტრატეგიული ნავთობის მარაგის დამორჩილება შეადგენდა.[8] სომხეთმა ოფიციალურად უარყო მსგავსი იარაღის მიწოდება.[9]


რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე:

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. Journal of the Society for Armenian Studies: JSAS., Volume 8. University of Michigan, 1997, p 54.
  2. Encyclopædia Britannica. Armenia:"A few native Armenian rulers survived for a time in the Kiurikian kingdom of Lori, the Siuniqian kingdom of Baghq or Kapan, and the principates of Khachen (Artzakh) and Sasun."
  3. Robert H. Hewsen. The Kingdom of Arc'ax. In Medieval Armenian Culture (University of Pennsylvania Armenian Texts and Studies). Thomas J. Samuelian and Michael E. Stone (eds.) Chico, California: Scholars Press, 1984, pp. 54–55. ISBN 0-8913-0642-0.
  4. Firuz Kazemzadeh, Ph. D. The Struggle For Transcaucasia: 1917–1921. ISBN 0-8305-0076-6
  5. (რუსული) Michael Smith. Azerbaijan and Russia: Society and State: Traumatic Loss and Azerbaijani National Memory Archived 2011-03-10 საიტზე Wayback Machine.
  6. Human Rights Watch. “Playing the "Communal Card": Communal Violence and Human Rights”
  7. NISAT. Defense ministry confirms illegal arms transfer to Armenia Archived 2006-03-09 საიტზე Wayback Machine.
  8. The Washington Times. Armenia armed by Russia for battles with Azerbaijan. April 10, 1997.
  9. NISAT. Rokhlin Details Arms Supplied to Armenia Archived 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine.