ურარტუს მეფეების სია

სიაში წარმოდგენილია ურარტუს მეფეები. ურარტუს სამეფო არსებობდა ძვ. წ. I ათასწლეულის განმავლობაში. იმასთან დაკავშირებით, რომ ურარტუს ისტორია მჭიდროდაა დაკავშირებული ასურეთის იმპერიის ისტორიასთან, სიაში ასევე წარმოდგენილია ურარტუს მმართველთა თანამედროვე ასურეთის მეფეებიც.

ურარტუს მეფეების სია

მეფის სახელი	სახელის ვარიანტები	მამის სახელი	მმართველობის წლები (ძვ. წ.)	შენიშვნა	ასურეთის მმართველები აღნიშნულ პერიოდში და მათი მმართველობის წლები
არამე	არამუ, არამი		ძვ. წ. 859 —844	გაერთიანებული ურარტუს პირველი მეფე, მოიხსენიება წარწერებში.	ასურნასირფალ II (ძვ. წ. 883 — 859)
					სალმანასარ III (ძვ. წ. 858 — 824)
სარდური I	სიდური I, სედური I	ლუთიფრი	ძვ. წ. 844 — 828	ურარტუს მეფეთა დინასტიის სავარაუდო დამფუძნებელი, დააარსა დედაქალაქი ტუშფა.
იშფუინი		სარდური I	ძვ. წ. 828 — 810	ურარტუს მმართველი ქვეყნის აყვავების დასაწყისში. წინაარმდეგობას უწევდა ასურელებს მუსასირში. შემოიტანა სოლისებრი დამწერლობა ურარტუულ ენაში.
					შამშიადად V (ძვ. წ. 823 — 811)
					ადად-ნირარი III (ძვ. წ. 810 — 805)
მენუა	მინუა	იშვუინი	810 — 786	გააფართოვა ურარტუს საზღვრები. მის დროს განვითარდა ეკონომიკა, აშენდა მრავალი სარწყავი არხი და გზა.
					შამურამატი (ძვ. წ. 805 — 783)
არგიშთი I		მენუა	ძვ. წ. 786 — 764	ურარტუმ არგიშთი I დროს მიაღწია ძლიერების ზენიტს. მნიშვნელოვნად გაფართოვდა ქვეყნის საზღვრები დასავლეთით. ამიერკავკასიაში დააარსა ურარტუული დასახლება ერებუნი.
					სალმანასარ IV (ძვ. წ. 783 — 772)
					აშურ-დან III (ძვ. წ. 772 — 755)
სარდური II	სიდური II, სედური II,	არგიშთი I	ძვ. წ. 764 — 735	წააგო გადამწყვეტი ბრძოლა ასურელებთან. სავარაუდოდ დაიღუპა ტიგლათფილესერ III-სთან ბრძოლაში. ამ დამარცხებით დაიწყო ურარტუს ძლიერების დაცემა.
					აშურ-ნირარი V (ძვ. წ. 754 — 745)
					ტიგლათფილესერ III (744 — 727)
რუსა I		სარდურ II	ძვ. წ. 735 — 714	ნება დართო სარგონ II-ს მოეწყო წარმატებული ლაშქრობა ურარტუს წინააღმდეგ, რომელმაც დაიპყრო და გაძარცვა ულხუ და რელიგიური ცენტრი მუსასირი. ამ დამარცხების შემდეგ რუსა I-მა მახვილით თავი მოიკლა.
					სალმანასარ V (ძვ. წ. 727 — 722)
					სარგონ II (ძვ. წ. 722 — 705)
არგიშთი II		რუსა I	ძვ. წ. 714— 685	გაურბოდა პირდაპირ კონფროტაციას ასურეთთან, ეწეოდა აღმშენებლობას და აწარმოებდა ომს აღმოსავლეთით.
					სინახერიბი (ძვ. წ. 705 — 681)
რუსა II		არგიშთი II	ძვ. წ. 685 — 645	ცდილობდა დაებრუნებინა ურარტუსათვის ძველი სიდიადე, აწარმოა რამდენიმე წარმატებული ლაშქრობა დასავლეთით. ააშენა რამდენიმე ახალი ციხესიმაგრე, დედაქალაქი გადაიტანა ტუშფადან რუსახინილში.
					ასარხადონი (ძვ. წ. 681 — 669)
					ასურბანიფალი (ძვ. წ. 669— 627)
სარდური III	სიდური III	რუსა II	ძვ. წ. 645 — 625	კიმირიელებისა და მიდიელების თავდასხმებისაგან ურარტუ დასუსტდა და გახდა ასურეთის ვასალი. ასურეთის მეფეს უწოდებდნენ „ბატონს“.
					აშურ-ეთელ-ილანი (ძვ. წ. 627 — 623)
სარდური IV	სიდური IV	სარდური III	ძვ. წ. 625 — 620	სავარაუდოდ დაამხო ერიმენამ, რომელმაც დააარსა ახალი დინასტია.
					სინ-შუმუ-ლიშირი (ძვ. წ. 623)
					სინ-შარ-იშკუნი (ძვ. წ. 623 — 612)
ერიმენა	ერმინა		ძვ. წ. 620 — 605
					აშურუბალიტ II (ძვ. წ. 612 — 609)
					ასურეთმა არსებობა შეწყვიტა
რუსა III		ერიმენა	ძვ. წ. 605 — 595
რუსა IV		რუსა III	ძვ. წ. 595 — 585	ურარტუს უკანასკნელი მეფე. მეფობდა თეიშებაინში, სადაც გადაიტანეს ურარტუს დედაქალაქი ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილზე კონტროლის დაკარგვის შემდეგ.

რესურსები ინტერნეტში

• ურარტუს სამეფო ძვ.წ. IX-VI სს.