შინაარსზე გადასვლა

ფიოდორ ემელიანენკო

სტატიის შეუმოწმებელი ვერსია
მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია

ფიოდორ ვლადიმერის ძე ემელიანენკო (დ. 28 სექტემბერი, 1976) — რუსი სპორტსმენი, MMA-ის მებრძოლი, მსოფლიოს ოთხგზის ჩემპიონი შერეულ საბრძოლო ხელოვნებებში — MMA მძიმე წონაში Pride FC-ის ვერსიით, ორგზის — RINGS-ის ვერსიით, ორგზის — WAMMA-ს ვერსიით, მსოფლიოს ოთხგზის ჩემპიონი და რუსეთის ცხრაგზის ჩემპიონი საბრძოლო სამბოში. დამსახურებული სპორტის ოსტატი სამბოში და საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი ძიუდოში. ითვლება ერთ-ერთ საუკეთესო მებრძოლად შერეული ორთაბრძოლების მთელ ისტორიაში.

2003 წლიდან 2010 წლამდე ყველაზე ცნობილი სპორტული მასმედიის (ESPN, Sherdog, Full Contact Fighter, MMA Weekly, Nokaut) მიერ მსოფლიოში აღიარებული იყო საუკეთესო MMA-ის მებრძოლად მძიმე წონაში. ამავე პერიოდში, საუკეთესო მებრძოლების სიებში, წონითი კატეგორიის მიუხედავად, ლიდერულ პოზიციებს ინარჩუნებდა: პირველ ადგილზე იყო გამოცემა MMA.com-ის ვერსიით, მეორეზე — MMANews-ის ვერსიით და მესამეზე — Sherdog-ის ვერსიით, ხოლო მრავალი ექსპერტის მიერ აღიარებული იყო სპორტის მთელ ისტორიაში საუკეთესო MMA-ის მებრძოლად. მის მიერ დამარცხებული მებრძოლების სიაში არიან: ანტონიო როდრიგო ნოგეირა, სემი სხილტი, მარკ კოულმანი, რიკარდო არონა, მირკო ფილიპოვიჩი, ტიმ სილვია, ანდრეი ორლოვსკი, მარკ ჰანტი და სხვა ცნობილი მებრძოლები.

თითქმის ათი წლის განმავლობაში რჩებოდა დაუმარცხებელი, რაც უპრეცედენტოა MMA-ის ისტორიაში. პირველი ოფიციალური მარცხი სადავო გარემოებებში განიცადა: 2000 წლის 22 დეკემბერს, ტურნირ King of Kings 2000 Block B-ის ფარგლებში, იაპონელმა მებრძოლმა ცუიოში კოსაკამ ოდნავ გაჰკრა აკრძალული დარტყმა წინამხრით, რის გამოც გაუხეთქა წარბი, რომელიც უკვე დაზიანებული იყო ტურნირის წინა ორთაბრძოლაში, და უკვე ორთაბრძოლის მე-17 წამზე ექიმებმა შეაჩერეს ბრძოლა. ვინაიდან ტურნირის ფარგლებში უნდა გამოვლენილიყო გამარჯვებული, რომელიც გააგრძელებდა გზას ფინალისკენ, ხოლო ემელიანენკოს არ შეეძლო მონაწილეობის გაგრძელება, ბრძოლის გამარჯვებულად კოსაკა ცნეს. ამასთან დაკავშირებით, შერეული საბრძოლო ხელოვნებების მრავალი თაყვანისმცემელი, ამ მარცხის არალეგიტიმურობის გამო მისი გაუთვალისწინებლობით, ემელიანენკოს ერთადერთ დაუმარცხებელ MMA-ის მებრძოლად მიიჩნევდა ფაბრისიუ ვერდუმთან დამარცხებამდე, რომელმაც 2010 წლის 26 ივნისს, Strikeforce 26 ტურნირის ფარგლებში, დაახრჩო ილეთით „სამკუთხედი“. ვერდუმთან წაგება გახდა პირველი ზედიზედ სამი მარცხის სერიაში, რის შემდეგაც მსოფლიოს საუკეთესო მებრძოლთა სიებში ემელიანენკოს რეიტინგი მნიშვნელოვნად შემცირდა. გარკვეული დროის შემდეგ, რუსეთსა და იაპონიაში რამდენიმე გამარჯვების მოპოვების შემდეგ, მან გამოაცხადა სპორტიდან წასვლის შესახებ, თუმცა სამი წლის შემდეგ დაბრუნდა და ცვალებადი წარმატებით გამოდიოდა სხვადასხვა ორგანიზაციაში.

ბიოგრაფია

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ადრეული წლები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ფიოდორი დაიბადა 1976 წლის 28 სექტემბერს უკრაინის სსრ-ის ლუჰანსკის ოლქის ქალაქ რუბეჟნოეში, შემდუღებლის, ვლადიმერ ალექსანდრეს ძის, და პროფესიული სასწავლებლის პედაგოგის, ოლღა ფიოდორის ასულის ოჯახში. ეროვნებით რუსია. ემელიანენკოს ჰყავს უფროსი და მარინა (დ. 1974) და უმცროსი ძმები — ალექსანდრე (დ. 1981) და ივანე (დ. 1988); ალექსანდრეც გამოდიოდა MMA-ში. 1978 წელს ემელიანენკოების ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა სტარი ოსკოლში, ბელგოროდის ოლქში, სადაც ფიოდორი საცხოვრებლად და საწვრთნელად დარჩა ცნობილი სპორტსმენობის დროსაც კი. ემელიანენკოები მთელი ოჯახით კომუნალურ ბინაში ცხოვრობდნენ, ეკავათ ოთახი, რომელიც თავდაპირველად სარეცხის გასაშრობად იყო განკუთვნილი, და მეზობლებთან იყოფდნენ სამზარეულოსა და აბაზანას.

10 წლის ასაკში ემელიანენკომ დაიწყო სამბოსა და ძიუდოში ვარჯიში. არაერთხელ დარჩენილა სპორტდარბაზში ღამის გასათევად. საინტერესოა, რომ ვარჯიშებზე ფიოდორმა დაიწყო უმცროსი ძმის, ალექსანდრეს ტარება, რომლის დატოვებაც სახლში არავისთან შეიძლებოდა; შედეგად, ალექსანდრე თვითონ გახდა პროფესიონალი ათლეტი და გარკვეული პერიოდი მსოფლიოს საუკეთესო მძიმეწონოსანთა ათეულში შედიოდა. ფიოდორი უწყვეტად აგრძელებდა ვარჯიშს სკოლის შემდეგაც, ქალაქის №22 პროფესიულ სასწავლებელში სწავლისას, რომელიც 1994 წელს წითელ დიპლომზე დაამთავრა სპეციალობით „ელექტრიკოსი“. ამით ფიოდორს განათლება არ დაუსრულებია: 2003 წელს იგი ჩაირიცხა ბელგოროდის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ფიზიკური კულტურისა და სპორტის ფაკულტეტზე, რომელიც 2009 წელს დაამთავრა, ხოლო 2011 წლის იანვრის მონაცემებით, ამავე უნივერსიტეტის ასპირანტურაში სწავლობს.

1995 წლიდან 1997 წლამდე ემელიანენკო სამხედრო სავალდებულო სამსახურს გადიოდა რუსეთის არმიაში, ჯერ სახანძრო ჯარებში, ხოლო შემდეგ ნიჟნი ნოვგოროდთან ახლოს სატანკო დივიზიაში. არმიაში ფიოდორი აგრძელებდა ვარჯიშს, თუმცა სავალდებულო სამსახურთან დაკავშირებული შეზღუდვების გამო, მეტს მუშაობდა შტანგასთან, გირებთან, ასევე დარბოდა კროსებს. ამავე პერიოდში ემელიანენკოს მშობლები დაშორდნენ, თუმცა თავისი ძმის, ალექსანდრესგან განსხვავებით, ფიოდორი ინარჩუნებდა ურთიერთობას მამასთან ამ უკანასკნელის გარდაცვალებამდე, 2012 წლის აგვისტომდე.

1999 წელს ფიოდორმა ცოლად შეირთო ოქსანა, რომელიც ჯერ კიდევ სასკოლო წლებში გაიცნო პიონერთა ბანაკში, სადაც ფიოდორი სპორტულ შეკრებაზე იმყოფებოდა, ოქსანა კი აღმზრდელად მუშაობდა. იმავე წელს მათ შეეძინათ ქალიშვილი მაშა. 2006 წელს წყვილი დაშორდა. დაახლოებით ამავე დროს, დივეევოში მოგზაურობის შემდეგ, დაიწყო ფიოდორის ეკლესიური ცხოვრება. სარწმუნოებრივ საკითხებზე სერიოზულად დაფიქრება ემელიანენკომ ჯერ კიდევ არმიაში სამსახურის დროს დაიწყო, თუმცა მკვეთრად გამოხატული ხასიათი ფიოდორის რწმენამ 2006 წლიდან მიიღო.

2007 წლის 29 დეკემბერს ფიოდორსა და მის ძველ მეგობარს, მარინას, შეეძინათ ქალიშვილი — ვასილისა, ხოლო 2009 წლის ოქტომბერში ფიოდორი და მარინა დაქორწინდნენ. 2011 წლის ივლისში ემელიანენკოს წყვილს შეეძინა ქალიშვილი ელიზავეტა. 2013 წლის შუა პერიოდში ემელიანენკო დაშორდა მარინას და დაუბრუნდა პირველ ცოლს — ოქსანას, რომელთანაც ჯვარი დაიწერა ეკლესიაში. 2017 წლის 27 მარტს მედიამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ წყვილს ქალიშვილი შეეძინა. 2019 წლის 30 იანვარს ემელიანენკოს შეეძინა მეხუთე ქალიშვილი.

სპორტით გატაცება და კარიერის დასაწყისი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ფიოდორის სპორტული გატაცება ჭიდაობით დაიწყო სამბოსა და ძიუდოში ვარჯიშით, ვასილი ივანეს ძე გავრილოვის ხელმძღვანელობით. ერთი წლის შემდეგ ფიოდორი მიიღეს სპორტულ კლასში, რომელსაც აკომპლექტებდა ვლადიმერ ვორონოვი — მწვრთნელი, რომელიც მასთან მუშაობდა ალექსანდრე ნეველის სახელობის ბავშვთა და მოზარდთა ოლიმპიური რეზერვის სპეციალიზებული სპორტული სკოლის (ДЮСШОР) ბაზაზე. ვლადიმერ ვორონოვის თქმით, ბავშვობაში ემელიანენკო არაფრით გამოირჩეოდა თავისი თანატოლების ფონზე და წარმატებებს მიაღწია საკუთარი სიბეჯითისა და მრავალი წლის განმავლობაში გაწეული უმძიმესი შრომის წყალობით.

გამოსვლები MMA-მდე

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1997 წელს თადარიგში დათხოვნის შემდეგ, ემელიანენკომ მიიღო რუსეთის სპორტის ოსტატის წოდება სამბოში, ხოლო ორი თვის შემდეგ, კურსკში საერთაშორისო ტურნირის მოგებით, გახდა სპორტის ოსტატი ძიუდოში. ერთი წლის შემდეგ ფიოდორმა მიიღო საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატის წოდება სამბოში, მოიპოვა რა პირველი ადგილი მოსკოვში გამართულ „A“ კლასის პრესტიჟულ საერთაშორისო ტურნირზე, ასევე გახდა რუსეთის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი ძიუდოში და რუსეთის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი სამბოში. გარდა ამისა, 1998 წელს ემელიანენკო გახდა ჩემპიონი ძიუდოში რუსეთის შეიარაღებულ ძალებს შორის 100 კგ-მდე კატეგორიაში, ასევე დაიკავა მეორე ადგილი აბსოლუტურ წონით კატეგორიაში.[1]

1999 წელს ფიოდორი მიიწვიეს რუსეთის სამბოს ნაკრებში, რომლის შემადგენლობაშიც გახდა „A“ კლასის საერთაშორისო ტურნირების ბრინჯაოს პრიზიორი, ასევე დაეხმარა რუსეთის ნაკრებს სტამბოლში გამართულ ევროპის გუნდურ ჩემპიონატზე ოქროს მედლის მოპოვებაში. სპორტული წარმატებების მიუხედავად, ემელიანენკო ნაკრებიდან წავიდა მსაჯობასა და გუნდში შერჩევის პრინციპში უსამართლობასთან შეჯახებისა და შემოსავლის აუცილებლობის გამო. სწორედ ამ უკანასკნელმა ფაქტორმა უბიძგა ფიოდორს, გამოსულიყო ბრძოლებში შერეული წესებით უკვე პროფესიულ საფუძველზე, რადგან იმ მომენტისთვის მას უკვე ჰყავდა ოჯახი და „რეგიონული სპორტული ორგანიზაციების მხრიდან ფინანსური მხარდაჭერა საკმარისი არ იყო“. თუმცა, ემელიანენკომ გააგრძელა გამოსვლა სამბოშიც და შემდგომში არაერთხელ გახდა რუსეთისა და მსოფლიოს ჩემპიონი.

2000 წელს ფიოდორმა გაძლიერებულად დაიწყო კრივის ტექნიკის შესწავლა თავისი ამჟამინდელი მწვრთნელის, ალექსანდრე მიჩკოვის ხელმძღვანელობით, და ფოკუსირება მოახდინა MMA-ში გამოსვლებზე. ამავე დროს, ემელიანენკო შეუერთდა კლუბ „Russian Top Team“-ს („RTT“), რომელიც ვლადიმერ პოგოდინის მართვის ქვეშ იმყოფებოდა. 2003 წელს ფიოდორმა დატოვა „RTT“, მოგვიანებით მიუთითა პოგოდინის არაკეთილსინდისიერებაზე, და შეუერთდა კლუბ „Red Devil Fighting Team“-ს ვადიმ ფინკელშტეინის ხელმძღვანელობით, რომელთანაც თავისი სპორტული კარიერის უმეტესი ნაწილი ითანამშრომლა.

RINGS

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

იაპონური ორგანიზაცია „RINGS“ გახდა პირველი MMA-ის ორგანიზაცია, რომელთანაც ფიოდორი თანამშრომლობდა. მის ეგიდით ემელიანენკომ 11 ბრძოლა ჩაატარა, დაამარცხა ისეთი ცნობილი მებრძოლები, როგორებიც არიან რიკარდო არონა და რენატო „ბაბალუ“ სობრალი, და ორგზის მოიპოვა ჩემპიონის ტიტული მძიმე წონაში. ასევე, „RINGS“-ში გამოსვლისას, ფიოდორმა მიიღო თავისი პირველი ოფიციალური მარცხი იაპონელი მებრძოლისგან, ცუიოში კოსაკასგან.

მარცხი სადავო გარემოებებში იყო მიღებული: 2000 წლის 22 დეკემბერს, ტურნირ „King of Kings 2000 Block B“-ის ფარგლებში, კოსაკამ ფიოდორს იდაყვის აკრძალული დარტყმით ჭრილობა მიაყენა, და უკვე ორთაბრძოლის მე-17 წამზე ექიმები იძულებულნი გახდნენ შეეჩერებინათ ბრძოლა. ვინაიდან ბრძოლა ტურნირის ფარგლებში მიმდინარეობდა, უნდა გამოცხადებულიყო გამარჯვებული, რომელიც გააგრძელებდა გზას ფინალისკენ. ემელიანენკოს არ შეეძლო ტურნირში მონაწილეობის გაგრძელება, რის გამოც ბრძოლის გამარჯვებულად კოსაკა ცნეს. სხვა სიტუაციაში, კოსაკას დისკვალიფიკაციის გამო, გამარჯვება ემელიანენკოს მიენიჭებოდა. კოსაკასთან ბრძოლამდე ფიოდორმა ორთაბრძოლა ჩაატარა რიკარდო არონასთან. სწორედ არონამ მიაყენა თავდაპირველად ფიოდორს ჭრილობა თვალის ქვეშ, რაც კოსაკამ მხოლოდ გააღრმავა. მოგვიანებით ფიოდორმა რევანში აიღო კოსაკაზე „Pride“-ში გამოსვლისას.

მარცხის მიუხედავად, ფიოდორი მაინც გახდა „RINGS“-ის ჩემპიონი 2001 წელს. რენატო სობრალის დამარცხების შემდეგ, ემელიანენკოს იბრძოლოს ბობი ჰოფმანის წინააღმდეგ უწევდა, თუმცა ამერიკელმა უარი თქვა ბრძოლაზე გამოსვლაზე წინა ორთაბრძოლაში მიღებული ტრავმის მიზეზით. ჰოფმანის უარის შედეგად, ემელიანენკომ ავტომატურად მიიღო „RINGS“-ის ჩემპიონის ტიტული მძიმე წონაში.[2]

„RINGS“-ის ბოლო ტურნირზე, რომელიც 2002 წლის 15 თებერვალს გაიმართა, ემელიანენკომ დაამარცხა კრის ჰეიზმენი და მოიპოვა „RINGS“-ის ჩემპიონის ტიტული აბსოლუტურ წონით კატეგორიაში, რის შემდეგაც ორგანიზაციამ არსებობა შეწყვიტა.[3]

Pride

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2002—2003 წ.

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

გახდა რა „RINGS“-ის ჩემპიონი, ფიოდორი მიიწვიეს „Pride“-ში — იმ დროისთვის მსოფლიოში MMA-ის ყველაზე მსხვილ ორგანიზაციაში. „Pride“-ში ფიოდორის დებიუტი 2002 წლის 23 ივნისს შედგა ნიდერლანდელი მებრძოლის, სემი სხილტის წინააღმდეგ, რომელსაც სიმაღლეში თითქმის 30 სანტიმეტრით ჩამორჩებოდა. ასეთი დიდი განსხვავების მიუხედავად, ემელიანენკომ დაჯერებულად მოიგო ბრძოლა მსაჯთა ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით, რის შემდეგაც ამერიკელ ჰით ჰერინგს შეხვდა. მატჩში გამარჯვებული იღებდა უფლებას, „Pride“-ის ჩემპიონის ტიტულისთვის ებრძოლა ბრაზილიური ჯიუ-ჯიცუს სპეციალისტთან, ანტონიო როდრიგო ნოგეირასთან, რომელსაც Pride-ის ჩემპიონის ქამარი 2001 წლიდან ეჭირა.[4] მიუხედავად იმისა, რომ ჰერინგი ფავორიტად ითვლებოდა, ემელიანენკომ პირველივე რაუნდში შეძლო ტექნიკური ნოკაუტით გამარჯვება: მან ამერიკელი იატაკზე დააგდო და პარტერში დარტყმების სეტყვა დაატეხა თავს. ემელიანენკოს წარმატებული შეტევების შედეგად ჰერინგს თვალები დაუსივდა და სერიოზული ჭრილობა გაუხსნა, რომლის დათვალიერების შემდეგაც ექიმმა ბრძოლის გაგრძელება აკრძალა.[5]

ჰერინგზე გამარჯვებამ ფიოდორს საშუალება მისცა, ნოგეირას შეხვედროდა „Pride“-ის ჩემპიონის ტიტულისთვის. ემელიანენკოსთან ბრძოლამდე ნოგეირამ ზედიზედ 13 გამარჯვება მოიპოვა, მათ შორის დაამარცხა მარკ კოულმანი, სემი სხილტი და იგივე ჰერინგი. გარდა ამისა, ნოგეირა ფლობდა „RINGS“-ის ჩემპიონის ტიტულს, რომელიც სწორედ იმ ტურნირზე მოიპოვა, სადაც ემელიანენკომ კოსაკასგან ჭრილობა მიიღო. ფიოდორთან პირველი შეხვედრის მომენტისთვის ნოგეირა ფაქტობრივად დაუმარცხებელ მებრძოლად ითვლებოდა თავისი გამოჩენილი გამძლეობის, უმძიმესი დარტყმების გაძლების უნარისა და გამარჯვებისკენ გაუტეხელი ნებისყოფის გამო.[6] ამის მიუხედავად, ემელიანენკომ ნოგეირა ნოკდაუნში გააგზავნა, დომინანტური პოზიცია დაიკავა და პრაქტიკულად მთელი ბრძოლის განმავლობაში თავის საყვარელ სტილში — „გრაუნდ-ენდ-პაუნდში“ აყენებდა დარტყმებს. ნოგეირამ რამდენჯერმე სცადა მტკივნეული ილეთის ჩატარება, თუმცა ფიოდორმა წარმატებით გაანეიტრალა ეს მცდელობები. მძაფრი ორთაბრძოლის სამი რაუნდის შემდეგ, ემელიანენკომ მსაჯების ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით მოიპოვა გამარჯვება და გახდა მეორე და უკანასკნელი ჩემპიონი მძიმე წონაში „Pride“-ის ისტორიაში. მოგვიანებით ფიოდორმა ამ ბრძოლას კარიერაში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი უწოდა.[7]

2003 წელს ფიოდორმა კიდევ სამი ბრძოლა ჩაატარა „Pride“-ში, სადაც შეხვდა კადზუიუკი ფუდზიტას, გარი გუდრიჯსა და იუდზი ნაგატას. ფუდზიტასთან ბრძოლამ ფიოდორის თაყვანისმცემლები ანერვიულა, რადგან იაპონელმა მოჭიდავემ მარჯვენა ხელი ფიოდორს საფეთქელში მოარტყა. მიუხედავად იმისა, რომ ფიოდორმა ფაქტობრივად ნოკდაუნი განიცადა, მან შეძლო წონასწორობის შენარჩუნება და ფუდზიტასთან კლინჩში შევიდა, რის შემდეგაც ბრძოლა პარტერში გადაიყვანა. საბოლოოდ გონს მოსულმა ფიოდორმა ბრძოლა დგომში აიყვანა, სადაც ფუდზიტას ფეხით გვერდითი დარტყმა მიაყენა ღვიძლში და კომბინაცია ყბაში მარცხენა ჰუკით დაასრულა. რამდენიმე წამში წაქცეული ფუდზიტა იძულებული გახდა დანებებულიყო დახრჩობის ილეთით. მოგვიანებით ემელიანენკო აღნიშნავდა: „ფუდზიტა ერთადერთი იყო, ვინც შეძლო ჩემთვის ზუსტი დარტყმის მიყენება, და მისი დარტყმა ძალიან ძლიერი იყო!“ [8]

ფუდზიტასგან განსხვავებით, გუდრიჯთან ბრძოლა სწრაფად დასრულდა, რადგან ყველაფერი, რისი გაკეთებაც კანადელმა შეძლო, იატაკზე წოლა და დარტყმების მიღება იყო.[9] თუმცა ამ ბრძოლაში ფიოდორმა ხელის ტრავმა მიიღო, რამაც შემდგომში რამდენიმე ბრძოლის გადადება გამოიწვია.[10]

2003 წლის ბოლოს ფიოდორი „Pride“-ის მენეჯმენტის რისხვას შეეჯახა, რადგან გამოვიდა კონკურენტ ორგანიზაცია „Inoki Boom Ba Ye“-ში, რომელიც ბრძოლებს იმავე დღეს ატარებდა, რასაც „Pride“. არჩია რა უფრო დიდი ჰონორარი, ვიდრე მას „Pride“-ში შესთავაზეს, ფიოდორი იაპონელი რესტლერის, იუდზი ნაგატას წინააღმდეგ გამოვიდა. „Pride“-ის ბოსები უკმაყოფილონი დარჩნენ ასეთი საქციელით და გამოაცხადეს ბრძოლის ჩატარება ჩემპიონის დროებითი ტიტულისთვის ნოგეირასა და მირკო ფილიპოვიჩს შორის, სადაც ბრაზილიელმა გაიმარჯვა, როდესაც ფილიპოვიჩის მტკივნეულ ილეთზე — „იდაყვის ბერკეტზე“ დაჭერა შეძლო.[11]

2004 წელი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

„Pride Heavyweight Grand Prix 2004“-ის ტურნირის ფარგლებში ფიოდორი შეხვდა „UFC“-ის ყოფილ ჩემპიონსა და „Pride Grand Prix 2000“-ის გამარჯვებულს, მარკ კოულმანს. ამერიკელმა მაშინვე განახორციელა შედეგიანი შესვლა ფეხებში და დომინანტური პოზიცია დაიკავა პარტერში, რის შემდეგაც სცადა დარტყმების მიყენება „გრაუნდ-ენდ-პაუნდში“, თუმცა „იდაყვის ბერკეტზე“ დაიჭირეს. ბრძოლამ ორ წუთზე ცოტა მეტი გაიტანა და ფიოდორის მრავალმხრივი მომზადება გამოაჩინა, რომელსაც ძლიერ მოწინააღმდეგეებთან ბრძოლის დასრულება ქვედა პოზიციიდანაც შეეძლო.

ტურნირის მეორე ეტაპზე ფიოდორი კოულმანის სავარჯიშო პარტნიორს, კევინ „მონსტრ“ რენდლმენს შეხვდა ბრძოლაში, რომელიც სპორტის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი გახდა. მიუხედავად იმისა, რომ რენდლმენი, მძიმე წონით კატეგორიაში იმ მცირერიცხოვანთაგანი, ჩამორჩებოდა ფიოდორს სიმაღლეში (178 სმ) და წონაში (93 კგ), მას „იოლ მეტოქეს“ ვერანაირად ვერ უწოდებდი. ჭიდაობაში „NCAA“-ის პირველი დივიზიონის ორგზის ჩემპიონმა და „UFC“-ის ყოფილმა ჩემპიონმა ჩემპიონის ტიტულზე პრეტენზიის წონადობა დაამტკიცა, როდესაც პირველსავე რაუნდში ნოკაუტში გაგზავნა ტურნირის ერთ-ერთი ფავორიტი — მირკო ფილიპოვიჩი. ემელიანენკოსთან ბრძოლაში რენდლმენმა შეძლო ფეხებში შესვლა და ბრძოლის პარტერში გადაყვანა. თავის დაღწევის მცდელობისას ფიოდორმა, მოჭიდავეთა ენით რომ ვთქვათ, „ზურგი დაუთმო“, რასაც რენდლმენმა დაუყოვნებლივ მიმართა და წელში გადაქნევით გდება განახორციელა. გდება ძალიან შთამბეჭდავად გამოიყურებოდა, რადგან ემელიანენკო ფაქტობრივად თავით ჩაერჭო იატაკს. შემდგომში ეს მომენტი გახდა ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად გამეორებადი კადრი „Pride“-ისა და MMA-ისადმი მიძღვნილ ვიდეორგოლებში. დაცემის მიუხედავად, ემელიანენკო რამდენიმე წამში გამოვიდა რენდლმენის ქვეშ, დაამყარა კონტროლი და მეტოქე მტკივნეულ ილეთზე — „კიმურაზე“ („ მხრის კვანძი“) გაიყვანა. მთლიანობაში ბრძოლამ 1 წუთი და 33 წამი გასტანა.[12]

2004 წლის 15 აგვისტოს „Grand Prix“-ის ნახევარფინალში ემელიანენკო შეხვდა ძიუდოში იაპონიის ნაკრების ექვსგზის წევრსა და ოლიმპიურ ვერცხლის პრიზიორს, ნაოია ოგავას. ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მომენტი გახდა ოგავას არასპორტული საქციელი, რომელმაც ბრძოლის წინ ემელიანენკოს ხელი არ ჩამოართვა. ფიოდორმა სწრაფად გადაიყვანა ბრძოლა პარტერში, სადაც ჩაატარა „იდაყვის ბერკეტი“ და ამგვარად თავის კარიერაში მეორედ გავიდა ანტონიო როდრიგო ნოგეირაზე, რომელმაც, თავის მხრივ, გამარჯვება მოიპოვა ემელიანენკოს თანამემამულეზე — სერგეი ხარიტონოვზე. ნოგეირა-ემელიანენკოს ბრძოლას არა მხოლოდ „Grand Prix 2004“-ის გამარჯვებული უნდა გამოევლინა, არამედ გაეერთიანებინა ნოგეირას დროებითი ჩემპიონის ტიტული და ემელიანენკოს ტიტული.[13] ორი მებრძოლის შეხვედრა ძალიან დაძაბული იყო, თუმცა უნებლიე, მაგრამ წესებით მაინც აკრძალული თავით შეჯახების შედეგად, ემელიანენკოს ჭრილობა გაუხსნა. საბოლოოდ ბრძოლა არშემდგარად გამოცხადდა და ემელიანენკომ შეინარჩუნა ჩემპიონის ტიტული.[14] ნოგეირამ მოგვიანებით აღნიშნა, რომ სინამდვილეში ფიოდორმა წააგო ბრძოლა, რადგან განზრახ წავიდა შეჯახებაზე, აცნობიერებდა რა თავის წაგებულ მდგომარეობას.[15] საპასუხოდ ემელიანენკომ პატივი მიაგო ნოგეირას და აღნიშნა, რომ მათ შორის მეორე შეხვედრაში ბრაზილიელი მნიშვნელოვნად აქტიური იყო, თუმცა უარყო მტკიცებულება თავისი მარცხის შესახებ. ფიოდორმა განაცხადა, რომ ნოგეირა თვითონ იყო დაინტერესებული მატჩის ანულირებით და სწორედ ის იყო იმ შეჯახების ინიციატორი, რამაც ტრავმა გამოიწვია.[16]

მესამე შეხვედრა მებრძოლებს შორის შედგა „Pride Shockwave 2004“-ზე. სასწორზე კვლავ ეწყო „Pride“-ის ჩემპიონის ტიტული მძიმე წონაში და „Grand Prix 2004“-ის ჩემპიონის ტიტული.[6] პირველი მატჩისგან განსხვავებით, რომელიც იატაკზე წარიმართა, ემელიანენკომ, მეტოქის გასაოცრად, ბრძოლის დგომში წარმართვა არჩია და ძიუდოისტური გდებებით შემოიფარგლა. ნოგეირას გეგმა — გადაეყვანა ბრძოლა პარტერში, დაეკავებინა დომინანტური პოზიცია და გაეყვანა ემელიანენკო მტკივნეულ ილეთზე — ჩაფლავდა.[17] პირველი რაუნდის დასრულებამდე 30 წამით ადრე ბრაზილიელმა მაინც შეძლო ემელიანენკოს წაქცევა, თუმცა უპირატესობით სარგებლობა ვერ მოასწრო. მეორე და მესამე რაუნდებში ანტონიომ ვეღარ შეძლო გარდის ჩაკეტვა, მაშინ როდესაც ფეხებში შესვლისგან ეფექტურმა დაცვამ და ემელიანენკოს შედეგიანმა შეტევებმა რუსს გამარჯვება და მასთან ერთად ჩემპიონის ტიტულიც განუმტკიცა.[14]

2005 წელი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2005 წლის აპრილში, „Pride Bushido 6“-ზე, ფიოდორმა შური იძია თავის პირველ მარცხზე ცუიოში კოსაკასთან, არ დაუტოვა იაპონელს გამარჯვების არცერთი შანსი და ბრძოლა ტექნიკური ნოკაუტით მოიგო. თუმცა წლის მთავარ მოვლენად, ეჭვგარეშედ, გახდა ემელიანენკოს ბრძოლა ხორვატ მებრძოლ მირკო „კროკოპ“ ფილიპოვიჩის წინააღმდეგ.

ფილიპოვიჩი, რომელიც „K-1“-დან გადავიდა „Pride“-ში, სწრაფად გახდა ჩემპიონის ტიტულის ერთ-ერთი მთავარი პრეტენდენტი, როდესაც თავის გზაზე დაამარცხა ისეთი მებრძოლები, როგორებიც არიან კადზუიუკი ფუდზიტა, იგორ ვოვჩანჩინი, ასევე ნოკაუტში გაგზავნა ფიოდორის უმცროსი, თუმცა უფრო დიდი ტანის (193 სმ, 116 კგ) ძმა — ალექსანდრე. მოგვიანებით ფილიპოვიჩმა გამოწვევა ესროლა თვითონ ჩემპიონს და განაცხადა: „ფიოდორ ემელიანენკო — შენ შემდეგი ხარ!“.[18] გარდა ამისა, დიდი აჟიოტაჟი გამოიწვია YouTube-ის საიტზე გამოქვეყნებულმა ვიდეომ, სადაც ჩანს, როგორ უყურებს ჩვეულებრივად აუღელვებელი ფიოდორი პირდაპირ ეთერში ფილიპოვიჩის ბრძოლას ალექსანდრე ემელიანენკოსთან და უწმაწურად იგინება, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც უყურებს, როგორ აგრძელებს ფილიპოვიჩი დარტყმების მიყენებას უკვე უმწეო ალექსანდრესთვის.[19] ემელიანენკო-ფილიპოვიჩის ბრძოლა 2003 წლის ბოლოს უნდა შემდგარიყო, თუმცა, კონტრაქტთან დაკავშირებული უთანხმოების გამო „Inoki Boom Ba Ye“-ზე გამოსვლით, ფიოდორმა დროებით დატოვა „Pride“. „Pride“-ის მენეჯმენტმა მოაწყო ბრძოლა დროებითი ჩემპიონის ტიტულისთვის ფილიპოვიჩსა და ნოგეირას შორის, სადაც გამარჯვება ამ უკანასკნელმა მოიპოვა. შემდგომში ფილიპოვიჩსა და ემელიანენკოს შორის შეხვედრა ხელმეორედ გადაიდო, როდესაც ხორვატი მოულოდნელად ნოკაუტში გაგზავნა კევინ რენდლმენმა „Grand Prix 2004“-ის პირველ რაუნდში.

სატიტულო ბრძოლაზე გასვლა რენდლმენთან მარცხის შემდეგ ფილიპოვიჩმა მოიპოვა რონ უოტერმენზე (ტექნიკური ნოკაუტი პირველ რაუნდში), იმავე რენდლმენზე (დანებება მტკივნეული/დახრჩობის ილეთით „გილიოტინა“ პირველ რაუნდში) და მარკ კოულმანზე (ტექნიკური ნოკაუტი პირველ რაუნდში) დაჯერებული გამარჯვებების წყალობით. 2004 წლის საახალწლო შოუზე ნოგეირას წაგების შემდეგ ფილიპოვიჩი ჩემპიონის ტიტულის მთავარი პრეტენდენტი გახდა.

ბრძოლა შედგა 2005 წლის 28 აგვისტოს, „Pride Final Conflict“-ის დროს. პირველ რაუნდში ფილიპოვიჩმა ორი მძიმე ჯები შეასრულა და ფიოდორს ცხვირი გაუტეხა. გარდა ამისა, ხორვატმა ემელიანენკოს ფეხით რამდენიმე შედეგიანი დარტყმა მიაყენა ტანში, რის შედეგადაც ფიოდორს მკერდის მარჯვენა მხარეს დიდი ჰემატომა წარმოექმნა. ამის მიუხედავად, ემელიანენკო წარმატებით უწევდა წინააღმდეგობას ფილიპოვიჩს დგომში, ხოლო პარტერში შეძლო რამდენიმე მძიმე დარტყმის მიყენება ტანში. ბრძოლა დგომში საერთოდ სიურპრიზი აღმოჩნდა ფილიპოვიჩისთვის, რომელიც ფიოდორისგან პარტერში გადაყვანის მცდელობებსა და „გრაუნდ-ენდ-პაუნდს“ ელოდა. თვითონ ფილიპოვიჩი ბრძოლის წინ აცხადებდა, რომ „თუ ფიოდორი დგომში იმუშავებს, ყველაფერი ძალიან სწრაფად დასრულდება“.[20] თუმცა, ისევე როგორც ნოგეირასთან მესამე ბრძოლაში, ემელიანენკოს სამწვრთნელო შტაბმა და თვითონ ფიოდორმა სწორედ ეს — ხორვატისთვის მოულოდნელი — სტრატეგია აირჩიეს. ჭიდაობამ და კლინჩმა შესამჩნევად დაქანცა ფილიპოვიჩი, და ამ დაღლილობის გამო მეორე და მესამე რაუნდებში ემელიანენკოს უპირატესობა აშკარა გახდა: ხორვატი გადაჭარბებულად ფრთხილობდა და დროის დიდ ნაწილს ფიოდორის შეტევებისგან თავის არიდებაში ატარებდა, ხანდახან სიტყვასიტყვით გაქცევით შველიდა თავს.[20] მოგვიანებით ფილიპოვიჩმა ეს ახსნა ხორვატიის ეროვნულ ტელევიზიაში განცხადებით, რომ ძალები გამოელია უძილობისა და ხორვატიასა და იაპონიას შორის დროის სხვაობის გამო. თუმცა, ემელიანენკოც არ იმყოფებოდა ფორმის პიკზე. კერძოდ, მას არ შეეძლო სრული ძალით დარტყმა მარჯვენა ხელით ტრავმის გამო.

20-წუთიანი დაძაბული ბრძოლის შემდეგ გამარჯვება ფიოდორს მიენიჭა, რაც გახდა მისი მეორე წარმატებული მცდელობა „Pride“-ის ჩემპიონის ტიტულის დასაცავად.[21][22][23] მოგვიანებით ემელიანენკომ ამ ბრძოლას კარიერაში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი უწოდა.[7] მსხვილმა სპორტულმა გამოცემამ „Sports Illustrated“ 2009 წელს ფიოდორისა და მირკოს შეხვედრას „ათწლეულის ბრძოლა“ უწოდა.

წელიწადი ფიოდორმა ბრაზილიელ გოლიათზე — ზულუზინიოზე ტექნიკური ნოკაუტით გამარჯვებით დაასრულა. ორმეტრიანი, 185-კილოგრამიანი ბრაზილიელის დასამარცხებლად ემელიანენკოს 26 წამი დასჭირდა, რაც გახდა ყველაზე მოკლე ბრძოლა მის კარიერაში „Pride“-ში.[24]

2006 წელი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2006 წელი ფიოდორისთვის სანქტ-პეტერბურგის ერთ-ერთ კლინიკაში ხელზე ჩატარებული ოპერაციით დაიწყო, სადაც სპორტსმენს მოტეხილობის ადგილას ფირფიტები და ერთი ჩხირი ჩაუდგეს. ექიმების მიერ დანიშნული სარეაბილიტაციო პერიოდი 24 ივნისამდე გაგრძელდა, როდესაც ფირფიტები ამოიღეს.[25][26]

ოპერაციის შემდეგ ემელიანენკოს პირველი ორთაბრძოლა 21 ოქტომბერს მარკ კოულმანის წინააღმდეგ შედგა. ბრძოლა ლას-ვეგასში გაიმართა შოუ „Pride 32“-ის ფარგლებში, რაც „Pride“-ის პირველი ღონისძიება იყო იაპონიის ფარგლებს გარეთ. ბრძოლის განმავლობაში ემელიანენკო აკონტროლებდა მოწინააღმდეგეს, ხოლო მეორე რაუნდში გამარჯვების ილეთი — „იდაყვის ბერკეტი“ ჩაატარა, როდესაც კოულმანი ამ ილეთზე მეორედ დაიჭირა.[27][28]

ფიოდორის მიერ „Pride“-ის ჩემპიონის ტიტულის უკანასკნელი დაცვა „Pride Shockwave 2006“-ზე შედგა 2001 წლის „K-1“-ის ჩემპიონის — ახალზელანდიელი მარკ ჰანტის წინააღმდეგ. თავდაპირველად იგეგმებოდა ემელიანენკოს შეხვედრა ჯოშ ბარნეტთან, თუმცა ბარნეტმა უარი თქვა ბრძოლაზე და განაცხადა, რომ არ იმყოფებოდა საუკეთესო ფიზიკურ ფორმაში. ვინაიდან მირკო ფილიპოვიჩმა 26 ოქტომბერს ფეხზე ოპერაცია გაიკეთა და ვერ მიიღებდა მონაწილეობას „Shockwave 2006“-ში, ჩემპიონის ტიტულის კანდიდატი ჰანტი გახდა, მიუხედავად იმისა, რომ ივნისში თავად განიცადა მარცხი ბარნეტთან.

პირველი რაუნდის მეორე წუთზე ემელიანენკომ ჰანტი „იდაყვის ბერკეტზე“ გაიყვანა, თუმცა ამ უკანასკნელმა მოახერხა მტკივნეული ილეთისგან თავის დაღწევა და, ფიოდორზე გადაგორებით, საიდ მაუნტში აღმოჩნდა. მომდევნო ხუთი წუთის განმავლობაში ახალზელანდიელმა ხელზე მტკივნეული ილეთის ჩატარების ორი მცდელობა განახორციელა, მიუხედავად იმისა, რომ პარტერში ბრძოლა არასდროს ყოფილა მისი ძლიერი მხარე, თუმცა ვერცერთი მათგანის დასრულება ვერ შეძლო. ემელიანენკომ ბრძოლა კვლავ დგომში გადაიყვანა, რის შემდეგაც ჰანტი იატაკზე დააგდო, სადაც თავად ჩაატარა მტკივნეული ილეთი „კიმურა“ (ასევე ცნობილი როგორც „უდე-გარამი“) და მეტოქე აიძულა დანებებულიყო პირველი რაუნდის 8 წუთსა და 16 წამზე.[29] ბრძოლის დროს ფიოდორმა ფეხის თითი მოიტეხა, რასაც ხელი არ შეუშლია მისთვის ბრძოლა გამარჯვებით დაესრულებინა.[30] ეს ბრძოლა გახდა ფიოდორის მიერ „Pride“-ის ჩემპიონის ტიტულის მესამე და უკანასკნელი დაცვა, ხოლო ამავდროულად მისი ბოლო ბრძოლა იაპონური პრომოუშენის ეგიდით. რამდენიმე თვის შემდეგ ორგანიზაცია გაკოტრდა, ხოლო მისი აქტივები მთავარმა კონკურენტმა — „UFC“-იმ გამოსყიდა.

BodogFight

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

„Pride“-ის დაშლამდე ცოტა ხნით ადრე, ემელიანენკომ ისარგებლა კონტრაქტის პუნქტით, რომელიც მას სხვა ორგანიზაციების ბრძოლებში მონაწილეობის უფლებას აძლევდა იმ პირობით, თუ ბრძოლა რუსეთის ტერიტორიაზე გაიმართებოდა, და მიიღო წინადადება ნაკლებად ცნობილი ორგანიზაციისგან — „BodogFight“. ემელიანენკოს მეტოქე გახდა ამერიკელი მებრძოლი მეთ ლინდლენდი, წარსულში ოლიმპიური ვერცხლის პრიზიორი ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობაში.[31] ემელიანენკოსთან ბრძოლისთვის ლინდლენდს 15 კილოგრამის მომატება დასჭირდა, რათა ჩვეული საშუალო წონითი კატეგორიიდან მძიმეში გადასულიყო.

ბრძოლა შედგა 2007 წლის 14 აპრილს სანქტ-პეტერბურგში გამართულ ღონისძიებაზე, სახელწოდებით „ერთა შეჯახება“ , რომელმაც მაყურებლებს შორის უამრავი ცნობილი ადამიანი მიიზიდა, მათ შორის ვლადიმერ პუტინი, სილვიო ბერლუსკონი და ჟან-კლოდ ვან დამი.[31] პირველივე დარტყმით ლინდლენდმა ფიოდორს მარჯვენა თვალზე ჭრილობა მიაყენა და კლინჩში შევიდა ბრძოლის პარტერში გადაყვანის მცდელობით. ლინდლენდის ზეწოლის ქვეშ ფიოდორი რინგის ბაგირებს მიეყრდნო და უნებლიეთ ზედა ბაგირს ჩაებღაუჭა,[32] რის გამოც რეფერისგან გაფრთხილება მიიღო. ლინდლენდმა, ემელიანენკოს შემოხვევის შემდეგ, სცადა გდების ჩატარება, თუმცა ფიოდორმა მოახერხა ჰაერშივე მობრუნება და ლინდლენდის ნახევარგარდში (ნახევარდაცვაში) აღმოჩნდა. რაუნდის დაწყებიდან 2 წუთისა და 58 წამის შემდეგ ემელიანენკომ ჩაატარა იდაყვის ბერკეტი და ლინდლენდი დანებებას აიძულა.[31][33] ბრძოლის შემდეგ ლინდლენდი აღფრთოვანდა ფიოდორის ილეთით და აღნიშნა, რომ ილეთი იმ დონეზე ოსტატურად ჩატარდა, რომ ვერც კი იგრძნო, როგორ გაეჭიმა ხელი, სანამ უკვე გვიანი არ გახდა.[32]

M-1 Global

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

„Pride“-ის გაკოტრებისა და მისი აქტივების „UFC“-ის მშობელი კომპანიის — „Zuffa“-ს მიერ გამოსყიდვის შემდეგ, მედიაში ფართოდ ვრცელდებოდა ჭორები იმის შესახებ, რომ ემელიანენკო ბრძოლებს ამერიკულ რვაკუთხედში (ოქტაგონზე) ჩაატარებდა. ჭორებს დამატებით უწყობდა ხელს უთანხმოება კელვინ ეირს („Bodog“-ის მფლობელსა) და ვადიმ ფინკელშტეინს (ფიოდორის მენეჯერს) შორის.[34] „UFC“-ის პრეზიდენტმა, დეინა უაითმა გამოხატა ინტერესი ემელიანენკოსთან კონტრაქტის გაფორმებაზე, თუმცა მიუთითა, რომ რუსი მებრძოლის მენეჯმენტი კონტრაქტის დადებაში მთავარი ბარიერი იყო, მაშინ როდესაც ფინკელშტეინმა ამერიკელებთან მოლაპარაკებების წარმოების სირთულეები აღნიშნა.[35]

ფინკელშტეინსა და „UFC“-ის შორის დავის მთავარ საგნად იქცა sogenannte „ერთობლივი პრომოუშენი“ (ინგლ. co-promotion): ფინკელშტეინის მოთხოვნა „Red Devil“-ის კლუბის სხვა მებრძოლებთან კონტრაქტის ხელმოწერასა და ბრძოლების ერთდროულად „UFC“-ისა და „M-1 Global“-ის ეგიდით ჩატარებაზე. ასევე ფინკელშტეინმა წამოაყენა მოთხოვნა, რომ ემელიანენკოსთვის მიეცათ ნებართვა, გამოფორმებულიყო სამბოს ტურნირებზე.[34] უაითმა არ მიიღო ეს პირობები და განაცხადა, რომ რუს მებრძოლთან კონტრაქტის გაფორმებას 2007 წლის ბოლოს — 2008 წლის დასაწყისში, სამბოს ტურნირის დასრულების შემდეგ ელოდა. კონტრაქტის ხელმოწერის შემდეგ ფიოდორს „UFC“-ის გარეთ გამოსვლა აეკრძალებოდა.[36] გარდა ამისა, უაიტმა გამოაცხადა განზრახვა, ჩაეტარებინა საჩემპიონო ტიტულების გაერთიანებითი ბრძოლა „UFC“-ის იმჟამინდელ ჩემპიონ რენდი კუტიურთან.[37] გარდა იმისა, რომ „UFC“-ის მენეჯმენტი კატეგორიულად წინააღმდეგი იყო ბრძოლების ერთობლივად ჩატარების, უაიტმა მოითხოვა კონტრაქტი სამ ბრძოლაზე, ამასთან, ფიოდორის მიერ ჩემპიონის ტიტულის მოპოვების შემთხვევაში, მას სხვა ორგანიზაციაში გადასვლისას ეს ტიტული დაეკარგებოდა. მსგავსი რამ მოხდა რენდი კუტიურის შემთხვევაშიც, რომელიც „UFC“-ში გამოსვლისას შეეცადა თანამშრომლობას სხვა ორგანიზაციასთან, „IFL“-თან, თუმცა ამის სანაცვლოდ დაკარგა ტიტული და სასამართლო დავებში გაება.[38]

საბოლოოდ მოლაპარაკებები ჩაიშალა,[39] და 2007 წლის ოქტომბერში ემელიანენკომ ხელი მოაწერა ორწლიან კონტრაქტს ექვს ბრძოლაზე „M-1 Global“-თან[40] — კომპანიასთან, რომლის შესახებაც ცოტა რამ იყო ცნობილი, რადგან იგი სულ ახლახან ჩამოყალიბდა და წარმოადგენდა კომპანიების „მიქს-ფაიტ М-1“-ის, „Sibling Theatricals“-ის, „Garlin Holdings Limited“-ისა და „SFX Media & Event“-ის ალიანსს.[41] ასევე უცნობი იყო მებრძოლების დონე, ღონისძიებების მასშტაბი და ფირმის ფინანსური მდგრადობა. თუმცა ფიოდორმა აღნიშნა, რომ „M-1 Global-ში მან სრული გაგება ჰპოვა და იგრძნო პატივისცემა საკუთარი თავის მიმართ“, განსხვავებით „UFC“-ისგან,[42] ხოლო თვითონ კონტრაქტი უფრო მიმზიდველი იყო, ვიდრე ის, რაც დეინა უაიტმა შესთავაზა. კერძოდ, შეთანხმების თავისებურება გახდა ექსკლუზიურობის არარსებობა, რაც მებრძოლს უფლებას აძლევდა გამოსულიყო სხვა ორგანიზაციებშიც.[41]

შემდგომში „M-1 Global“-ის საქმიანობა გახდა კონფლიქტების მიზეზი ფინკელშტეინს (რომელსაც 2011 წლის მდგომარეობით ეჭირა კომპანიის პრეზიდენტის თანამდებობა[41]) და სხვა ორგანიზაციებს, კერძოდ, „Affliction“-ს შორის.[43] ამის შედეგად ფიოდორის გამოსვლები შესამჩნევად შეზღუდა: თუ „Pride“-ში მას შეეძლო ჩაეტარებინა სამიდან ხუთ ბრძოლამდე წელიწადში, „M-1 Global“-თან კონტრაქტის გაფორმების შემდეგ იგი ატარებდა, როგორც წესი, თითო ბრძოლას წელიწადში, მიუხედავად იმისა, რომ კონტრაქტის პირობების თანახმად საჭირო იყო წელიწადში 3—4 ბრძოლის ჩატარება.[44] თვითონ ფიოდორი ასევე წარმოადგენდა „М-1 Global“-ის უმცირესობის თანამფლობელს (მინორიტარს),[45] ფლობდა რა 8,5%-იან აქციათა წილს.

Yarennoka

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2007 წლის 31 დეკემბერს ფიოდორი გამოვიდა ბრძოლაზე კორეელი გოლიათის (218 სმ, 160 კგ) ჩხვე ჰონ მანის წინააღმდეგ, მეტსახელად „ტექნო-გოლიათი“. ბრძოლა იმართებოდა იაპონური პრომოუშენის — „Yarennoka!“-ს ეგიდით, „M-1 Global“-ის, „Fighting and Entertainment Group“-ისა (FEG) და „Deep“-ის მხარდაჭერით. განსაკუთრებულ წესად იქცა პარტერში მუხლებით დარტყმების მიყენების აკრძალვა. ბრძოლის ჩატარების მომენტისთვის ჩხვე უფრო ცნობილი იყო, როგორც კიკბოქსიორი K-1-დან, რომელსაც ანგარიშზე ჰქონდა გამარჯვებები ისეთ ცნობილ მებრძოლებზე, როგორებიც არიან სემი სხილტი, ბობ საპი და მაითი მო.[46] MMA-ში ჩხვეს იმ დროისთვის ჩატარებული ჰქონდა სულ რაღაც ერთი ბრძოლა ბობი ოლოგუნის წინააღმდეგ (რომელიც უფრო შოუმენი იყო, ვიდრე მებრძოლი), რომელიც 16 წამში გააგზავნა ნოკაუტში.

თავდაპირველად ჩანდა, რომ გაბარიტებში განსხვავებას გადამწყვეტი როლი უნდა ეთამაშა. ემელიანენკოს დარტყმამ, რომელმაც ზულუზინიო წააქცია, ჩხვეზე ზემოქმედება ვერ მოახდინა, ხოლო ბრძოლის პარტერში გადაყვანა ფიოდორმა ფიზიკურად ვერ შეძლო: გდების მცდელობისას კორეელი მას ზემოდან დაეცა, რის შედეგადაც ემელიანენკო არახელსაყრელ პოზიციაში აღმოჩნდა.[44] ჩხვეემ რამდენიმე დარტყმა მიაყენა, თუმცა ფიოდორმა მისი ხელი დაბლოკა და ქვემოდან იდაყვის ბერკეტის ჩატარება სცადა. ჩხვეემ თავი დააღწია მტკივნეულ ილეთს და დგომში წამოდგა. ფიოდორის მეორე შეტევა პირველის იდენტური იყო: მან გამოისროლა მარცხენა ნახევარ-კაუჭი (ჰუკი), მოარტყა ყბაში მოწინააღმდეგეს, შევიდა კლინჩში და კვლავ იატაკზე აღმოჩნდა კორეელის ქვეშ. მეორე მცდელობიდან იდაყვის ბერკეტი წარმატებული გამოდგა და ჩხვე იძულებული გახდა დანებებულიყო. ბრძოლამ 1 წუთი და 54 წამი გასტანა.[47] ბრძოლის შემდეგ ფიოდორი გაოცებული დარჩა თავის სახეზე ჩალურჯებების სიუხვით და თქვა, რომ დარტყმებს ვერც კი გრძნობდა. ასევე ამ ბრძოლისთვის ემელიანენკოს მიენიჭა რუსეთის საბრძოლო ხელოვნების კავშირის მიერ დაწესებული პრემია „ოქროს ქამარი“ ნომინაციაში „წლის ყველაზე შთამბეჭდავი გამარჯვება“.

Affliction

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2008 წლის აპრილში ემელიანენკომ კონტრაქტი გააფორმა ტანსაცმლის მწარმოებელ კომპანია „Affliction“-ის შვილობილ კომპანიასთან — „Affliction Entertainment“. კონტრაქტის თანახმად, ემელიანენკოს მონაწილეობა უნდა მიეღო ორგანიზაციის სადებიუტო ღონისძიებაში — „Affliction: Banned“ . ფიოდორის ახალი მეტოქე გახდა „UFC“-ის ორგზის ექს-ჩემპიონი მძიმე წონაში — ტიმ სილვია.[48] ემელიანენკოს წინა მოწინააღმდეგის მსგავსად, ამერიკელიც საკმაოდ შთამბეჭდავი ზომების იყო: 203 სანტიმეტრის სიმაღლის სილვია 118 კილოგრამს იწონიდა და ამასთანავე ბოქსისა და ჭიდაობის მნიშვნელოვნად უკეთეს ტექნიკას ფლობდა, ვიდრე ჩხვე. ბრძოლისწინა ინტერვიუებში სილვია არაერთხელ აძლევდა თავს უფლებას, უხეში შენიშვნები გაეკეთებინა ემელიანენკოს მისამართით, ადანაშაულებდა რა მას სიმხდალესა და საუკეთესო მებრძოლებთან შერკინებაზე უარის თქმაში, რომლებიც, სილვიას მტკიცებით, მხოლოდ „UFC“-ში იყვნენ.[49]

სილვიაზე გამარჯვებისთვის ფიოდორს 36 წამი დასჭირდა: ემელიანენკომ ამერიკელს ხელებით დარტყმების სეტყვა დაატეხა თავს, რის შემდეგაც ეს უკანასკნელი მუხლებზე დაეცა და ძლივს იცავდა თავს. ემელიანენკომ დაუყოვნებლივ ჩაატარა დახრჩობის ილეთი ზურგიდან და გახდა „World Alliance of Mixed Martial Arts“-ის (WAMMA) პირველი (და ჯერჯერობით ერთადერთი) ჩემპიონი მძიმე წონაში.[50]

მომდევნო ბრძოლაში ემელიანენკო თავისი საჩემპიონო ტიტულის დაცვას ატარებდა „UFC“-ის ყოფილი ჩემპიონის — ბელარუსი ანდრეი ორლოვსკის წინააღმდეგ. სილვიასგან განსხვავებით, ორლოვსკი თავს არ აძლევდა ფიოდორის მისამართით კრიტიკის უფლებას, თუმცა ამაში დიდად იჩინა თავი ანდრეის მოძღვარმა — კრივის ლეგენდარულმა მწვრთნელმა ფრედი როუჩმა. განსაკუთრებული ბეჯითობით როუჩი აკრიტიკებდა ფიოდორის საბოქსო ტექნიკას და ამტკიცებდა, რომ ორლოვსკის წინააღმდეგ ემელიანენკოს შანსი არ ჰქონდა.[51][52]

ემელიანენკოსა და ორლოვსკის შეხვედრა გახდა „Affliction“-ის მიერ ორგანიზებული მეორე ღონისძიების მთავარი ბრძოლა, რომელიც სახელწოდებით „Day of Reckoning“ გაიმართა 2009 წლის 24 იანვარს. ბრძოლის დასაწყისში ორლოვსკი საკმაოდ დაჯერებულად გამოიყურებოდა: ანდრეის ეფექტური კომბინაციები გამოსდიოდა, თუმცა, როგორც ჩანს, ადრეული წარმატებით ფრთაშესხმულმა ორლოვსკიმ ბრძოლის სწრაფად დასრულება გადაწყვიტა, რაც მისთვის სავალალო შეცდომად იქცა.[53] ემელიანენკოს პირდაპირი ფეხის დარტყმით რინგის კუთხეში მიმწყვდევის შემდეგ, ორლოვსკი ფიოდორს ახტა, ცდილობდა რა დასკვნითი დარტყმა მიეყენებინა მუხლით ნახტომში, თუმცა თავის დაცვა უგულებელყო და წააწყდა შეხვედრით მარჯვენა კროსს, რომელმაც იგი ღრმა ნოკაუტში გააგზავნა.[54] მოგვიანებით ეს ნოკაუტი ცნობილ იქნა „2009 წლის საუკეთესო ნოკაუტად“ სპორტული საიტის Sherdog-ის ვერსიით.[55]

მომდევნო ორი ბრძოლა საჩვენებელი ხასიათის იყო და იაპონიაში გაიმართა. პირველ საჩვენებელ გამოსვლაში ემელიანენკო შეხვდა „WAMMA“-ს ჩემპიონს მსუბუქ წონაში — სინია აოკის, რომელიც ნახევრად სათამაშო მანერაში აიძულა დანებებულიყო ა킬ესის მყესის დაჭერით (ამოტრიალებით).[56] მეორე მატჩში ფიოდორი შეხვდა გეგარდ მუსასის, რომელიც პერიოდულად წარმოადგენს ემელიანენკოს სავარჯიშო პარტნიორს ამ უკანასკნელის ნიდერლანდებში მოგზაურობის პერიოდში. მეგობრული მატჩი საკმაოდ ინტენსიური იყო: ორივე მებრძოლმა ძიუდოისტური გდებების ტექნიკა გამოაჩინა, რის შემდეგაც ემელიანენკომ მატჩი იდაყვის ბერკეტის ჩატარებით დაასრულა.[57]

ემელიანენკოს საჩემპიონო ტიტულის მორიგი დაცვა დანიშნული იყო 2009 წლის 1 აგვისტოს, ღონისძიებაზე სახელწოდებით „Affliction: Trilogy“ , ფიოდორის კოლეგის წინააღმდეგ ჯერ კიდევ „Pride“-ის დროიდან — ჯოშ ბარნეტთან. თუმცა ბრძოლა არ შედგა: 22 ივლისს ბარნეტი კალიფორნიის ათლეტურმა კომისიამ ანაბოლური სტეროიდების გამოყენებაში ამხილა, რის შედეგადაც მან ბრძოლებში მონაწილეობის ლიცენზია დაკარგა.[58][59]

23 ივლისს ახალ ამბებში გაიპარა ინფორმაცია, რომ ბარნეტს ვიტორ ბელფორტი ჩაანაცვლებდა, რომელიც უკვე მითითებული იყო „ტრილოგიის“ მონაწილეთა სიაში.[60] „Affliction“-ს ჭორები არ დაუდასტურებია, და ემელიანენკოს ახალ თეორიულ კანდიდატად მეტოქეობაში ბრეტ როჯერსი გახდა, რომელიც რეიტინგებში ანდრეი ორლოვსკისაზე ნოკაუტით გამარჯვების შედეგად დაწინაურდა.[61] თუმცა არც ეს ჰიპოთეზა დადასტურდა, რადგან მომდევნო დღეს „Affliction“-მა გააუქმა „ტრილოგია“, განაცხადა რა ადეკვატური შემცვლელის მოძებნისა და ბრძოლის საკმარისად დარეკლამების შეუძლებლობაზე.[62] ღონისძიების გაუქმებამ გამოიწვია „Affliction“-ის, როგორც MMA-ის პრომოუტერის, საქმიანობის შეწყვეტა.[63]

Strikeforce

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ახალი მოლაპარაკებები UFC-სთან

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

„Affliction“-ის ფიასკოს შემდეგ „UFC“-ის პრეზიდენტმა, დეინა უაითმა, რომელიც ფიოდორის ტიმ სილვიასთან ორთაბრძოლამდე უკიდურესად კრიტიკულად გამოითქვამდა აზრს ემელიანენკოს საბრძოლო შესაძლებლობებზე, წამოიწყო მცდელობები მასთან ექსკლუზიური კონტრაქტის მოსაპოვებლად:[64] „ის ჩემს აკვიატებად იქცა. მე ეს (ფიოდორის UFC-ში ხილვა) ფანებზე მეტადაც კი მინდა“.[65] მსოფლიოში შერეული სტილის საუკეთესო მებრძოლად ფართოდ აღიარებული ფიოდორი დაუყოვნებლივ იღებდა სატიტულო ბრძოლას „UFC“-ის იმჟამინდელ ჩემპიონ ბროკ ლესნართან[66] და გრძელვადიან კონტრაქტს, ჰონორარით — 2 მილიონი დოლარი ბრძოლაში, პლიუს პროცენტები მთელი იმ ღონისძიების შემოსავლიდან, რომლის მთავარი მოვლენაც ფიოდორის ბრძოლა გახდებოდა.[67] მოლაპარაკებები ჩიხში შევიდა: ფიოდორის მენეჯერის, ვადიმ ფინკელშტეინის მოთხოვნა — აეყვანათ მის მფლობელობაში არსებული „M-1 Global“ თანაბარუფლებიან პარტნიორად „ბოლო იმპერატორის“ ორთაბრძოლების ორგანიზებაში — უაიტმა მიუღებლად მიიჩნია.[66][67]

საინტერესოა, რომ ფიოდორის ზოლიანმა სვიტერმა MMA-ის მოყვარულთა შორის ფეტიშის სტატუსი შეიძინა.[68]

კონტრაქტი Strikeforce-თან

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

„Affliction“-თან თანამშრომლობის შემდეგ, ემელიანენკომ კონტრაქტი გააფორმა სხვა ამერიკულ MMA-ის ორგანიზაციასთან — „Strikeforce“-თან, „М-1 Global“-თან ერთობლივი პრომოუშენის ანალოგიური სქემით.[69][70] კომპანიის პრეზიდენტმა, სკოტ კოკერმა დაადასტურა, რომ ფიოდორის ბრძოლა 7 ნოემბერს შედგებოდა და ეროვნულ ტელეარხ CBS-ზე გადაიცემოდა. ფიოდორის მეტოქე გახდა 196 სანტიმეტრის სიმაღლისა და 120 კილოგრამის წონის ნოკაუტერი მინესოტადან — ბრეტ როჯერსი, რომელსაც იმ მომენტისთვის აქტივში 10 გამარჯვება ჰქონდა დამარცხების გარეშე. მიუხედავად იმისა, რომ ამ ამბამდე რამდენიმე თვით ადრე როჯერსი ბრძოლებით მხოლოდ საბურავების მონტაჟორად მუშაობისგან თავისუფალ დროს დაკავდებოდა, მან აიძულა MMA-ის სამყარო, ყურადღება მიექცია მისთვის, როდესაც ანდრეი ორლოვსკი სულ რაღაც 22 წამში გააგზავნა ნოკაუტში.[70] ბრძოლას წინ უძღოდა გრანდიოზული საინფორმაციო კამპანია, რაც დოკუმენტური ფილმის — „Fight Camp 360°: Fedor vs Rogers“ გადაღებაშიც კი გადაიზარდა.[71]

ბრძოლის პირველმა რაუნდმა, რომელიც ფიოდორის დებიუტი გახდა გალიაში (ოქტაგონში), ფიოდორის გულშემატკივრები სერიოზულად ანერვიულა.[72] პირველივე დარტყმით როჯერსმა ფიოდორს ცხვირის ხიდი გაუჭრა, ხოლო პირველი რაუნდის შუაში შეძლო პარტერში ზემოდან აღმოჩენილიყო და რამდენიმე დარტყმა მიეყენებინა „გრაუნდ-ენდ-პაუნდში“. ამის მიუხედავად, ემელიანენკომ შეძლო ინიციატივის ხელში ჩაგდება მეორე რაუნდში და დაიწყო როჯერსის ფიზიკურად დაქანცვა, ენაცვლებოდა ხელებით შეტევებს კლინჩით.[73] შედეგად, კონცენტრაციადაკარგულმა როჯერსმა ხელები ოდნავ დაუშვა და ემელიანენკომ მარჯვენა ხელით გამანადგურებელი დარტყმა მიაყენა, რამაც ამერიკელი იატაკზე დააგდო.[72] ფიოდორმა კიდევ რამდენიმე დარტყმის მიყენება მოასწრო, თუმცა როჯერსმა უკვე შეწყვიტა თავის დაცვა და რეფერიმ ბრძოლა მეორე რაუნდის 1 წუთსა და 48 წამზე შეაჩერა.[72]

პირველი უდავო მარცხი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ემელიანენკოს მომდევნო ბრძოლა 2010 წლის 26 ივნისს შედგა ბრაზილიური ჯიუ-ჯიცუს სპეციალისტისა და „Abu Dhabi Combat Club“-ის ჩემპიონის, ფაბრისიო ვერდუმის წინააღმდეგ.[74] ბრძოლის წინ ექსპერტები და გულშემატკივრები ვერდუმის შანსებს ძალიან დაბლად აფასებდნენ. ბრძოლის დროს, მცირე დაზვერვის შემდეგ, ფიოდორმა მოწინააღმდეგე საპირისპირო მოძრაობაზე დაიჭირა, ხელით დარტყმით ფეხებიდან წააქცია და პარტერში მის დასამთავრებლად ისროლა თავი, სადაც ფაბრისიომ ჯერ მისი ხელი ჩაიგდო, ხოლო შემდეგ ემელიანენკო „სამკუთხედში“ მოამწყვდია. ფიოდორმა სცადა თავის დაღწევა, თუმცა უშედეგოდ, და პირველი რაუნდის 1:09 ნიშნულზე ემელიანენკო იძულებული გახდა დანებებულიყო, რაც გახდა მისი პირველი უდავო მარცხი კარიერაში.[75] შემდგომში ეს ილეთი ცნობილ იქნა „2010 წლის საუკეთესო დახრჩობად“ საიტ „Sherdog“-ის ვერსიით. ბრძოლის შემდეგ ვერდუმმა განაცხადა, რომ მაინც მიიჩნევს ემელიანენკოს საუკეთესო მებრძოლად და თავის კერპად, ასევე გამოთქვა რევანშის ჩატარების სურვილი, ამასთანავე მიუთითა, რომ ისურვებდა რუსეთის ტერიტორიაზე ბრძოლას „როკი ბალბოასავით“.[76] თუმცა რამდენიმე დღეში ვერდუმმა თქვა, რომ მას ხელზე ოპერაცია სჭირდებოდა, რის შედეგადაც ორი მებრძოლის განმეორებითი შეხვედრა განუსაზღვრელი ვადით გადაიდო[77] და საბოლოოდ არც შემდგარა.

„ის კი არ არის ძლიერი, ვინც არ ეცემა, არამედ ის, ვინც ეცემა და დგება“.

— ფიოდორ ემელიანენკო ვერდუმთან მარცხის შესახებ[78]

მარცხის შედეგად ემელიანენკომ დაკარგა ლიდერობა მძიმე წონის საუკეთესო მებრძოლების რეიტინგებში: „MMA Fighting“-მა იგი მეხუთე ადგილამდე დააქვეითა,[79] ხოლო „MMA Weekly“-მ და „Sherdog“-მა — მესამემდე.[80] საიტებმა „Sherdog“[81] და MMAFighting.com[82] ემელიანენკო ამოიღეს საუკეთესო მებრძოლთა ათეულიდან წონითი კატეგორიისგან დამოუკიდებლად (P4P). გარდა ამისა, პრესაში გავრცელდა ჭორები, რომ „M-1 Global“, რომელმაც დაკარგა თავისი მთავარი კოზირი — ფიოდორის დაუმარცხებლობა, დიდი პრობლემების წინაშე დადგა, რამაც კომპანიის არსებობა საფრთხის ქვეშ დააყენა. ჭორები დაუყოვნებლივ უარყო კომპანიის ოპერაციულმა დირექტორმა ევგენი კოგანმა თავისი ტვიტერის ანგარიშის მეშვეობით.[83]

ბრძოლა სილვას წინააღმდეგ

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2011 წლის იანვრის დასაწყისში გამოცხადდა, რომ ფიოდორი მონაწილეობას მიიღებდა ტურნირში „Strikeforce Grand Prix“ და მისი მეტოქე პირველ ეტაპზე გახდებოდა ბრაზილიელი მებრძოლი — ანტონიუ სილვა, მეტსახელად „Bigfoot“ , რაც დაკავშირებულია მის დაავადებასთან, რომელიც მტევნების, ტერფების, ყბისა და თავის ქალის გადიდებით ვლინდება.[84] ბრძოლის გამოცხადების მომენტისთვის სილვას თავის აქტივში 15 გამარჯვება და 2 მარცხი ჰქონდა, ასევე მძიმე წონაში ჩემპიონის ტიტული უკვე გაუქმებულ ორგანიზაციაში „EliteXC“. აწონვაზე, ბრძოლამდე ერთი დღით ადრე, სილვა ჩაეტია მძიმე წონითი კატეგორიის ლიმიტში — 120 კგ, ხოლო მომდევნო დღეს უკვე 129 კგ-ს იწონიდა, მაშინ როდესაც ემელიანენკო 104 კგ-ს იწონიდა.[85] მიუხედავად ამისა, როგორც ექსპერტების, ისე გულშემატკივრების უმრავლესობა ფავორიტად ფიოდორს მიიჩნევდა. კერძოდ, საიტმა „mixfight.ru“ მოიყვანა ალექსეი ოლიინიკის, ანდრეი სემიონოვის, ვლადიმირ მათუშენკოსა და დენის ზიფერის პროგნოზები, რომლებიც იმამდე დადიოდა, რომ მას მძიმე ბრძოლა ელოდა, თუმცა გაიმარჯვებდა,[86] ხოლო საიტ „mmajunkie.com“-ზე ჩატარებული გამოკითხვის შედეგებით, რესპონდენტთა 35%-მა მხარი დაუჭირა გრან-პრიში ემელიანენკოს საბოლოო გამარჯვებას.[87]

ბრძოლამ, რომელიც 2011 წლის 12 თებერვალს გაიმართა, ტელემაყურებელთა მაღალი ინტერესი გამოიწვია: რუსებისთვის პირდაპირ ტრანსლაციას ტელეარხი „Россия-2“ აწარმოებდა,[88] ამერიკელებისთვის კი — საკაბელო ტელეარხი „Showtime“, რომლის ცნობითაც, ორთაბრძოლის ტრანსლაციის დროს მხოლოდ ტელეეკრანებთან დაახლოებით 1 100 000 მაყურებელი იმყოფებოდა.[89] გარდა ამისა, გულშემატკივართა დაუდგენელმა რაოდენობამ ისარგებლა ტურნირის არალეგალური ტრანსლაციებით ინტერნეტის მეშვეობით.

პირველ რაუნდში მებრძოლები ხშირად მიდიოდნენ დარტყმების გაცვლაზე, ამასთანავე სილვამ, სარგებლობდა რა უპირატესობით სიმაღლესა და წონაში, შეძლო ემელიანენკოსთვის ცხვირის გატეხვა. ბრაზილიელის მორიგი შეტევის შემდეგ მებრძოლები კლინჩში შევიდნენ, სადაც ფიოდორმა სცადა დახრჩობის ილეთის — „გილოტინას“ ჩატარება, თუმცა სილვამ თავი დააღწია დახრჩობას, თუმცა წონასწორობა დაკარგა და ზურგზე დაეცა. ფიოდორი ორჯერ გაცდა სილვას გარდს და ნახევარგარდში აღმოჩნდა, სადაც მტკივნეული ილეთის — „კიმურას“ ჩატარებაც კი სცადა, თუმცა გაბარიტებში სხვაობამ და სილვას საბრძოლო უნარებმა (რომელიც ბრაზილიურ ჯიუ-ჯიცუში შავ ქამარს ფლობს) ემელიანენკოს ჩანაფიქრის განხორციელების საშუალება არ მისცა. მეორე რაუნდის პირველივე წამებიდან სილვამ წარმატებული შესვლა განახორციელა ფეხებში და თითქმის მთელი რაუნდის განმავლობაში აყენებდა ფიოდორს დარტყმებს „გრაუნდ-ენდ-პაუნდში“, რამდენჯერმე სცადა დახრჩობის ილეთის ჩატარებაც. რაუნდის ხუთი წუთის ამოწურვისას ემელიანენკოს მარჯვენა თვალზე ვრცელი ჰემატომა წარმოექმნა და, ფიოდორის სწრაფვის მიუხედავად, გაეგრძელებინა ბრძოლა, ექიმებმა მასზე აკრძალვა დააწესეს.[90] ამგვარად, ემელიანენკო გამოეთიშა ტურნირს პირველივე სტადიაზე და მიიღო თავისი მეორე ზედიზედ მარცხი, რამაც მისი რეიტინგი მსოფლიოს საუკეთესო მძიმეწონოსნების სიაში მერვე ადგილამდე დააქვეითა „Sherdog“-ის ვერსიით[91] და მეშვიდემდე — „MMA Weekly“-ის ვერსიით.[92]

სილვასთან ბრძოლის ანონსირებისას ასევე ცნობილი გახდა, რომ ფიოდორმა გაახანგრძლივა კონტრაქტი „Strikeforce“-თან სულ მცირე კიდევ ოთხ ბრძოლაზე,[93] თუმცა წაგების შემდეგ ფიოდორმა განაცხადა, რომ, შესაძლოა, დადგა დრო, წასულიყო სპორტიდან.[94][95][96] თუმცა, რუსეთში დაბრუნების შემდეგ ფიოდორმა აღნიშნა, რომ სიტყვები სპორტიდან წასვლის შესახებ „ცხელ გულზე წამოაცდინა“ და კიდევ რამდენიმე ბრძოლის ჩატარებას შეძლებდა.[97]

ბრძოლა ჰენდერსონის წინააღმდეგ

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
დენ ჰენდერსონი

30 ივლისს ფიოდორი შეხვდა ამერიკელ მებრძოლ დენ ჰენდერსონს, „პრაიდის“ ყოფილ ჩემპიონს საშუალო წონაში და „Strikeforce“-ის მოქმედ ჩემპიონს ქვემძიმე წონაში. აშშ-ის ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის ნაკრების ყოფილმა ორგზის წევრმა, ჰენდერსონმა, რომელიც კარიერის განმავლობაში 93 კგ-მდე და 85 კგ-მდე წონით კატეგორიებში გამოდიოდა, პირველად სცადა ბედი მძიმე წონით კატეგორიაში, რითაც ძლივს დააგროვა საჭირო 94 კილოგრამი. ამასთანავე ჰენდერსონმა, ჭიდაობის გარდა ცნობილმა თავისი მარჯვენა ხელის ნოკაუტირებელი დარტყმით, სახელწოდებით „H-Bomb“, განაცხადა, რომ თავს მძიმედ და ნელად არ გრძნობს. პროფესიონალი მებრძოლების აზრები, რომლებიც ბრძოლის გამოსავალს პროგნოზირებდნენ, ორად გაიყო: თუ ადრე პრაქტიკულად ყველა უპირატესობას ფიოდორს ანიჭებდა, ორი მარცხის შემდეგ მის მიმართ სკეპტიციზმი გაცილებით გაიზარდა.[98]

„უფალი არ სჯის მათ, ვინც არ უყვარს“.

— ფიოდორ ემელიანენკო ჰენდერსონთან მარცხის შესახებ[99]

ბრძოლა შეხვედრით კურსზე დაიწყო და ორივე მეტოქემ უკვე პირველსავე წუთზე მიაყენა რამდენიმე ზუსტი დარტყმა. ჰენდერსონი უფრო შედეგიანი იყო და ემელიანენკოს მარჯვენა თვალის არეში მცირე გაჭრა აღენიშნა. ჰენდერსონი შევიდა კლინჩში და ფიოდორი ბადეს მიაყრდნო, სადაც შეძლო რამდენიმე დარტყმის მიყენება მუხლით კორპუსში და ბარძაყის შიდა მხარეს. დაშორების შემდეგ მოწინააღმდეგეებმა კვლავ გაცვალეს დარტყმები და ამჯერად უფრო ზუსტი ემელიანენკო აღმოჩნდა: ჰენდერსონი დაეცა, ხოლო ფიოდორმა სცადა მისი დამთავრება პარტერში. თუმცა დენმა იძალა, ბარძაყის ჩავლების დახმარებით ფიოდორის ზურგს უკან აღმოჩნდა და მიაყენა აპერკოტი, რამაც ემელიანენკო წააქცია. ჰენდერსონმა კიდევ რამდენიმე დარტყმა მიაყენა, რაც, რეფერი ჰერბ დინის აზრით, საკმარისი იყო ბრძოლის შეჩერებისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ აპერკოტისგან ფიოდორმა გონება დაკარგა, ჰერბ დინის მიერ ბრძოლის შეჩერების მომენტისთვის იგი გონს მოვიდა, და გამარჯვება დაფიქსირდა როგორც ტექნიკური ნოკაუტი.[100]

ბრძოლის შემდეგ ემელიანენკომ განაცხადა, რომ ორთაბრძოლა ნაადრევად შეჩერდა,[101] ხოლო ჰენდერსონმა, რომელიც ფიოდორის დიდი თაყვანისმცემელია, მომხდარს თავის კარიერაში ერთ-ერთი ყველაზე სერიოზული მიღწევა უწოდა.[102]

ემელიანენკოსთვის ჰენდერსონთან ბრძოლა უკანასკნელი გახდა „Strikeforce“-თან კონტრაქტით. ფიოდორის სამი თანმიმდევრული მარცხის გათვალისწინებით, გაჩნდა კითხვები ამ ორგანიზაციაში მის მომავალზე, თუმცა სკოტ კოკერმა დაარწმუნა გულშემატკივრები, რომ მოხარული იქნებოდა კვლავ ენახა ფიოდორი „Strikeforce“-ის ეგიდით.[103] თუმცა დეინა უაიტმა, „Zuffa LLC“-ის პრეზიდენტმა, რომელმაც „Strikeforce“ 2011 წლის დასაწყისში შეისყიდა, სხვაგვარად გადაწყვიტა და უარი თქვა ემელიანენკოსთან კონტრაქტის გაგრძელებაზე.[104][105] ვადიმ ფინკელშტეინმა უაითის განცხადებას „პოპულარიზაცია ემელიანენკოს ხარჯზე“ უწოდა. მებრძოლის მენეჯერის თქმით, ემელიანენკოს კონტრაქტი გაფორმებული იყო არხ „Showtime“-თან, რომელიც ძალაში რჩებოდა.[106]

შემდგომი კარიერა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ბრძოლა მონსონის წინააღმდეგ

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
ფიოდორ ემელიანენკო ჯეფრი მონსონთან ბრძოლის შემდეგ

2011 წლის 20 ნოემბერს ემელიანენკომ პირველად ჩაატარა ბრძოლა მოსკოვში: უსკ „ოლიმპიისკიში“ იგი რინგზე გამოვიდა ADCC-ის ორგზის ჩემპიონის, ორმოცი წლის ჯეფრი მონსონის წინააღმდეგ, მეტსახელად „თოვლის კაცი“ , საღამოს მთავარ ბრძოლაში „M-1 Global: Fedor vs Monson“, რომელიც პირდაპირ ეთერში გადაიცემოდა „Россия-2“-ის მიერ. ფიოდორი სამი რაუნდის განმავლობაში ფლობდა უპირატესობას, ერთიმეორის მიყოლებით აგზავნიდა რა მეტოქეს იატაკზე ხელებით დარტყმებით ან ლოუ-კიკებით, რომლებსაც იგი ამ ბრძოლამდე პრაქტიკულად არ იყენებდა. თუმცა ორთაბრძოლას გაგრძელება პარტერში არ მიუღია: ემელიანენკომ არ გამოიყენა თავისი „გრაუნდ-ენდ-პაუნდის“ არსენალი, არჩია ბრძოლის დგომში ჩატარება. ფიოდორის დომინირების შედეგი გახდა მისი გამარჯვება ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით,[107][108] ხოლო მონსონს ექიმებმა ბრძოლის შემდეგ მარჯვენა ფეხის მცირე წვივის ძვლის მოტეხილობა დაუდგინეს.[109]

Dream

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2008 წლის 13 თებერვალს ემელიანენკო ეწვია ახალი იაპონური პრომოუშენის — „Dream“-ის პრესკონფერენციას, რომელიც „Pride“-ის ნანგრევებზე ჩამოყალიბდა. ვადიმ ფინკელშტეინმა დაადასტურა „Dream“-ისა და „M-1 Global“-ის კავშირი და აღნიშნა, რომ ემელიანენკო ახალი იაპონური ორგანიზაციის ბრძოლებში მიიღებდა მონაწილეობას. 2011 წლის 31 დეკემბერს ფიოდორმა თავისი დებიუტი შეასრულა ამ ორგანიზაციაში, მიიღო რა მონაწილეობა საახალწლო ტურნირში Fight For Japan: Genki Desu Ka Omisoka 2011, სადაც საღამოს მთავარ ბრძოლაში გამოვიდა MMA-ის დებიუტანტის, ძიუდოში 2008 წლის ოლიმპიური ჩემპიონის, სატოში იშიის წინააღმდეგ. ბრძოლა ფიოდორ ემელიანენკოს კარნახით potინარეობდა: ისევე, როგორც მონსონთან ბრძოლაში, რუსი იცავდა საბრძოლო ილეთებზე უარის თქმის ტაქტიკას, ეჭირა რა ბრძოლა დგომში და დარტყმები უპირატესად ხელებით მიჰყავდა. სატოში იშიი თავდაცვაზე იყო გადასული და შეტევას არც ცდილობდა. ბრძოლა პირველი რაუნდის შუაში დასრულდა, როდესაც ემელიანენკომ მარჯვენა ხელის დარტყმით მეტოქე ნოკაუტში გააგზავნა.

ბრძოლა პედრო რიზოს წინააღმდეგ

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2012 წლის 21 ივნისს ემელიანენკო გამოვიდა ბრაზილიელი მძიმეწონოსნის — პედრო რიზოს წინააღმდეგ, რომელიც ცნობილი იყო თავისი გამოსვლებით ადრეულ UFC-ის ტურნირებზე. ფიოდორმა გამარჯვება ნოკაუტით მოიპოვა პირველი რაუნდის მეორე წუთზე. ბრძოლის შემდეგ სპორტსმენმა შერეულ ორთაბრძოლებში კარიერის საბოლოო დასრულების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილება გამოაცხადა:

„ვფიქრობ, დრო მოვიდა, მე მივდივარ. წინ კიდევ მაქვს მსოფლიო ჩემპიონატი საბრძოლო სამბოში. წასვლის გადაწყვეტილებაზე ოჯახმა იმოქმედა. გოგონები ჩემ გარეშე იზრდებიან, დადგა წასვლის დრო“.[110]

პაუზა ბრძოლებში და რინგზე დაბრუნება

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2012 წლის ზაფხულიდან ემელიანენკო არ გამოდიოდა შერეული ორთაბრძოლების ტურნირებში, თუმცა აგრძელებდა სპორტული ფორმის შენარჩუნებას. 2015 წლის 14 ივლისს ფიოდორმა პროფესიონალურ რინგზე თავისი დაბრუნების შესახებ განაცხადა.[111]

2015 წლის 20 სექტემბერს ემელიანენკომ გამოაცხადა, რომ შეთანხმებას მიაღწია ორგანიზაცია „პრაიდის“ ყოფილ მფლობელთან ორთაბრძოლაზე, რომელიც 2015 წლის 31 დეკემბერს დაინიშნა იაპონიაში საახალწლო შოუ „RIZIN“-ის ფარგლებში. ემელიანენკოს მეტოქე გახდა ჯაიდიპ სინგჰი — კიკბოქსინგში რამდენიმე პრესტიჟული ტურნირის გამარჯვებული, რომელსაც იმ მომენტისთვის მოგებული ჰქონდა ორივე თავისი პროფესიონალური ბრძოლა MMA-ის წესებით. ამ ბრძოლაში ემელიანენკომ გამარჯვება ტექნიკური ნოკაუტით მოიპოვა პირველსავე რაუნდში.

2016 წლის 17 ივნისს შედგა ორთაბრძოლა ფაბიო მალდონადოსთან. პირველი რაუნდის მეორე წუთზე ფაბიომ სერიოზულად შეარყია ფიოდორი, დაიჭირა რა იგი ორი შეხვედრით გვერდითი დარტყმით ყბაში და შეძლო დიდი რაოდენობით დარტყმების მიყენება პარტერში. დარჩენილ ორ რაუნდში ემელიანენკომ გაათანაბრა ორთაბრძოლა და მოიგო ბრძოლა მსაჯთა უმრავლესობის გადაწყვეტილებით: 28-28, 29-28, 29-28. მალდონადოს შტაბი არ დაეთანხმა მსაჯთა ვერდიქტს და აპელაცია შეიტანა „რუსეთის MMA-ის კავშირში“ (შემდგომში განყოფილებაში — „კავშირი“), სადაც იგი უარყვეს „40 წუთის წესზე“ დაყრდნობით, რომლის თანახმადაც აპელაცია უნდა წარდგენილიყო არაუგვიანეს 40 წუთისა ორთაბრძოლის დასრულებიდან. აღნიშნულმა გადაწყვეტილებამ პროტესტი გამოიწვია მალდონადოს შტაბში, რომელმაც ივარაუდა, რომ გადაწყვეტილებაზე შესაძლოა ემოქმედა იმ ფაქტს, რომ ემელიანენკო „კავშირის“ პრეზიდენტია. ასევე „კავშირმა“ უარი თქვა აპელაციის განხილვაზე WMMAA-ის წესებზე დაყრდნობით, რომლებიც გამოიყენება მოყვარულთა და არა პროფესიონალურ ორთაბრძოლებში. მოგვიანებით „კავშირის“ ვიცე-პრეზიდენტმა რადმირ გაბდულინმა განაცხადა, რომ გამონაკლისის სახით ფაბიოს აპელაციას მაინც განიხილავდა MMA-ის მსოფლიო ასოციაცია (WMMAA). გარდა ამისა, WMMAA-მ ორგანიზება გაუკეთა სამი მსაჯისგან შემდგარ დამოუკიდებელ კომისიას, რომლებიც ბრძოლის ნახვის შემდეგ ერთსულოვნად მივიდნენ იმ დასკვნამდე, რომ სამართლიანი შედეგი იქნებოდა ფრე (28-28) და გააუქმა ემელიანენკოს გამარჯვება. კომისიამ მიუთითა ინტერესთა შესაძლო კონფლიქტზე და ბრძოლა პროფესიონალურ ორთაბრძოლად მიიჩნია, რაც გამორიცხავდა „40 წუთის წესს“,[112] თუმცა რუსეთის MMA-ის ასოციაციამ უარი თქვა ბრძოლის შედეგის გადასინჯვაზე.[113]

გამოსვლები Bellator-ში

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2017 წლის 24 ივნისს ემელიანენკო UFC-ის ყოფილ მებრძოლ მეთ მიტრიონს შეხვდა 180-ე შოუს ფარგლებში. პირველი რაუნდის მეორე წუთზე ორივე მებრძოლმა ერთდროულად განახორციელა მარჯვენა პირდაპირი დარტყმა ხელით და ორივემ მოახვედრა მოწინააღმდეგეს, რამაც ერთმანეთი ნოკდაუნში გააგზავნა. თუმცა, ემელიანენკოსგან განსხვავებით, მიტრიონი სწრაფად მოვიდა გონს და ფიოდორი საფარზე დაამთავრა, რამაც მსაჯი აიძულა ბრძოლა შეეჩერებინა. ემელიანენკოს კონტრაქტით კიდევ ორი ბრძოლა ეკუთვნოდა Bellator-თან და ფიოდორმა, მძიმე მარცხის მიუხედავად, განაცხადა, რომ გამოსვლების გაგრძელებას აპირებდა.

2018 წლის 28 აპრილს ფიოდორ ემელიანენკო ფრენკ მირს შეხვდა Bellator-ის მძიმე წონის ქამრისთვის ტურნირის მეოთხედფინალში. წარსულში მირი UFC-ის ჩემპიონი იყო მძიმე წონაში და შერეულ ორთაბრძოლებში ერთ-ერთ საუკეთესო გრეპლერად ითვლებოდა, თუმცა 2010-იან წლებში მისი კარიერა დაღმართისკენ წავიდა და მისთვის ეს გამოსვლა პირველი გახდა ორი წლის განმავლობაში, სტეროიდების გამოყენების გამო დისკვალიფიკაციის შემდეგ. ბრძოლის დასაწყისიდანვე მირმა სრულიად აქტიური პრესინგი დაიწყო და შეძლო ფიოდორისთვის ორგანიზებული ორი ზუსტი დარტყმის მიყენება თავში. ემელიანენკო იატაკზე დაეცა, თუმცა სწრაფად წამოდგა დგომში. მირმა განაგრძო პრესინგი და ხელებით მორიგი კომბინაციის შემდეგ ფიოდორი კედელს მიაყრდნო, სადაც კლინჩში უპირატესობის მოპოვებას გეგმავდა. თუმცა ემელიანენკომ გამოჰკრა ფეხი, მოწინააღმდეგე პარტერში გადააგდო, სადაც მოკლე ეპიზოდში არცერთ მებრძოლს არ მიუღწევია უპირატესობისთვის. დგომში წამოდგომის შემდეგ, მირმა კვლავ გადაწყვიტა ფიოდორის კედელზე მიწყვდევა და წინ გაიჭრა ხელების პირდაპირი დარტყმების კომბინაციით. ემელიანენკომ კი უკან დახევისას მირს მარჯვენა ხელი მოახვედრა თავში და მარცხენა აპერკოტი დაამატა, რისგანაც მირი იატაკზე დაეცა და გონება დაკარგა. ემელიანენკო მის დასამთავრებლად გაიჭრა და რუსი მებრძოლის რამდენიმე უპასუხო დარტყმის შემდეგ რეფერიმ ბრძოლა პირველი რაუნდის 48-ე წამზე შეაჩერა. ბრძოლის შემდეგ ჟურნალისტებმა აღნიშნეს, რომ 2011 წლის ივლისში დენ ჰენდერსონთან ბრძოლამდე ფიოდორი 34 ორთაბრძოლიდან მხოლოდ ერთხელ იმყოფებოდა გროგის მდგომარეობაში, რაც კაძუიუკი ფუჯიტასთან ბრძოლაში მოხდა. თუმცა მირი გახდა ზედიზედ მესამე მებრძოლი, რომელმაც ბრძოლაში შეძლო დარტყმით ემელიანენკოს ფეხებიდან წაქცევა, რაც მოწმობს დარტყმის მიღების უნარის გაუარესებასა და კოორდინაციის დაქვეითებაზე. თუმცა, ამავდროულად, ფიოდორმა დაამტკიცა, რომ მძიმე დარტყმისა და კლინჩში ჭიდაობის უნარების შენარჩუნებით, იგი თავის 41 წლის ასაკში კვლავ სერიოზულ მეტოქედ რჩებოდა.

ტურნირის ნახევარფინალში ემელიანენკოს მოწინააღმდეგე გახდა UFC-ის ჩემპიონის ტიტულის ექს-პრეტენდენტი საშუალო წონაში — ჩეილ სონენი. სონენმა, რომელიც ცნობილია როგორც თრეშ-თოქის ოსტატი და მანამდე არაერთხელ აძლევდა თავს ფიოდორის მისამართით კრიტიკის უფლებას, არც ამჯერად იუარა მწვავე გამონათქვამები და იგი დადგმულ ბრძოლებში დაადანაშაულა. მიუხედავად ამისა, მან აღნიშნა, რომ აღიარებს ფიოდორის ოსტატობის მაღალ დონეს, ხოლო ბრძოლიდან რამდენიმე დღეში იგი ისტორიაში ერთ-ერთ საუკეთესოდაც კი მოიხსენია. ბრძოლის პირველივე წამებიდან სონენი სამჯერ აღმოჩნდა იატაკზე, თუმცა ფიოდორმა, რომელსაც ორთაბრძოლის პარტერში ჩატარება არ სურდა, მას წამოდგომის საშუალება მისცა. ჩეილმა თავისი ჩვეული მანერით ერთიმეორის მიყოლებით სცადა დაახლოება და თეიქდაუნების ჩატარება, და ორჯერ შეძლო კიდეც ბრძოლის პარტერში გადაყვანა, თუმცა ამისგან დივიდენდები ვერ მიიღო. დგომში კი ფიოდორი სრულად დომინირებდა. საბოლოოდ, ფიოდორმა თავისი მეტოქე ტექნიკური ნოკაუტით დაამარცხა პირველი რაუნდის მიწურულს.

ტურნირის ფინალში, რომელიც 2019 წლის 26 იანვარს ლოს-ანჯელესში გაიმართა, ემელიანენკო Bellator-ის მოქმედი ჩემპიონის წინააღმდეგ გამოვიდა ქვემძიმე წონაში — რაიან ბეიდერთან. სასწორზე ეწყო გრან-პრის ჩემპიონის ქამარი მძიმე წონაში და ბეიდერის ჩემპიონის ქამარი. ბრძოლა 35-ე წამზე ემელიანენკოს ნოკაუტით მარცხით დასრულდა. ფიოდორმა ვერცერთი დარტყმის მიყენება ვერ მოასწრო, გაუშვა რა მარცხენა ჰუკი ყბაში, რისგანაც ნოკდაუნში აღმოჩნდა, რის შემდეგაც ბეიდერმა იგი დაუყოვნებლივ დაამთავრა. დარტყმა არ ყოფილა ფართო, თუმცა ძალიან ზუსტი და სწრაფი გამოვიდა. ზუსტად ასეთი დარტყმით ნოკაუტში გააგზავნა ბეიდერმა ლავალი ტურნირის მეოთხედფინალში 15-ე წამზე.

სამშვიდობო ტურნე

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

გრან-პრის ფინალში მძიმე მარცხის მიუხედავად, ფიოდორ ემელიანენკო იღებს გადაწყვეტილებას განაგრძოს გამოსვლები პროფესიონალურ რინგზე. ჟურნალისტები ამ ეტაპს „„უკანასკნელი იმპერატორის“ სამშვიდობო ტურნეს უწოდებენ, რომელიც სამ ბრძოლას უნდა მოიცავდეს — იაპონიაში, აშშ-სა და რუსეთში.[114] ტურნეს პირველი ბრძოლა პრომოუშენების — Bellator-ისა და Rizin-ის თანამშრომლობის ფარგლებში გახდა ორთაბრძოლა ამერიკელ მძიმეწონოსან კუინტონ ჯექსონთან. ბრძოლა იაპონიაში 2019 წლის 29 დეკემბერს „საიტამა-სუპერარენაზე“ გაიმართა. უკვე მატჩისწინა აწონვაზე აშკარა გახდა, რომ ამერიკელი მებრძოლი არ იმყოფებოდა საუკეთესო ფორმაში, იგი 11 კგ-ით მძიმე აღმოჩნდა რუს ოპონენტზე. სანახაობრივი ორთაბრძოლა ვერ გამოვიდა — ჯექსონი თითქმის სამი წუთის განმავლობაში ცდილობდა ემელიანენკოს შეტევების ბლოკირებას, თუმცა გაუშვა დარტყმა პირველი რაუნდის მესამე წუთის ბოლოს, რის შემდეგაც ბრძოლის გაგრძელება ვერ შეძლო.[115] ფიოდორ ემელიანენკომ გამარჯვება თავის ქალიშვილს მიუძღვნა.[116]

2021 წლის 23 ოქტომბერს ფიოდორ ემელიანენკო შეხვდა ამერიკელ ტიმოთი ჯონსონს, რომელსაც Bellator-ის მძიმეწონოსანთა რეიტინგში მეორე პოზიცია ეჭირა, რუსეთში Bellator-ის პირველი ტურნირის საღამოს მთავარ ბრძოლაში. ბრძოლა ორ წუთზე ნაკლებს გაგრძელდა, ფიოდორმა მეტოქე უკვე პირველსავე რაუნდში ფინიშით დაასრულა თავში დარტყმების სერიის შემდეგ.[117][118]

კარიერაში უკანასკნელი ბრძოლა ემელიანენკომ 2023 წლის 4 თებერვალს ჩაატარა Bellator 290 ღონისძიების ფარგლებში, სადაც კვლავ შეხვდა რაიან ბეიდერს. ბეიდერმა ტექნიკური ნოკაუტით გაიმარჯვა. ბრძოლის შემდეგ ემელიანენკომ ოფიციალურად გამოაცხადა კარიერის დასრულებისა და სამწვრთნელო კარიერის დაწყების სურვილის შესახებ.[119][120]

2025 წლის ნოემბერში ცნობილი გახდა, რომ UFC-მ უარი თქვა ემელიანენკოსთან კონტრაქტზე მოლაპარაკებების წარმოებაზე და ეს იმით განმარტა, რომ არ სურს საქმის დაჭერა მის გუნდთან.

წვრთნის რეჟიმი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
ფიოდორ ემელიანენკოს მწვრთნელები - ვლადიმირ ვორონოვი (მარცხნივ) და ალექსანდრ მიჩკოვი

ემელიანენკო დღეში ორ-სამჯერ ვარჯიშობს, ბრძოლისთვის მზადების ეტაპის მიხედვით. სავარჯიშო პროცესში იგი საბაზისო ვარჯიშებს იყენებს: სირბილი (დღის განმავლობაში ფიოდორის მიერ გარბენილი ჯამური დისტანცია დაახლოებით 15 კილომეტრს შეადგენს[121]), აზიდვები ტურნიკ-ზე (ორძელზე), ვარჯიშები პრესზე. საკუთარი აღიარებით, რკინასთან იგი პრაქტიკულად არ მუშაობს, თუმცა ინტენსიურად ვარჯიშობდა 13-დან 24 წლამდე, გადაწოლილი 180 კილოგრამს სწევდა. მას შემდეგ ფიოდორის მუშაობა რკინასთან უპირატესად გირებითა და უროთი ვარჯიშებზე დაიყვანება.[122] გარდა ამისა, ემელიანენკო გაიშვიათებული ჰაერის პირობებში წვრთნის მომხრეა,[123] რის გამოც ყოველწლიურად მიდის თავის გუნდთან ერთად შეკრებაზე კისლოვოდსკში.

კარიერის განმავლობაში ემელიანენკო მუშაობდა MMA-ის სხვა ცნობილ რუს მებრძოლებთან. „RTT“-ში მუშაობისა და „RINGS“-ში გამოსვლების დროს ფიოდორი ვარჯიშობდა ისეთ მებრძოლებთან, როგორებიც არიან სერგეი ხარიტონოვი, ამარ სულოევი, ანდრეი კოპილოვი, ნიკოლაი ზუევი და ვოლკ-ჰანი. „Red Devil“-ში ემელიანენკომ რომან ზენცოვთან ერთად დაიწყო ვარჯიში, თუმცა 2008 წლიდან ზენცოვმა მეტი ყურადღება თავის პოლიტიკურ კარიერას დაუთმო. 2006 წლამდე ფიოდორის გუნდში ასევე მუშაობდა მისი უმცროსი ძმა, ალექსანდრე, თუმცა შემდეგ იგი სანქტ-პეტერბურგში გადავიდა.[123] დღეს ფიოდორთან, სხვებთან ერთად, ვარჯიშობენ კირილ სიტელნიკოვი, ალექსანდრ ვოლკოვი, მაქსიმ გრიშინი და რიგი სხვა მებრძოლებისა, რომლებიც უპირატესად „M-1 Global“-ის ეგიდით გამოდიან. ფიოდორის გუნდის შემადგენლობა და სავარჯიშო პროცესი არაერთხელ გახდა კრიტიკის საგანი, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც ფიოდორმა ვერდუმთან წააგო. კერძოდ, ეჭვქვეშ დგებოდა ვარჯიშისადმი მიდგომა, რომლის დროსაც კონკრეტული მეტოქისთვის მზადება არ მიმდინარეობს.[124][125] კრიტიკა გაძლიერდა სილვასთან მარცხის შემდეგ, რომელთან ბრძოლის წინაც სამწვრთნელო შტაბი არ ეძებდა ბრაზილიელის გაბარიტების (193 სმ, 129 კგ) სპარინგ-პარტნიორებს, არამედ სიტელნიკოვის (180 სმ, 107 კგ) ჩართვა არჩია.[126]

რამდენჯერმე ემელიანენკო ნიდერლანდებში წავიდა სავარჯიშოდ. კერძოდ, ფილიპოვიჩის წინააღმდეგ ბრძოლისთვის მზადებისას ემელიანენკო თავის მუაი-ტაის უნარებს K-1-ის ცნობილი მებრძოლის, ერნესტო ჰოსტის გუნდში ახვეწდა. ასევე ემელიანენკოსთან ერთად ვარჯიშის სურვილი გამოთქვა UFC-ის ყოფილმა დროებითმა ჩემპიონმა — შეინ კარვინმა.[125]

სამწვრთნელო შტაბის ბირთვს ემელიანენკოს კარიერის უმეტესი ნაწილის განმავლობაში შეადგენდნენ ვლადიმირ ვორონოვი (სამბო), ალექსანდრ მიჩკოვი (ბოქსი) და ოლეგ ნეუსტროევი (ექიმი, მასაჟისტი, ფსიქოლოგი).[127]

საბრძოლო სტილი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ფიოდორ ემელიანენკო სხვა მებრძოლებისგან, პირველ რიგში, თავისი არასტანდარტული საჩხუბრო/საბოქსო ტექნიკით გამოირჩევა. ტრადიციული მოკრივეებისა და კიკბოქსიორებისგან განსხვავებით, ემელიანენკო პრაქტიკულად არ იყენებს ჯებებს და დარტყმების უმეტეს ნაწილს წრიული ტრაექტორიით ახორციელებს.[128][129] აღნიშნულმა მიდგომამ თავისი ეფექტურობა დაამტკიცა MMA-ის წესების სპეციფიკის გათვალისწინებით, კერძოდ, მებრძოლების ხელებზე თხელი ხელთათმანების/ნაკეთობების არსებობით, რაც ტრადიციული საბოქსო ილეთებით (მაგალითად, ხელთათმანით დაბლოკვით) სარგებლობის შესაძლებლობას გამორიცხავს. ხელებით დარტყმები ემელიანენკოს არსენალში მთავარი იარაღია დგომში ბრძოლისას: ფლობს მეტოქის ნოკაუტში გაგზავნის უნარს როგორც მარცხენა, ისე მარჯვენა ხელიდან, ემელიანენკო განსაკუთრებით საშიშია ახლო დისტანციაზე, რაც ფილიპოვიჩთან და სილვიასთან ბრძოლებმაც დაადასტურა.[130] ფეხით დარტყმები ფიოდორის შესრულებით შედარებით იშვიათია, თუმცა აქ როლს თამაშობს არა ტექნიკური ხარვეზი, არამედ პერსონალური უპირატესობები და ბრძოლის სტრატეგია. მაგალითად, კიკბოქსიორების — ჰანტისა და ფილიპოვიჩის წინააღმდეგ ბრძოლებში ემელიანენკო წარმატებით აყენებდა დარტყმებს ფეხით, ხოლო ამ უკანასკნელისთვის თავში ფეხის დარტყმაც კი შეძლო. ჯეფ მონსონთან ბრძოლაში ფიოდორი აქტიურად იყენებდა ლოუ-ქიქებს, რომელთაგან ერთ-ერთის შედეგად მისმა მოწინააღმდეგემ ფეხის მოტეხილობა მიიღო. ასევე, სამბოსა და ძიუდოს ოსტატობის წყალობით, ემელიანენკო მსოფლიოში ერთ-ერთი საუკეთესო სპეციალისტია „გრაუნდ-ენდ-პაუნდში“ (Ground-and-Pound), და ასევე შეუძლია ბრძოლის დასრულება მტკივნეული ან მახრჩობელა ილეთით, როგორც ზემოდან, ისე ქვემოდან პოზიციაში ყოფნისას.[130]

გარდა ამისა, კარიერის მანძილზე ფიოდორის სავიზიტო ბარათს წარმოადგენდა მისი ცივსისხლიანობა და თავშეკავებულობა, რაც სწრაფ რეაქციასა და დამუშავებულ ტექნიკასთან კომბინაციაში სპორტსმენს საშუალებას აძლევდა გამარჯვებები მოეპოვებინა გარეგანი ზეგავლენისგან დამოუკიდებლად — იქნება ეს მაყურებელთა დიდი რაოდენობა, ორთაბრძოლის მნიშვნელობა თუ სიტყვიერი შეურაცხყოფა მეტოქის მხრიდან. საინტერესოა ის ფაქტი, რომ, MMA-ის მრავალი მებრძოლისგან განსხვავებით, რომლებიც რინგზე გასვლამდე „მუხტის აწევას“ ცდილობენ, ემელიანენკოს გასახდელში, როგორც წესი, მოდუნებული ატმოსფერო სუფევს: ფიოდორი ეკონტაქტება მეგობრებს, ყვება ანეკდოტებს ან თამაშობს ბანქოს, და ამას იმით განმარტავს, რომ სპორტში გამოსვლის მრავალი წლის განმავლობაში ისწავლა სასტარტო ნერვიულობასთან გამკლავება და რინგზე უბრალოდ თავისი სამუშაოს შესასრულებლად გამოდის.[24][127]

პიროვნული დახასიათება

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მრავალი ჟურნალისტისა და გულშემატკივრის აზრით, ემელიანენკოს მთავარი განმასხვავებელი ნიშანი მისი თავმდაბლობაა.[131][132] MMA-ის მრავალი მებრძოლისგან განსხვავებით, რომლებიც მეტოქეს მატჩისწინა ინტერვიუებში „ტალახს ესვრიან“, ემელიანენკო ყოველთვის ზრდილობიანად და პატივისცემით მოიხსენიებს ოპონენტს და ძალიან თავშეკავებულია ემოციების გამოვლენაში ბრძოლამდე, ბრძოლის დროს და მის შემდეგ.[133] მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში დიდი პოპულარობის მიუხედავად, ემელიანენკო უცვლელად დიპლომატიური რჩება ჟურნალისტებთან ინტერვიუებსა და გულშემატკივრებთან ურთიერთობაში, არასდროს იწონებს თავის გამარჯვებებსა თუ ჯილდოებს. თავისი კარიერის უმეტესი ნაწილის განმავლობაში ემელიანენკო უფრო პოპულარული იყო იაპონიაში, კორეასა და აშშ-ში, ვიდრე რუსეთში, რაც რუსული მასობრივი ინფორმაციის საშუალებების მიერ MMA-ის ცუდი გაშუქებით იყო განპირობებული. ამასთან, იაპონიასა და კორეაში მას სიტყვასიტყვით „გასასვლელს არ აძლევენ“, რადგან ფანების დიდი რაოდენობა ცდილობს, თუ ავტოგრაფის მიღებას ან ფოტოს გადაღებას ვერ ახერხებს, თუნდაც შეეხოს ემელიანენკოს ან მის გვერდით დადგეს. ფიოდორის თავმდაბლობა მისი ცხოვრების სხვა ასპექტებშიც ვლინდება: იგი ჩვეულებრივ უბრალო ტანსაცმელშია ჩაცმული, ხოლო ფული, მისი მტკიცებით, მისთვის „ახლობლების დახმარება“ და „მის გვერდით მყოფთა დახმარების შესაძლებლობაა“.

რუსეთსა და უკრაინას შორის რთული პოლიტიკური ურთიერთობების გამო, ინტერნეტში ხშირია დისკუსიები იმის შესახებ, თუ ვინ არის ემელიანენკო ეროვნებით. თვითონ ფიოდორი კითხვაზე „ვინ ხართ — რუსი თუ უკრაინელი?“ შემდეგნაირად პასუხობს:

რუსი. მაგრამ თუ მართალს იტყვით, მე არ ვყოფ ჩვენს ქვეყნებს, რადგან უკრაინაში დავიბადე. მე საბჭოთა კავშირში დავიბადე. ჩემი მთელი ცნობიერი ასაკი, 2 წლის ასაკიდან, სტარი ოსკოლში გავატარე. მაგრამ ასევე ზაფხულის ნახევარს ანტრაციტში ვატარებდი, ნახევარს — რუბიჟნეში. ორივე ეს ქალაქი ჩემთვის მშობლიურია. არანაირი საზღვრები არ იყო, არანაირი დაბრკოლებები არ იყო. ახლა — ეს ორი სხვადასხვა სახელმწიფოს წარმოადგენს, მაგრამ ჩემთვის — ეს ერთ მთლიანობად დარჩა. — ფიოდორი თავისი ეროვნების შესახებ

ნაწილობრივ საზღვარგარეთ რუსების იმიჯის გასაუმჯობესებლად ფიოდორმა შეწყვიტა ალკოჰოლის მიღება, რადგან, მისი თქმით, მისთვის უსიამოვნოა, როდესაც „ჩვენს ხალხს მხოლოდ დალევასთან ასოცირებენ“.

მას შემდეგ, რაც ემელიანენკოს ცხოვრებაში მნიშვნელოვანი როლის თამაში დაიწყო რელიგიამ, მან ხშირად დაიწყო ინტერვიუებში ღმერთის ხსენება (გულშემატკივრებში განსაკუთრებით პოპულარული გახდა ფრაზა „ყველაფერი ღვთის ნებაა“ — ფიოდორის დევიზი), ხოლო რინგზე გამოსვლა დაიწყო სიმღერით „Ой, то не вечер“, რომელიც ასევე ფონურია მის ოფიციალურ საიტზე. ემელიანენკო, საკუთარი აღიარებით, იშვიათად იყენებს ინტერნეტს, არ აქვს პროფილი არცერთ სოციალურ ქსელში და არ კითხულობს სტატიებს საკუთარ თავზე. ანგარიში Twitter-ზე მან ვადიმ ფინკელშტეინის თხოვნით გახსნა და ჩანაწერებს იქ თავად კი არ აკეთებს, არამედ თავისი გარემოცვიდან ვინმეს ენდობა.

შეფასებები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

იგი ებრძოდა მებრძოლებს, რომლებსაც ჰქონდათ როგორც სტილი, ისე ათლეტიზმი მის დასამარცხებლად. ფიოდორი მაინც ყველა დროის უდიდესია. — მუჰამედ „ქინგ მო“ ლავალი, Strikeforce-ის ყოფილი ჩემპიონი ქვემძიმე წონაში.

მე არაფერს, პატივისცემის გარდა, არ განვიცდი ფიოდორის მიმართ. ჩვენ ყველანი ვაგებთ — ეს ერთადერთია, რაშიც დარწმუნებული შეგიძლია იყოთ MMA-ში. იგი მაინც ყველა დროის უდიდესია. — შეინ კარვინი, „UFC“-ის ყოფილი დროებითი ჩემპიონი მძიმე წონაში.

ჩემს თვალში იგი ყოველთვის ჩემპიონად დარჩება. — ბი ჯეი პენი, „UFC“-ის ყოფილი ჩემპიონი მსუბუქ წონაში, „UFC“-ის ყოფილი ჩემპიონი ქვესაშუალო წონაში.

მე ერთი რამ ვიცი: ფიოდორი მშრომელი კაცია. მე მასთან ძალიან ბევრი ვივარჯიშე. მე და ის ვიღვიძებდით, ვვარჯიშობდით, ყოველი ვარჯიშის წინ 5-7 კმ-იან კროსს დავრბოდით. ანუ ვარჯიშები გვქონდა როგორც დილით, ისე საღამოთი. ვვარჯიშობთ 2-2.5 საათი, თავიდან ბოლომდე, შეუსვენებლად. სულ მუშაობაში. სულ სპარინგებში; ან ჭიდაობაში, ან დამუშავებაში, ანუ ეს ადამიანი — მშრომელია. ეს ადამიანი ძალიან ნიჭიერია. ტყუილად ხომ არ ამბობენ, რომ თუ ადამიანი ნიჭიერია, ყველაფერში ნიჭიერიაო; იგი ძალიან კარგად ხატავს, მასში ძალიან ბევრი ღირსეული თვისებაა. — სერგეი ხარიტონოვი, რუსეთის სამგზის ჩემპიონი ხელჩართულ ბრძოლაში, „Pride Grand Prix 2004“-ის ბრინჯაოს პრიზიორი მძიმე წონაში.

საუკეთესო მებრძოლი, ვისაც კი ოდესმე რინგზე დაუდგამს ფეხი — ეს ფიოდორ ემელიანენკოა. არავინაა მასზე უკეთესი, იგი საუკეთესო მებრძოლია, ვინც კი ოდესმე მინახავს, ვისთანაც მიჩხუბია, მივარჯიშია, ყველაფერი. — კევინ რენდლმენი, „UFC“-ის ყოფილი ჩემპიონი მძიმე წონაში.

ფიოდორ ემელიანენკო — უდიდესი მებრძოლია მსოფლიოში. — კეინ ველასკესი, „UFC“-ის ყოფილი ჩემპიონი მძიმე წონაში.

მე ფიოდორის დიდი ფანი ვარ. იგი — ყველა დროის დიდი ჩემპიონია. — ჟუნიორ „ციგანო“ დოს სანტოსი, „UFC“-ის ყოფილი ჩემპიონი მძიმე წონაში.

ჩემი საყვარელი მებრძოლი. იმიტომ, რომ იგი ყოველთვის ანდერდოგია, ყოველთვის მეტოქეზე პატარაა და ყოველთვის გამარჯვებული გამოდის. იგი ძალიან დიდხანს ჩხუბობს დოპინგ-პრეპარატების, გიგანტი მეტოქეების ეპოქაში. მე არასდროს მინახავს ასეთი ათლეტი, როგორიც ისაა, რომელიც უშუალოდ შერკინებისთვის ჩხუბობს. მან ამდენჯერ უარყო ფსონები. — მაიკ ტაისონი.

ფიოდორი — ეს, ალბათ, ჩემი ყველაზე საყვარელი მებრძოლია, რადგან მისი მთავარი იარაღი — მისი ტვინია. ფიოდორი — ეს არის შახმატისტი გაოცებისმომგვრელი ფიზიკური შესაძლებლობებით. იგი — ყველაზე მრავალმხრივ განვითარებული მებრძოლია, ვინც კი ოდესმე მინახავს. — მაიკლ ჯეი უაიტი.

იგი იყო ის მებრძოლი, რომლის წყალობითაც მე ჩემთვის MMA-ის სამყარო აღმოვაჩინე. საერთოდ, მე არასდროს აღვიქვამდი ამ ყველაფერს, როგორც რეალურ რამეს, სანამ წყვილი წლის შემდეგ ჩემმა ერთმა მეგობარმა ფიოდორ ემელიანენკოს ჰაილაითი არ მაჩვენა და ამან უბრალოდ ააფეთქა ჩემი ტვინი. მე მაშინ ვიფიქრე, რომ ეს ყველაზე წარმოუდგენელი სანახაობა იყო, რაც კი მთელ ჩემს ცხოვრებაში მენახა და რომ ეს ბიჭი წარმოუდგენლად მაგარი იყო. მას შემდეგ იგი ჩემთვის MMA-ის სახეს განასახიერებდა და არავისთვისაა საიდუმლო, რომ მე ყოველთვის შეყვარებული ვიყავი ფიოდორ ემელიანენკოზე. — რონდა როუზი, Strikeforce-ისა და „UFC“-ის ყოფილი ჩემპიონი ყველაზე მსუბუქ წონაში.

ჯილდოები და მიღწევები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ჯილდოები და წოდებები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
ემელიანენკოს ტიტულები MMA-ში
  • ორდენის „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ II ხარისხის მედალი (2007 წლის 21 მაისი) — ფიზიკური კულტურისა და სპორტის განვითარებაში შეტანილი დამსახურებისა და მრავალწლიანი კეთილსინდისიერი შრომისთვის
  • პეტრე დიდის I ხარისხის ორდენი (2007)
  • საპატიო წოდება „საუკეთესო სპორტში სანქტ-პეტერბურგში“ (2009)
  • მედალი „ბელგოროდის მიწის წინაშე დამსახურებისთვის“ (2009)
  • წოდება „ბელგოროდის ოლქის საპატიო მოქალაქე“ სპორტში გამოჩენილი მიღწევებისა და ფიზიკური კულტურისა და სპორტის განვითარებაში შეტანილი პირადი წვლილისთვის (2009)
  • რომანოვების ოჯახის ოქროს ორდენი „წმინდა ნიკოლოზ II“ I ხარისხის (2010)
  • საოლქო აქციის „ოლქის 50 წლისთავს — 50 დიდებული საქმე“ ლაურეატის საპატიო წოდება
  • საპატიო ნიშანი „ფიზიკური კულტურისა და სპორტის განვითარებაში შეტანილი დამსახურებისთვის“ (2016)

საქმიანობა სპორტს მიღმა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კინო

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2009 წელს, როჯერსთან ბრძოლისთვის მზადების პერიოდში, ფიოდორმა მონაწილეობა მიიღო ფილმის — „სალამანდრას გასაღები“ (Ключ Саламандры) გადაღებებში, სადაც სპეცრაზმის მებრძოლის — ფიოდორის როლი შეასრულა.

წიგნები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2008 წელს გამომცემლობა Victory Belt Publishing-ის მიერ გამოშვა წიგნი „Fedor: The Fighting System of the World’s Undisputed King of MMA“ (ინგლისურიდან — „ფიოდორი: MMA-ის უდავო მეფის საბრძოლო სისტემა“), რომლის თანაავტორებიც გახდნენ გლენ კორდოზა, ერიკ კრაუსი და ფიოდორ ემელიანენკო.

ფიოდორ ემელიანენკოს ავტოგრაფი

2012 წელს ფიოდორ ემელიანენკო გახდა წიგნის — „სამბო — გამარჯვების მეცნიერება“ (Самбо — наука побеждать) თანაავტორი.

პოლიტიკური და საზოგადოებრივი საქმიანობა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2007 წლის 3 სექტემბრიდან ფიოდორ ემელიანენკო პოლიტიკური პარტია „ერთიანი რუსეთის“ (Единая Россия) წევრია. 2010 წლის ოქტომბერში ემელიანენკო აირჩიეს ბელგოროდის საოლქო დუმაში პარტიის კანდიდატთა სიის შემადგენლობით. მებრძოლის წინასაარჩევნო პროგრამაში მნიშვნელოვანი ყურადღება ეთმობოდა ახალგაზრდული მოძრაობებისა და საზოგადოების სპორტული ინტერესების განვითარებას. არჩევის შემდეგ ემელიანენკომ განაცხადა, რომ იგი „თვალყურს ადევნებდა ადამიანის უფლებების დაცვას და ადამიანების ცხოვრებას უკეთესობისკენ შეცვლიდა“. 2012 წლის აგვისტოში ემელიანენკო გახდა ფიზიკური კულტურისა და სპორტის განვითარების საბჭოს წევრი, რის შემდეგაც ოჯახთან ერთად სტარი ოსკოლიდან მოსკოვში გადავიდა. იმავე წელს ფიოდორმა უფლებამოსილება დათმო და რუსეთის ფედერაციის სპორტის მინისტრის მრჩეველი გახდა.

2012 წლის 16 მაისს ფიოდორ ემელიანენკო აირჩიეს ახლად შექმნილი რუსეთის შერეული საბრძოლო ორთაბრძოლების MMA კავშირის პირველ პრეზიდენტად, ხოლო 2016 წლის 18 დეკემბერს ხელახლა აირჩიეს მეორე ვადით. 2018 წლის 21 ოქტომბერს რუსეთის MMA კავშირის პრეზიდენტის პოსტზე იგი რადმირ გაბდულინმა შეცვალა, ამასთან, ფიოდორ ემელიანენკო გახდა საპატიო პრეზიდენტი და სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე (2022 წლის აპრილამდე). 2022 წლის ივნისში იგი ხელახლა აირჩიეს რუსეთის შერეული საბრძოლო ორთაბრძოლების „MMA“ კავშირის პრეზიდენტად.

2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების მსვლელობისას იგი ვლადიმერ პუტინის ნდობით აღჭურვილი პირველი პირი (ნდობით აღჭურვილი პირი) იყო.

ტანსაცმლის რეკლამირება

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2011 წელს ემელიანენკო გახდა სპორტული ტანსაცმლის რუსული ბრენდის, „Forward“-ის „სახე“. კომპანია გეგმავს ცალკეული ხაზის — „ფიოდორ ემელიანენკოსგან“ გამოშვებას, რომლის შემუშავებაშიც თავად სპორტსმენი მიიღებს მონაწილეობას. ემელიანენკოს თქმით, მას სურს, რომ კოლექცია შეიცავდეს არა მხოლოდ ეროვნულ, არამედ სულიერ შემადგენელსაც.

სხვა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ფიოდორი არის Electronic Arts-ის კომპიუტერული თამაშის, EA Sports MMA-ის პერსონაჟი.

2021 წლის სექტემბერში ემელიანენკომ საბუთები შეიტანა იმპერატორ პეტრე I-ის სახელობის ვორონეჟის სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტის მაგისტრატურაში. ჩაირიცხა საბიუჯეტო საფუძველზე 1-ლი ოქტომბრიდან.

2024 წლის 6 დეკემბერს ბელგოროდის სახელმწიფო უნივერსიტეტში (БелГУ) დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: შერეულ საბრძოლო ორთაბრძოლებში მოასპარეზე სპორტსმენების სულიერ-ზნეობრივი თვისებების აღზრდა სასწავლო-საწვრთნელ ეტაპზე. დისერტაცია მომზადდა რუსეთის MMA კავშირის მხარდაჭერით.

სქოლიო

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
  1. ↑ Ushataika : Sport-Express: Федор Емельяненко - ОТКРОВЕНО про брата, уход из RTT, причину поражений, Харитонова, бой с Кро Копом (2021-10-04). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-10-04. ციტირების თარიღი: 2021-10-04
  2. ↑ 10th Anniversary World Title Series III. Prowrestlinghistory.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  3. ↑ Absolute Class Tournament: Grand Final. Prowrestlinghistory.com (2002-02-15). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  4. ↑ Trembow, Ivan. (2002-11-22) Ivan's Blog: Friday, 22 ноября 2002. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  5. ↑ Trembow, Ivan. (2003-03-14) Ivan's Blog: Friday, 14 марта 2003. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  6. 1 2 Leidecker, Tim. (2009-06-19) Emelianenko ready to cement his stature. ESPN. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  7. 1 2 Фёдор Емельяненко назвал важнейшие бои своей карьеры. belpressa (2014-12-01). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-06. ციტირების თარიღი: 2014-12-27
  8. ↑ Fedor Emelianenko Wants Brock Lesnar. Fight Line (2009-02-16). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  9. ↑ Sloan, Mike. (2003-08-14) The Future of PRIDE after the Tremendous Non-Tourney Bouts. Sherdog. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-04-17. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  10. ↑ Биография Федора Емельяненко на Bushido.ru. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  11. ↑ New Years Eve Previews: K-1, Shockwave, and Inoki. Sherdog (2003-12-30). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-06-07. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  12. ↑ Fedor Emelianenko Post Pride CC Interview. Sherdog (2004-06-20). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-06-07. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  13. ↑ Trembow, Ivan. (2005-08-14) The Full Story on Frank Mir Being Stripped of the UFC Heavyweight Title. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  14. 1 2 Gross, Josh. (2006-01-04) Fedor Retains PRIDE Title, Silva loses to K-1 Champ Hunt. Sherdog. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-06-07. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  15. ↑ Ногуейра считает себя чемпионом. Efedor.ru (2004-09-21). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-12-15. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  16. ↑ Фёдор Емельяненко расставляет все точки над «i». Efedor.ru (2004-09-23). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-12-15. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  17. ↑ Rodrigo Nogueira: On the Rebound. Sherdog (2005-03-16). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-06-07. ციტატა: „I was not [fighting] with a good distance so I wasn't able to take him down... he was smart, [and] did not want to work the ground with me.“ ციტირების თარიღი: 2011-02-15 —Antônio Rodrigo Nogueira
  18. ↑ Crocop — You are Next!. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-07-04. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  19. ↑ Фёдор Емельяненко переживает за брата. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-10-15. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  20. 1 2 Фёдор Емельяненко в очередной раз доказал своё лидерство!. Efedor (2005-08-29). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-04. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  21. ↑ Lewis, Destiny. (2007-04-07) Fedor Emelianenko the Best Fighter in the World?. Gambling 911. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  22. ↑ Trembow, Ivan. (2005-05-28) Ivan's Blog: Saturday, May 28, 2005. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  23. ↑ Fedor Emelianenko Post Pride Final Conflict Video Interview. Sherdog (2005-08-28). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-06-07. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  24. 1 2 В Новый год с заслуженной победой! (2006-01-08). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-12-15. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  25. ↑ „Реабилитационный период Фёдора Емельяненко продлится не менее полугода“. Бел.РУ. 2006-01-27. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2011-02-15.
  26. ↑ „Фёдор Емельяненко перенес ещё одну операцию“. Efedor. 2006-06-26. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-11-21. ციტირების თარიღი: 2011-02-15.
  27. ↑ Iole, Kevin. (2006-10-22) Pride Fighting Championships: Russian keeps title belt. Las Vegas Review-Journal. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  28. ↑ „Путь к титульному бою пролегает через Приэльбрусье“. Efedor. 2006-10-28. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-09-22. ციტირების თარიღი: 2011-02-15.
  29. ↑ Rossen, Jake. (2007-01-02) Notes from New Year's Weekend. Sherdog. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-06-07. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  30. ↑ „Победив в канун Нового Года, Фёдор подарил своим поклонникам хорошее настроение“. Efedor. 2006-12-31. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-09-22. ციტირების თარიღი: 2011-02-15.
  31. 1 2 3 За Федора Емельяненко болели Владимир Путин и Жан-Клод Ван Дамм. Efedor.ru (2007-04-16). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-04. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  32. 1 2 О боях, братьях и встрече с президентом. Efedor.ru (2007-05-08). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-04. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  33. ↑ Sloan, Mike. (2007-04-16) Monday Morning Reverie: bodogFIGHT. Sherdog. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-11-18. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  34. 1 2 Caplan, Sam. (2007-08-16) Fedor's next destination should be the UFC. CBS Sports. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-01-23. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  35. ↑ Kogan, Evgeni. (2007-07-27) Finkelstein discusses Fedor's future in MMA. ESPN. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  36. ↑ Дана Вайт: Федор не лучший боец (2009-04-18). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  37. ↑ Ryan Hockensmith. Couture/Emelianenko fight a possibility?. ESPN. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  38. ↑ Chiapetta, Mike. (2008-02-13) UFC files lawsuit against champ Couture. NBC Sports. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  39. ↑ Hockensmith, Ryan. (2007-10-22) Emelianenko ready to move on to M-1. ESPN. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  40. ↑ Stupp, Dann. (2007-10-22) It's Official: Fedor Emelianenko Signs With M-1 Global. MMA Junkie. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  41. 1 2 3 Новый контракт с новой организацией в мире смешанных единоборств. Efedor.ru (2007-10-25). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-04. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  42. ↑ Фёдор Емельяненко: «В «М-1 Global» я встретил полное понимание и почувствовал уважение к себе...». Efedor.ru (2007-10-29). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-04. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  43. ↑ Hunt, Loretta. (2010-05-28) Affliction Countersues M-1 Global. Sherdog. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-18. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  44. 1 2 «Поддержка близких даёт сил и уверенности, и в то же время ещё большей ответственности за результат...». Efedor.ru (2008-01-09). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-16. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  45. ↑ Вадим Финкельштейн: «Наша цель — сделать как можно больше для развития ММА не только в Америке, но и во всём мире». Efedor.ru (2007-07-31). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-04. ციტატა: „Сегодня Фёдор - совладелец М-1 Global.“ ციტირების თარიღი: 2011-02-15—Вадим Финкельштейн
  46. ↑ Не изменяя традициям. Efedor.ru (2007-12-27). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-04. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  47. ↑ Непобедимый Фёдор. Efedor.ru (2007-12-31). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-04. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  48. ↑ Ближайшим соперником Фёдора Емельяненко станет вице-чемпион UFC Тим Сильвия. Efedor.ru (2008-04-18). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-04. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  49. ↑ Tim Sylvia: Fedor Emelianenko is losing status (and then some). MMA Mania (2008-01-02). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  50. ↑ Arritt, Dan. (2008-07-20) Fedor Emelianenko makes short work of Tim Sylvia at Affliction show. Tribune Company. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  51. ↑ Freddie Roach: Fedor Emelianenko Is Flat-Footed and Has No Technique (2009-01-03). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  52. ↑ Arlovski’s Trainer Freddy Roach on Fedor: «He can’t fight going backwards». (2008-12-28). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  53. ↑ Фёдор Емельяненко — по-прежнему чемпион мира!. Efedor.ru (2009-01-25). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-04. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  54. ↑ Hall, Joe. (2009-01-25) Fedor counters knee to KO Arlovski. ESPN. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  55. ↑ Sherdog.com's 2009 knockouts of the year — ESPN. ESPN (2010-01-10). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  56. ↑ Loiseleur, Tony. (2009-04-29) Fedor, Aoki Entertain at M-1 Challenge; Spain, USA West, UK Teams Victorious. Sherdog. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-05-19. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  57. ↑ Brady, Cory. (2009-08-28) Fedor Emelianenko Submits Gegard Mousasi at «M-1 Global: Breakthrough». FiveOuncesofPain. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  58. ↑ Stupp, Dann. (2009-07-22) CSAC: Affliction's Josh Barnett tested positive for anabolic steroid, license denied. MMAjunkie.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  59. ↑ Martin, Damon. (2009-07-22) Affliction confirms Barnett is out. Yahoo Sports. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  60. ↑ Fedor Emelianenko vs. Vitor Belfort expected for «Affliction Trilogy». Five Ounces of Pain (2009-07-23). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  61. ↑ До боя Фёдора Емельяненко с неизвестным соперником осталась неделя. Efedor.ru (2009-07-24). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-04. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  62. ↑ Affliction Releases Official Statement on Cancellation. The Fight Network (2009-07-24). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  63. ↑ Официальное заявление от М-1 Global по поводу турнира Affliction: Trilogy. Efedor.ru (2009-07-25). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-04. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  64. ↑ http://www.mmamania.com/2009/07/16/brock-lesnar-vs-fedor-emelianenko-in-the-ufc-part-two/ დაარქივებული 2012-09-05 საიტზე Wayback Machine. хх\\
  65. ↑ Dana White plays up obsession with Fedor Emelianenko დაარქივებული 2016-05-09 საიტზე Wayback Machine.
  66. 1 2 Dana White says Fedor Emelianenko will fight in the UFC, Brock Lesnar fight imminent | MMAjunkie.com დაარქივებული 2011-08-19 საიტზე Wayback Machine.
  67. 1 2 Fedor Emelianenko Turns Down Three-Fight UFC Contract დაარქივებული 2011-11-07 საიტზე Wayback Machine.
  68. ↑ Fedor Emelianenko Wears Amazing Sweater to Affliction Press Conference (2009-01-20). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2016-03-12
  69. ↑ Strikeforce signs top heavyweight Fedor. Yahoo Sports (2008-08-03). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  70. 1 2 Фёдор Емельяненко сразится с Бреттом Роджерсом. Efedor.ru (2008-08-27). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-04. ციტირების თარიღი: 2011-02-14
  71. ↑ Мазур, Михаил. (2008-11-01) Тренер Бретта Роджерса: «Фёдор Емельяненко будет шокирован». Efedor.ru. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-04. ციტირების თარიღი: 2011-02-14
  72. 1 2 3 Бретт Роджерс нокаутирован. Efedor.ru (2008-11-08). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-04. ციტირების თარიღი: 2011-02-14
  73. ↑ Мазур, Михаил. (2008-11-12) Фёдор Емельяненко: Все мы - люди. Efedor.ru. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-04. ციტირების თარიღი: 2011-02-14
  74. ↑ Fedor Emelianenko vs Fabricio Werdum official for Strikeforce on June 26 in San Jose. mmamania.com (2010-05-04). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-14
  75. ↑ Emelianenko vs Werdum. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-10-13. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  76. ↑ Вердум: «Я хочу драться с Емельяненко в России, как Рокки Бальбоа» (2010-06-28). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-12-17. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  77. ↑ Фабрисио Вердум готовится к операции на руку (2010-07-06). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  78. ↑ Емельяненко: кто не падает, тот не встаёт (2010-06-27). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-06-30. ციტირების თარიღი: 2011-02-18
  79. ↑ MMA Top 10 Heavyweights: Brock Is the Best (2010-07-07). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  80. ↑ MMA's Top 10 (2010-07-07). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2010-07-07
  81. ↑ Sherdog.com’s Pound-for-Pound Top 10 (2010-06-30). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-07-03. ციტირების თარიღი: 2010-07-07
  82. ↑ MMA Top 10 Pound-for-Pound: Emperor's Reign Ends (2010-06-30). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-15
  83. ↑ evgeni kogan (evgenikogan) on Twitter (2010-07-06). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტატა: „Taken by surprise by reports of own panic and demise! M-1 is, as has been, for 13 years. Nothing is changing, people.“ ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  84. ↑ „Тренер Антонио Силвы: «Многие будут поражены скоростью Бигфута!»“ (რუსული). mixfight.ru. 2011-01-07. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-03-10. ციტირების თარიღი: 2011-02-13.
  85. ↑ Антонио Силва о победе над Фёдором Емельяненко (2011-02-13). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-31. ციტირების თარიღი: 2011-02-13
  86. ↑ Прогнозы российских бойцов на поединок Фёдора Емельяненко с Антонио Силва. mixfight.ru (2011-02-10). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-31. ციტირების თარიღი: 2011-02-18
  87. ↑ Результаты голосования: Оверим и Фёдор - главные претенденты на победу в Гран-При. mixfight.ru (2011-02-12). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-31. ციტირების თარიღი: 2011-02-18
  88. ↑ Вадим Финкельштейн: Российские телезрители увидят турнир с участием Фёдора в прямом эфире. mixfight.ru (2011-02-01). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-31. ციტირების თარიღი: 2011-02-18
  89. ↑ Бой Фёдор - Силва побил рекорд ТВ-рейтингов Strikeforce. mixfight.ru (2011-02-15). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-24. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  90. ↑ Результаты M-1 Global & Strikeforce Fedor vs Silva ОН-ЛАЙН (2011-02-13). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-23. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  91. ↑ Sherdog Official Mixed Martial Arts Rankings (2011-02-16). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-02-19. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  92. ↑ MMA Weekly Rankings — Heavyweight division (over 205 pounds). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  93. ↑ Fedor Emelianenko Signs Multi-Fight Contract With Strikeforce (2011-01-04). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-01-05
  94. ↑ Интервью Фёдора после боя (Видео). mixfight.ru. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-31. ციტირების თარიღი: 2011-02-13
  95. ↑ Фёдор Емельяненко проиграл Антонио Силве. MixFightNews.Ru. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-10. ციტირების თარიღი: 2011-02-13
  96. ↑ 'Bigfoot' tramples Fedor, advances in GP (2011-02-13). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-13
  97. ↑ «Последний император» возвратился в Россию и пообещал вернуться на ринг (2011-02-15). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-25. ციტირების თარიღი: 2011-02-16
  98. ↑ Фёдор - Хендерсон: прогнозы профессионалов. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-09-30. ციტირების თარიღი: 2011-07-31
  99. ↑ Фёдор Емельяненко: Я не машина и не робот, а обычный человек, который имеет право на поражение. (2011-07-31). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-01. ციტირების თარიღი: 2011-07-31
  100. ↑ Текстовый ОН-ЛАЙН турнира M-1 Global / Strikeforce - Fedor vs. Henderson. mixfight.ru (2011-07-31). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-11-17. ციტირების თარიღი: 2011-07-31
  101. ↑ Фёдор Емельяненко: «Сейчас я прежде всего хочу увидеть новорождённую дочку». mixfight.ru (2011-07-31). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-04-23. ციტირების თარიღი: 2011-07-31
  102. ↑ Дэн Хендерсон: «Это моя лучшая победа в карьере». mixfight.ru (2011-07-31). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-31. ციტირების თარიღი: 2011-07-31
  103. ↑ Coker wants Emelianenko to sign new Strikeforce deal (2011-08-01). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-08-01
  104. ↑ Емельяненко уволен из Strikeforce — iSport.ua. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-12. ციტირების თარიღი: 2026-07-22
  105. ↑ Fedor Emelianenko cut by Zuffa LLC. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-08-04
  106. ↑ Вадим Финкельштейн: Компания Strikeforce не может уволить Федора, так как она его не нанимала (2011-08-05). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-01-18. ციტირების თარიღი: 2011-08-10
  107. ↑ Smith, Michael David (2011-12-20). „Fedor Emelianenko Beats Jeff Monson by Unanimous Decision“ (ინგლისური). mmafighting.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-12-29. ციტირების თარიღი: 2012-01-01.
  108. ↑ „M-1 Global Fedor vs Monson ОН-ЛАЙН“ (რუსული). mixfight.ru. 2011-12-20. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-12-23. ციტირების თარიღი: 2012-01-01.
  109. ↑ Тихонов, Роман (2011-12-22). „У Джеффа Монсона перелом ноги“ (რუსული). mixfight.ru. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-12-25. ციტირების თარიღი: 2012-01-01.
  110. ↑ Емельяненко завершил карьеру ради семьи (2012-06-22). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-06-23. ციტირების თარიღი: 2012-06-22
  111. ↑ Федор Емельяненко решил возобновить профессиональную карьеру. РИА-Новости (2015-07-14). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-07-15. ციტირების თარიღი: 2015-07-14
  112. ↑ „Победа Емельяненко над Мальдонадо отменена“. AllBoxing.ru. 2016-07-15. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-10-24. ციტირების თარიღი: 2016-10-29.
  113. ↑ Luke Thomas. (2016-07-15) Maldonaldo's loss to Fedor overturned by WMMAA. MMA Fighting. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-10-13. ციტირების თარიღი: 2016-10-29
  114. ↑ Александр Кожевников. Емельяненко — о планах провести три боя в прощальном туре: посмотрим на самочувствие. www.championat.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-12-30. ციტირების თარიღი: 2019-12-30
  115. ↑ «Чемпионат». Фёдор Емельяненко начал прощальное турне с красивой победы. Но Джексон был явно не в форме. www.championat.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-12-30. ციტირების თარიღი: 2019-12-30
  116. ↑ Bellator 237: Fedor Emelianenko Clarifies Retirement Remarks, Will Fight Again - MMA Fighting. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-12-29. ციტირების თარიღი: 2019-12-30
  117. ↑ Федор Емельяненко нокаутом победил Джонсона на турнире Bellator в Москве (2021-10-23). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-10-24. ციტირების თარიღი: 2021-10-24
  118. ↑ «На нас обрушился Федор версии 3.0». Американские фанаты сходят с ума после нокаута в бою с Джонсоном (2021-10-24). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-10-24. ციტირების თარიღი: 2021-10-24
  119. ↑ Bellator 290: Бейдер — Федор 2 дата проведения, кард, участники и результаты. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2023-11-15. ციტირების თარიღი: 2023-11-15
  120. ↑ Белгородец Федор Емельяненко завершил карьеру в смешанных единоборствах поражением (2023-02-05). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2023-02-09. ციტირების თარიღი: 2023-11-15
  121. ↑ Interview with Fedor Emelyanenko. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-14
  122. ↑ «I am neither a cruel nor a rude». დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-14
  123. 1 2 Российские поклонники смешанных единоборств станут болельщиками турнира «Россия против Америки». დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-04. ციტირების თარიღი: 2011-02-14 — Фёдор Емельяненко
  124. ↑ Мнение российских бойцов о исходе боя Федора Емельяненко с Фабрисио Вердумом (2010-07-02). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-12-18. ციტირების თარიღი: 2011-01-23
  125. 1 2 Шэйн Карвин жаждет тренироваться вместе с Федором Емельяненко. mixfight.ru (2011-01-16). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-01-19. ციტირების თარიღი: 2011-02-14
  126. ↑ „Пресс-конференция, посвященная турниру M-1 Global & Strikeforce Fedor vs Silva (ВИДЕО)“. mixfight.ru. 2011-02-10. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-04-14. ციტირების თარიღი: 2011-02-13.
  127. 1 2 Владимир Воронов: «Я уверен, что до тех пор, пока Фёдор будет тренироваться на том же уровне и с той же самоотдачей, с какой он тренируется сейчас, равных ему в Прайде и не только — не будет». დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-04. ციტირების თარიღი: 2011-02-14
  128. ↑ Fedor's Beginnings - Fedor Emelianenko vs Gary Goodridge. Event occurs at 1:27. https://www.youtube.com/watch?v=ax4IB7vbg1I. Источник. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-09-18. ციტირების თარიღი: 2017-09-29
  129. ↑ fedor vs silvia. Event occurs at 0:14. https://www.youtube.com/watch?v=QtASWG35xRw&feature=fvst. Источник. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-10-02. ციტირების თარიღი: 2017-09-29
  130. 1 2 Fedor Emelianeko Bio / Training / Fighting Techniques. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-17
  131. ↑ «Боюсь только Бога», - интервью с Федором Емельяненко (2010-02-14). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-18
  132. ↑ Emelianenko’s first meeting with American fans (2009-08-28). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2011-02-18
  133. ↑ Федор Емельяненко: Я горжусь тем, что я россиянин (2010-02-12). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-11-22. ციტირების თარიღი: 2011-02-18
მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=ფიოდორ_ემელიანენკო&oldid=5473445“-დან