ქმერის რესპუბლიკა

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search

ქმერის რესპუბლიკა
សាធារណរដ្ឋខ្មែរ

ნახევრადაღიარებული ქვეყანა

Flag of Cambodia.svg
19701975 Flag of Democratic Kampuchea.svg
Flag of the Khmer Republic.svg Coat of arms of The Khmer Republic.svg
დროშა გერბი
LocationCambodia.png
დედაქალაქი პნომპენი
ენა ქმერული ენა
რელიგია ბუდიზმი
ფულის ერთეული კამბოჯური რიელი
მოსახლეობა 7 952 000-8 102 000
მმართველობის ფორმა საპრეზიდენტო რესპუბლიკა
პრეზიდენტი
 - 19701972 ჩენგ ჰენგი
 - 19721975 ლონ ნოლი
 - 1975 საუკამ ხოი
ისტორია
 - პრინცის დამხობა 18 მარტი, 1970
 - რესპუბლიკის გამოცხადება 9 ოქტომბერი, 1970
 - წითელი ქმერების ხელისუფლებაში მოსვლა 17 აპრილი, 1975

ქმერის რესპუბლიკა (ქმერ. សាធារណរដ្ឋខ្មែរ, ფრანგ. République Khmère) — კამბოჯის ისტორიის ერთ-ერთი ეტაპი, რომელიც წინ უძღოდა დემოკრატიული კამპუჩიის ტოტალიტარული კომუნისტური რეჟიმის დამყარებას. ქმერის რესპუბლიკა ოფიციალურად გამოცხადდა 1970 წლის 9 ოქტომბერს და მისი ისტორია დასრულდა 1975 წლის 17 აპრილს ხელისუფლებაში წითელი ქმერების მოსვლის შედეგად.

სახელმწიფო გადატრიალება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1970 წლის 18 მარტს მეფე ნოროდომ სიანუკის ქვეყანაში არ ყოფნით ისარგებლეს მემარჯვენე ძალებმა და აშშ-ის მხარდაჭერით მოახდინეს სახელმწიფო გადატრიალება. ხელისუფლებაში მოვიდა გენერალი ლონ ნოლი. 1970 წლის აპრილში ამერიკისა და სამხრეთ ვიეტნამის ჯარები შევიდნენ კამბოჯაში, რამაც საერთაშორისო საზოგადოების კრიტიკა დაიმსახურა და იძულებული გახდნენ ერთი თვის შემდეგ ჯარები გამოეყვანათ. 1970 წლის მაისში ლონ ნოლისადმი ოპოზიციურად განწყობილმა ძალებმა ჩინეთს მხარდაჭერით პეკინში ჩამოაყალიბეს კამპუჩიის ეროვნული გაერთიანებული ფრონტი, საკუთარი შეიარაღებული ძალებით და დევნილობაში მყოფი მთავრობით. კამპუჩიის ეროვნული გაერთიანებული ფრონტის შემადგენლობაში შევიდნენ ნოროდომ სიანუკის მომხრები და მათი ყოფილი მტრები - კომუნისტები. გაერთიანებულ ფრონტში სიანუკი არ ფლობდა რეალურ ხელისუფლებას, იგი კონცეტრირებული იყო ადგილობრივი კომუნისტების ხელში, რომლებიც უფრო მეტად ცნობილი იყვნენ წითელი ქმერების სახელით. ვიეტნამის დემოკრატიული რესპუბლიკისა და გაერთიანებულ ფრონტის ძალები შევიდნენ კამბოჯის ტერიტორიაზე და ლონ ნოლის რეჟიმს წაართვეს და საკუთარ კონტროლს დაუქვემდებარეს ქვეყნის აღმოსავლეთი პროვინციები.

1970 წლის 9 ოქტომბერს კამბოჯა ოფიციალურად გამოცხადდა ქმერის რესპუბლიკად. ხელისუფლებაში მყოფმა ლონ ნოლის რეჟიმმა გამოაცხადა კურსი საბაზრო ეკონომიკის განვითარებისაკენ, აშშ-სა და მისი მხარდამჭერების მსგავსად. მსოფლიო თანამეგობრობა (განსაკუთრებით კომუნისტური სახელმწფოები და მათი სატელიტები) თანაუგრძნობდნენ კამპუჩიის ეროვნულ გაერთიანებულ ფრონტს და კამბოჯელი ხალხის ერთადერთ კანონიერ წარმომადგენლად თვლიდნენ ყოფილ მეფეს ნოროდომ სიანუკს. ამ საკითხზე დისკუსია შედგა გაეროშიც.

ომი და დამარცხება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1970 წლის ბოლოდან დედაქალაქი მოწყდა სასოფლო სამეურნეო რაიონებს. ლონ ნოლი ყველანარდ ცდილობდა მსოფლიო საზოგადოებისათვის ეჩვენებინა თავისი დემოკრატიულობა. ხუთწლიანი შეიარაღებული პარტიზანული ბრძოლის შედეგად კამპუჩიის კომპარტიის რიგები საკმაოდ გაიზარდა და ნელნელა გადაიქცა მთავარ წამყვან პოლიტიკურ ძალად კამბოჯაში.

1973 წელი გადამწყვეტი აღმოჩნდა სამოქალაქო ომში. მხოლოდ ამერიკის საჰაერო ძალების დახმარებამ გადაარჩინა ლონ ნოლის რეჟიმი სრული კრახისაგან. 1975 წლის დასაწყისისათვის წითელი ქმერები და ვიეტნამის არმია აკონტროლებდა ქვეყნის ტერიტორიის 90 %-ს. აპრილში წითელმა ქმერებმა აიღეს დედაქალაქი პნომპენი. ლონ ნოლი ქვეყნიდან გაიქცა. ქმერების რესპუბლიკა დაეცა, მოგვიანებით მას დემოკრატიული კამპუჩია უწოდეს.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]