ფოლკლენდის ომი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ფოლკლენდის ომი
Falklands, Campaign, (Distances to bases) 1982.jpg
ბრიტანეთის ჯარების მოძაობის სქემა .
თარიღი 1982 წლის 2 აპრილი - 14 ივნისი[1][2]
მდებარეობა ფოლკლენდის კუნძულები
სამხრეთი გეორგია და სამხრეთ სენდვიჩის კუნძულები
მიმდებარე საზღვაო და საჰაერო სივრცე
შედეგი ბრიტანეთის გამარჯვება.
მხარეები
არგენტინის დროშა არგენტინა გაერთიანებული სამეფოს დროშა გაერთიანებული სამეფო
ფოლკლენდის კუნძულების დროშა ფოლკლენდის კუნძულები
მეთაურები
სამხედრო ხუნტა საომარი კაბინეტი

[3]

დანაკარგები
* 649 მოკლული
  • 1,068 დაჭრილი
  • 11,313 დატყვევებული


* 258 მოკლული[4]
  • 775 დაჭრილი
  • 115 დატყვევებული


ფოლკლენდის ომი (ესპ. Guerra de las Malvinas, ინგლ. Falklands War) — დიდ ბრიტანეთსა და არგენტინას შორის, ფოლკლენდის კუნძულების გამო 1982 წლის მარტიდან ივნისამდე მიმდინარე სამხედრო კონფლიქტი. მიუხედავად იმისა, რომ არგენტინის არმია თავს დაესხა ფოლკლენდის კუნძულებს და თავიდან მცირე სამხედრო წარმატებას მიაღწია, საბოლოოდ, ომიდან გამარჯვებული დიდი ბრიტანეთი გამოვიდა. ეს გამარჯვება კუნძულების მოსახლეობის სურვილსაც შეესაბამებოდა. ომში დამარცხებამ არგენტინაში სამხედრო ხუნტის დამხობასა და დემოკრატიული რეჟიმის აღდგენას მოუმზადა საფუძველი.

დიდი ბრიტანეთი კონფლიქტის დაწყებამდე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მარგარეტ ტეტჩერის დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრობის პირველი ვადა 1979-1983 წლებში მნიშვნელოვანი პოლიტიკური გარდაქმნების პერიოდია. დიდი ყურადღება ეთმობა საშინაო პოლიტიკას, სოციალურ რეფორმებს. რამდენადაც დიდია რეფორმის მასშტაბი, იმდენადვე დიდია საზოგადოების ნაწილის უკმაყოფილება, ეს დაემართა დიდი ბრიტანეთის საზოგადოებასაც. 1981 წლის თებერვალში უმუშევართა რაოდენობამ 2,4 მილიონს მიაღწია, რაც მოსახლეობის 10%-ს უდრის, ხოლო ტეტჩერის რეიტინგი 28%-მდე დაეცა. [5]

არგენტინა კონფლიქტის დაწყებამდე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1976 წლის 24 მარტს გენერალ ხორხე რაფაელ ვიდელას ხელმძღვანელობით არგენტინაში სახელმწიფო გადატრიალება მოხდა და პერონის ხელისუფლება დაემხო, დაიწყო ე.წ. ,,ბინძური ომი". სამხედრო ხუნტის მმართველობა არგენტინის ისტორიაში განსაკუთრებული აგრესიული პოლიტიკის პერიოდია, მასშტაბური რეპრესიების რეჟიმს უამრავი მოქალაქის სიცოცხლე ემსხვერპლა. სამხედრო ხუნტის საგარეო პოლიტიკის ერთ-ერთ ამოცანად ფოლკლენდის (არგენტინელებისთვის ,,მალვინის") კუნძულების დაპყრობა წარმოადგენდა. ყოველივე ამან XX საუკუნის 80-იან წლებში მსოფლიოში ახალი დაძაბულობის კერა გააჩინა და დიდი ბრიტანეთი არგენტინასთან ომში ჩაება.

კონფლიქტის მიზეზები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ფოლკლენდის კუნძულების ორჯერ იქნა გახსნილი: 1690 წელს ინგლისელი მეზღვაურების და 1694 წელს ფრანგების (ამ უკანასკნელს ეძახდნენ მალვინელებს მათი მშობლიური ქალაქის, სენ-მალოს პატივსაცემად) მიერ. XIX საუკუნის დასაწყისში (დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ) არგენტინამ ეს კუნძულების საკუთარ კუთვნილებად ჩათვალა. 1833 წელს გაერთიანებული სამეფოს მიერ მალვინის კუნძლების დაპყრობამ დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია არგენტინის მოსახლეობაში. 1983 წლის 3 იანვრისთვის დიდი ბრიტანეთის მიერ ფოლკლენდის კუნძულების დაპყრობიდან 150 წელი სრულდებოდა. 1981 წლის ბოლოს ხელისუფლებაში მოსულმა არგენტინის არმიის გენერალ-ლეიტენანტმა ლეოპოლდო გალტიერმა გადაწყვიტა ამ საბაბით გამოეყენებინა ხალხის უკმაყოფილება. ის იმედოვნებდა თავისი პოპულარობის გაძლიერებას ომში გამარჯვებით, რასაც მოახერხებდა არგენტინის მიერ საავიაციო მობმდამშენების გამოყენებით, რაც იმ დროისთვის არ გააჩნდა დიდ ბრიტანეთს.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. Falklands 25: Background Briefing. Ministry of Defence. წაკითხვის თარიღი: 1 November 2009.
  2. :: Ministerio de Defensa – República Argentina :: Spanish. www.mindef.gov.ar. წაკითხვის თარიღი: 1 November 2009.
  3. ლოურენს ფრიდმანი (9 August 2005). The Official History of the Falklands Campaign: War and diplomacy. Routledge, Taylor & Francis Group, გვ. 21–22. ISBN 978-0-7146-5207-8. წაკითხვის თარიღი: 8 January 2012. day-to-day oversight was to be provided by...which came to be known as the War Cabinet. This became the critical instrument of crisis management
  4. Falkland Islands – A history of the 1982 conflict. Raf.mod.uk (1 October 2004). წაკითხვის თარიღი: 7 February 2010.
  5. დიმიტრი მედვედევი. ტეტჩერი-უცნობი მეგი. ქართული ბიოგრაფიული ცენტრი, თბილისი, 2012. გვ. 215-216.