ფრიდრიხ ვილჰელმ ოპელტი

ფრიდრიხ ვილჰელმ ოპელტი
დაბ. თარიღი	9 ივნისი, 1794(1794-06-09)
დაბ. ადგილი	Rochlitz
გარდ. თარიღი	22 სექტემბერი, 1863(1863-09-22) (69 წლის)
გარდ. ადგილი	დრეზდენი
საქმიანობა	მათემატიკოსი , მუსიკოლოგი , ასტრონომი, weaver და tax officer
ჯილდოები	გეჰაიმრატი

ფრიდრიხ ვილჰელმ ოპელტი (გერმ. Friedrich Wilhelm Opelt; დ. 9 ივნისი, 1794, Rochlitz — გ. 22 სექტემბერი, 1863, დრეზდენი) — გერმანელი მუსიკოლოგი, მათემატიკოსი, ასტრონომი და საქსონიის ფინანსური საიდუმლო მრჩეველი.

ბიოგრაფია

ფრიდრიხ ვილჰელმ ოპელტი დაიბადა 1794 წლის 9 ივნისს, ხავერდის მწარმოებლის ოჯახში. 1808 წელს როხლიცის სკოლის დამთავრების შემდეგ, მამის თხოვნით, ფრიდრიხ ვილჰელმმა ქსოვის ხელობა შეისწავლა. იმ დროს ის თვითნასწავლი მუსიკოსი იყო და ხშირად უკრავდა ორღანზე ქალაქის წმინდა პეტრეს ეკლესიაში წირვა-ლოცვის დროს. ოპელტმა ფრანგული და რუსული ენები დამოუკიდებლად ისწავლა. ის მამის ქარხანაში მუშაობდა, რომლის პროდუქციაც წარმატებული იყო, განსაკუთრებით ლაიფციგისა და ფრანკფურტის ბაზრობებზე და წარმოების გაფართოებას გეგმავდა. ეს გეგმა ნაპოლეონის ომებმა ჩაუშალა, რომელიც 1815 წლამდე გაგრძელდა.

1813 წლის შემდეგ, როდესაც მეექვსე კოალიციის ომის თეატრი საქსონიიდან საფრანგეთში გადავიდა, ოპელტმა დრეზდენის საქალაქო საბჭოში საგადასახადო აუდიტორის თანამდებობა დაიკავა და რამდენიმე წლის შემდეგ ჯერ რადებერგში გადასახადების ამკრეფი გახდა, 1824 წელს — ვიურცენის რაიონის, ხოლო 1832 წელს — პლაუენის რაიონის გადასახადების ამკრეფად დაინიშნა. 1839 წელს ოპელტი დრეზდენის რაიონის საგადასახადო საბჭოს კერძო ფინანსური მრჩეველი გახდა.

1847 წელს ოპელტი ლაიფციგში საქსონ-ბავარიული რკინიგზის კომპანიის დირექტორის მოადგილედ აირჩიეს. მომდევნო წელს ის დრეზდენში სამეფო ფინანსთა სამინისტროს კერძო ფინანსურ მრჩეველად დაინიშნა. 1863 წლის გაზაფხულზე ის ყველა დაკავებული თანამდებობიდან გადადგა.

ფრიდრიხ ვილჰელმ ოპელტი 1863 წლის 22 სექტემბერს დრეზდენში გარდაიცვალა და იქვეა დაკრძალული.

სამეცნიერო მოღვაწეობა

ყოველდღიური სამუშაოს გარდა, ოპელტი მათემატიკაში, ასტრონომიასა და მუსიკაშიც იყო ჩაფლული. კერძოდ, მან საქსონიის სამეფოს საპენსიო ბანკის სქემა შეიმუშავა და ყველა საჭირო გამოთვლა შეასრულა. ოპელტმა ლუი-ბენჯამინ ფრანცურის მექანიკის სახელმძღვანელო ფრანგულიდან გერმანულად თარგმნა და დრეზდენში ფიზიკისა და მათემატიკის სალონის დირექტორ ვილჰელმ გოტელფ ლორმანთან ითანამშრომლა. მან მთვარეზე მთებისა და კრატერების სიმაღლე და სიღრმე მათი ჩრდილების ზომის მიხედვით განსაზღვრა. ეს მონაცემები ლორმანის მთვარის ატლასისთვის იყო საჭირო. ფრიდრიხ ვილჰელმ ოპელტის ვაჟმა, ოტო მორიც ოპელტმა, ეს სამუშაო განაგრძო და 1877 წელს იოჰან ფრიდრიხ იულიუს შმიდტმა ეს ატლასი სათაურით „Mondcharte in 25 Sectionen“ გამოაქვეყნა.

ფრიდრიხ ვილჰელმ ოპელტმა ასევე გააუმჯობესა გაზის სიმებიანი გამოსხივება, ფრანგი ინჟინრისა და ფიზიკოსის შარლ კანიარ დე ლა ტურის გამოგონება.

ხსოვნა

მის და მისი შვილის ოტო მორიც ოპელტის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დააქრვეს ოპელტი.

ლიტერატურა

• François-Joseph Fétis: Biographie universelle des musiciennes, Band 6. Paris 1864, S. 371.
• Moritz Fürstenau: Opelt, Friedrich Wilhelm. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 24, Duncker & Humblot, Leipzig 1887, S. 366.
• Opelt, Friedrich Wilhelm. In: Wilibald Gurlitt (Hrsg.): Riemann Musiklexikon. 12., völlig neubearbeitete Auflage. Personenteil: L–Z. Schott, Mainz 1961, S. 343.