შინაარსზე გადასვლა

უმარუ სისოკუ ემბალო

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
უმარუ სისოკუ ემბალო
პორტ. Umaro Mokhtar Sissoco Embaló
დაბადების თარიღი 23 სექტემბერი, 1972(1972-09-23) (53 წლის)
დაბადების ადგილი ბისაუ, Portuguese Guinea
მოქალაქეობა  გვინეა-ბისაუ[1]
განათლება Centro Superior de Estudios de la Defensa Nacional
მეუღლე/ები Dinisia Reis Embaló[2] [3] [4]
ჯილდოები Knight Grand Cordon with Collar of the Order of Palestine, Order of Amilcar Cabral, Supreme Order of the Renaissance, Order of the State of Palestine, National Order of the Lion of Senegal, Order of Prince Henry და საპატიო ლეგიონის ორდენის დიდი ოფიცერი

უმარუ სისოკუ ემბალო ( დ. 23 სექტემბერი 1972) — გვინეა-ბისაუელი პოლიტიკოსი და ყოფილი სამხედრო ოფიცერი, რომელიც მსახურობდა გვინეა-ბისაუს მეექვსე პრეზიდენტად 2020 წლიდან 2025 წელს სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად მის დამხობამდე. პარტია „Madem G15“-ის წევრი, ემბალო მსახურობდა მე-18 პრემიერ-მინისტრად პრეზიდენტ ჟოზე მარიუ ვაზის დროს 2016 წლიდან 2018 წლამდე.

ბისაუში, მუსლიმ ფულანთა ოჯახში დაბადებულმა ემბალომ განათლება მიიღო პორტუგალიაში, ლისაბონის ტექნიკურ უნივერსიტეტსა და ესპანეთში, მადრიდის კომბლუტენსეს უნივერსიტეტში; მან ორივე უნივერსიტეტი დაამთავრა პოლიტიკურ მეცნიერებათა ბაკალავრის ხარისხით, ხოლო მადრიდის კომბლუტენსეს უნივერსიტეტში მიიღო დოქტორის ხარისხი საერთაშორისო ურთიერთობებში. ამის შემდეგ ემბალო შეუერთდა გვინეა-ბისაუს არმიას და გაიარა წვრთნები ბელგიაში, ისრაელში, სამხრეთ აფრიკაში, იაპონიასა და საფრანგეთში. პოლიტიკურ კარიერამდე ემბალო ასწავლიდა აფრიკისა და ახლო აღმოსავლეთის საკითხებს, ასევე თავდაცვის, საერთაშორისო თანამშრომლობისა და განვითარების საკითხებს.

2016 წელს ემბალო ჩაერთო პოლიტიკაში და შეუერთდა გვინეისა და კაბო-ვერდეს დამოუკიდებლობის აფრიკულ პარტიას (PAIGC), რომელიც მაშინდელი მმართველი პარტია იყო. იმავე წლის ბოლოს პრეზიდენტმა ვაზმა იგი პრემიერ-მინისტრად დანიშნა. ამ პერიოდში დავა ემბალოსა და PAIGC-ს შორის იმდენად გაიზარდა, რომ ორი წლის შემდეგ, 2018 წელს, მან დატოვა პარტია, ჩამოაყალიბა პარტია „Madem G15“ და ასევე გადადგა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობიდან. 2019 წლის ნოემბრის საპრეზიდენტო არჩევნებში ემბალომ კენჭი იყარა პრეზიდენტად და გაიმარჯვა არჩევნებში. მისი პრეზიდენტის ფიცი მომდევნო წლის თებერვალში შედგა.

მისი პრეზიდენტობის დროს, დასავლეთ აფრიკის ქვეყნების ეკონომიკური გაერთიანების (ECOWAS) ჯარებმა, რომლებიც ქვეყანაში 2012 წლის გადატრიალების შემდეგ იყვნენ განლაგებულნი, გვინეა-ბისაუ დატოვეს; მან ასევე სცადა მოეწყო უცხოური მთავრობების მეთაურების ოფიციალური ვიზიტები, მათ შორის პორტუგალიის მთავრობის პირველი ვიზიტი ბოლო სამი ათწლეულის განმავლობაში, და საერთაშორისო ორგანიზაციების, როგორიცაა საერთაშორისო სავალუტო ფონდი. 2022 წელს ემბალო გადაურჩა სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობას და ამ ფაქტს „დემოკრატიის საფრთხე“ უწოდა. ამის მიუხედავად, ოპოზიციური ფიგურები ემბალოს მმართველობას სულ უფრო ავტორიტარულად აფასებდნენ, რადგან მან პრეზიდენტობის განმავლობაში ორჯერ დაითხოვა ოპოზიციის მიერ დომინირებული პარლამენტი: ერთხელ 2022 წელს, ხოლო მეორედ 2023 წელს, სამთავრობო ძალებსა და ეროვნულ გვარდიას შორის შეტაკებების შემდეგ, რა დროსაც ოპოზიციამ ემბალო „კონსტიტუციური გადატრიალების“ მცდელობასა და ძალაუფლების კონსოლიდაციაში გააკრიტიკა.

2024 წლის სექტემბერში ემბალომ განაცხადა, რომ არ მიიღებდა მონაწილეობას ხელახალ არჩევნებში. თუმცა, ორი თვის შემდეგ, ნოემბერში, მხარდამჭერთა მოწოდებების ფონზე, მან თქვა, რომ პრეზიდენტის თანამდებობაზე 2030 წლის შემდეგაც დარჩებოდა. 2025 წლის მარტში ემბალომ განაცხადა, რომ კენჭს იყრიდა ხელახლა. თუმცა, ოპოზიცია აკრიტიკებდა მისი ვადის ამოწურვის საკითხს, რადგან თავდაპირველად იგი 2025 წლის 27 თებერვალს უნდა დასრულებულიყო; მიუხედავად ამისა, საკონსტიტუციო სასამართლომ ვადად 4 სექტემბერი დაადგინა, რის შემდეგაც ემბალო თანამდებობაზე ამ თარიღის გასვლის მერეც დარჩა. არჩევნები 2025 წლის ნოემბერში, თავდაპირველი თარიღიდან დაახლოებით ერთი წლის შემდეგ ჩატარდა, სადაც გამარჯვება როგორც ემბალომ, ისე ოპოზიციონერმა დამოუკიდებელმა კანდიდატმა, ფერნანდუ დიაშ და კოშტამ გამოაცხადეს.

2025 წლის 26 ნოემბერს, საყოველთაო არჩევნების ოფიციალური შედეგების გამოქვეყნებამდე რამდენიმე საათით ადრე, მოხდა გადატრიალება — „ხალხის რევოლუციური შეიარაღებული ძალების“ ოფიცრებმა ხელში ჩაიგდეს ძალაუფლება და შემდგომში ემბალო დააკავეს. ამგვარად, იგი გახდა მეოთხე პრეზიდენტი, რომელიც გადატრიალების შედეგად დაამხეს (ლუის კაბრალის, ჟოან ბერნარდუ ვიეირასა და კუმბა იალას შემდეგ) და ასევე მეორე პრეზიდენტი კუმბა იალას შემდეგ, რომელიც არ იყო „PAIGC“ პარტიიდან. პრეზიდენტობის განმავლობაში ემბალო აცხადებდა, რომ მისი მმართველობის სტილი არის „ემბალოიზმი“, რომელსაც იგი განმარტავს როგორც „წესრიგს, დისციპლინასა და განვითარებას“; ის ამტკიცებდა, რომ „არ არსებობს არც პატარა სახელმწიფო და არც პატარა პრეზიდენტი“ და საკუთარ თავს ისეთ ლიდერებს ადარებდა, როგორებიც არიან ლი კუან იუ და როდრიგო დუტერტე.

ბისაუში, მუსლიმ ფულანთა ოჯახში დაბადებული[5][6][7] ემბალო ფლობს ხარისხს საერთაშორისო ურთიერთობებში, რომელიც მიიღო ლისაბონის ტექნიკური უნივერსიტეტის სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა უმაღლეს ინსტიტუტში; მას ასევე აქვს პოლიტიკურ მეცნიერებათა მაგისტრის ხარისხი და საერთაშორისო ურთიერთობების დოქტორის ხარისხი მადრიდის კომბლუტენსეს უნივერსიტეტიდან. იგი თავისუფლად ფლობს პორტუგალიურ და ესპანურ ენებს, ასევე ფლობს ინგლისურს, ფრანგულს, არაბულსა და სუაჰილის.[8]

ემბალო მსახურობდა ჯარში, გადიოდა ეროვნული თავდაცვის კვლევებს ესპანეთის ეროვნული თავდაცვის ცენტრში და დამატებით სწავლობდა ეროვნული უსაფრთხოების საკითხებს ბელგიაში, ისრაელში, სამხრეთ აფრიკაში, იაპონიასა და საფრანგეთში. მან ბრიგადის გენერლის წოდებას მიაღწია.[8] პოლიტიკურ კარიერამდე ემბალო აკადემიურად სპეციალიზდებოდა აფრიკისა და ახლო აღმოსავლეთის საკითხებში, ასევე თავდაცვის, საერთაშორისო თანამშრომლობისა და განვითარების სფეროებში. იგი არის აფრიკის საქმეთა ყოფილი მინისტრი.

პრემიერ-მინისტრობა (2016–2018)

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ემბალომ მინისტრთა კაბინეტი 2016 წლის 13 დეკემბერს ჩამოაყალიბა, მას შემდეგ, რაც 2016 წლის 18 ნოემბერს პრეზიდენტმა ჟოზე მარიუ ვაზმა იგი პრემიერ-მინისტრად დანიშნა.[9]

თუმცა, ემბალომ ეს თანამდებობა საკუთარი პარტიის — გვინეისა და კაბო-ვერდეს დამოუკიდებლობის აფრიკული პარტიის (PAIGC) — მხრიდან ცენზურის პირობებში დაიკავა; პარტიის ცენტრალურმა კომიტეტმა 2016 წლის 26 ნოემბერს მას უნდობლობა გამოუცხადა 112 ხმით 11-ის წინააღმდეგ.[10]

როგორც მთავრობის მეთაური, იგი მხოლოდ „სოციალური განახლების პარტიის“ მხარდაჭერის იმედად იყო, რომელსაც გვინეა-ბისაუს ეროვნულ სახალხო კონგრესში რაოდენობით მეორე ყველაზე მეტი ადგილი ჰქონდა.[11]

2018 წლის 13 იანვარს, პრეზიდენტ ჟოზე მარიუ ვაზთან უთანხმოების შემდეგ, ჟოან ფადიას (ფინანსთა მინისტრი) და ბოტჩე კანდეს (შინაგანი საქმეთა მინისტრი) მოთხოვნების შესაბამისად, იგი ჩაანაცვლეს; ემბალომ თანამდებობიდან გადადგომის შესახებ განცხადება წარადგინა, რომელიც ძალაში 2018 წლის 16 იანვარს შევიდა.[12] Embaló offered his resignation from the position, effective on 16 January 2018.[11]

2019 წლის საპრეზიდენტო არჩევნები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ემბალომ კენჭი იყარა პრეზიდენტად 2019 წელს, როგორც „Madem G15“-ის კანდიდატმა. კენჭისყრის პირველ ტურში მან მეორე ადგილი დაიკავა ხმების 27%-ით.[13] არჩევნების ეროვნული კომისიის მიერ გამოქვეყნებული წინასწარი და საბოლოო შედეგების მიხედვით, მან არჩევნების მეორე ტურში კიდევ ერთ ყოფილ პრემიერ-მინისტრს, დომინგოს სიმონეს პერეირას, სძლია ხმების 54%-ით 46%-ის წინააღმდეგ. თუმცა, მის ოპონენტს, დომინგოს სიმონეს პერეირას, საბოლოო შედეგები კვლავ სადავოდ მიაჩნია.[14] მიუხედავად იმისა, რომ არც გვინეა-ბისაუს უზენაეს სასამართლოს და არც პარლამენტს ოფიციალური ინაუგურაციის ცერემონიისთვის თანხმობა არ მიუცია, სისოკო ემბალომ ბისაუს ერთ-ერთ სასტუმროში ალტერნატიული ინაუგურაციის ცერემონია მოაწყო, რათა საკუთარი თავი გვინეა-ბისაუს ლეგიტიმურ პრეზიდენტად გამოეცხადებინა.[15] გვინეა-ბისაუს რამდენიმე პოლიტიკოსმა, მათ შორის პრემიერ-მინისტრმა არისტიდეს გომესმა, სისოკო ემბალო სახელმწიფო გადატრიალების მოწყობაში დაადანაშაულა, თუმცა მოქმედი პრეზიდენტი მარიუ ვაზი გადადგა, რათა ემბალოს ძალაუფლება გადაებარებინა.[16]

ემბალო ბრაზილიის პრეზიდენტ ლუის ინასიუ ლულა და სილვასთან ერთად, 2023 წლის 1 იანვარი
ემბალო ისრაელის პრეზიდენტ იცხაკ ჰერცოგთან ერთად იერუსალიმში, ისრაელი, 2024 წლის 3 მარტი

სისოკო ემბალომ განაცხადა, რომ მისი მმართველობის სტილი არის „ემბალოიზმი“, რომელსაც იგი განმარტავს, როგორც „წესრიგს, დისციპლინასა და განვითარებას“; ის ამტკიცებს, რომ „არ არსებობს არც პატარა სახელმწიფო და არც პატარა პრეზიდენტი“ და საკუთარ თავს ლი კუან იუსა და როდრიგო დუტერტეს ადარებს.[17][18] კორუფციასთან ბრძოლის კამპანიის ფარგლებში, მან მთელი ქვეყნის მასშტაბით ვიდეოსამეთვალყურეო კამერების (CCTV) დამონტაჟება ბრძანა, ხოლო 2021 წელს, სახსრების მითვისების ბრალდებით, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მინისტრი ანტონიო დეუნა დააპატიმრებინა.

2020 წელს, მისი პრეზიდენტობისას, დასავლეთ აფრიკის ქვეყნების ეკონომიკური გაერთიანების ჯარებმა, რომლებიც ქვეყანაში 2012 წლის გადატრიალების შემდეგ იყვნენ განლაგებულნი, ტერიტორია დატოვეს; მან ასევე სცადა მოეწყო უცხოური მთავრობების მეთაურების ოფიციალური ვიზიტები, მათ შორის პორტუგალიის მთავრობის პირველი ვიზიტი ბოლო სამი ათწლეულის განმავლობაში, და საერთაშორისო ორგანიზაციების, როგორიცაა საერთაშორისო სავალუტო ფონდი.[19][20] მისი პირველი ოფიციალური ვიზიტი, როგორც სახელმწიფოს მეთაურის, შედგა 2020 წლის მარტში, როდესაც მან მოინახულა სენეგალი, ნიგერი და ნიგერია.[21]

2022 წლის 1 თებერვალს ემბალოს ჩამოგდების მიზნით განხორციელდა სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობა. მან განაცხადა, რომ უსაფრთხოების ძალების „ბევრი“ წევრი დაიღუპა „დემოკრატიის წინააღმდეგ წარუმატებელი თავდასხმისას“.[22][23][24] He said that "many" members of the security forces had been killed in a "failed attack against democracy."[25]

2022 წლის მაისში ემბალომ დაითხოვა გვინეა-ბისაუს პარლამენტი, მიზეზად კი პარლამენტთან „მუდმივი და გადაუჭრელი უთანხმოება“ დაასახელა.[26]

2023 წლის ივლისში იგი დაესწრო 2023 წლის რუსეთ-აფრიკის სამიტს სანქტ-პეტერბურგში და შეხვდა რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინს.[27][28]

2023 წლის 4 დეკემბერს ემბალომ დაითხოვა პარლამენტი სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობის ბრალდებებზე მითითებით. სპიკერმა დომინგოს სიმონეს პერეირამ ემბალო კონსტიტუციური გადატრიალების განხორციელებაში დაადანაშაულა.[29]

2024 წლის 3 მარტს ემბალო ეწვია იერუსალიმს და მხარდაჭერა გამოუცხადა ისრაელს ღაზას ომში.[30] მან ისრაელის პრეზიდენტ იცხაკ ჰერცოგს უთხრა, რომ „გვინეა-ბისაუ და მისი ხალხი თქვენს გვერდითაა და მზადაა დაგეხმაროთ ნებისმიერი შესაძლო გზით“.

2024 წლის 11 სექტემბერს ემბალომ გამოაცხადა, რომ არ შეეცდებოდა მეორე ვადით არჩევას მომავალ საპრეზიდენტო არჩევნებში, რომელიც 2025 წლის ნოემბერში იყო დაგეგმილი.[31] ამავდროულად, წარმოიშვა დავა იმის შესახებ, თუ როდის დასრულდებოდა მისი საპრეზიდენტო ვადა; ოპოზიციური ჯგუფები აცხადებდნენ, რომ მისი ვადა 2025 წლის 27 თებერვალს იწურებოდა, ხოლო უზენაესმა სასამართლომ დაადგინა, რომ ის 2025 წლის 4 სექტემბერს იწურება.[32] 3 მარტს ემბალომ გამოაცხადა, რომ ნოემბრის არჩევნებში პრეზიდენტობისთვის კვლავ იყრიდა კენჭს.[33] მას შემდეგ მან გააგრძელა პრეზიდენტის თანამდებობის დაკავება მისი ვადის სამართლებრივი ამოწურვის შემდეგაც 4 სექტემბერს.[34]

ემბალოს პრეზიდენტობის დროს, გვინეა-ბისაუმ უმასპინძლა და შუამავლობა გაუწია მოლაპარაკებებს სენეგალის მთავრობასა და კაზამანსის დემოკრატიულ ძალთა მოძრაობას (MFDC) შორის, რასაც მოჰყვა ბისაუში 2025 წლის 25 თებერვალს ახალი სამშვიდობო შეთანხმების გამოცხადება კაზამანსის კონფლიქტის დასასრულებლად.[35]

2025 წლის საპრეზიდენტო არჩევნები და სახელმწიფო გადატრიალება

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ემბალომ კენჭი იყარა პრეზიდენტის მეორე ვადით 23 ნოემბერს გამართულ გვინეა-ბისაუს 2025 წლის საყოველთაო არჩევნებში. მომდევნო დღეს, სანამ ოფიციალური შედეგები გამოქვეყნდებოდა, გამარჯვება მანაც და ფერნანდუ დიაშ და კოშტამაც გამოაცხადეს.[36] 26 ნოემბერს, ემბალო დააპატიმრეს სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად, რომელიც განახორციელა პრეზიდენტის სამხედრო კაბინეტის ხელმძღვანელმა, ბრიგადის გენერალმა დინის ინკანიამ[37] იგი შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის შტაბ-ბინაში დააკავეს.[38] მეორე დღეს, სენეგალის მთავრობასთან მოლაპარაკებების შემდეგ, იგი გაათავისუფლეს და ის სენეგალში გადასახლდა,[39] თუმცა მალევე კონგოს რესპუბლიკაში გადავიდა იმ ცნობების ფონზე,[40] რომლის მიხედვითაც იგი განაწყენებული იყო სენეგალის პრემიერ-მინისტრის, უსმან სონკოს მიერ გადატრიალების „ფარსად“ შეფასების გამო; ამასთან, ოპოზიციური ფიგურები და საერთაშორისო პირები, მათ შორის ნიგერიის ყოფილი პრეზიდენტი და არჩევნების მონიტორი გუდლაკ ჯონათანი, ემბალოს გადატრიალების ინსცენირებაში ადანაშაულებდნენ, რათა თავიდან აეცილებინა არჩევნებში დამარცხება.[41][42][43]

რესურსები ინტერნეტში

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
  1. Bethke F. S. Database of Cabinet Politics in Sub-Sahara Africa
  2. https://www.jeuneafrique.com/mag/885758/politique/guinee-bissau-umaro-sissoco-embalo-alpha-conde-macky-sall-compaore-sassou-nguesso-kadhafi-et-moi/
  3. https://www.jeuneafrique.com/1452483/politique/macky-sall-ali-bongo-les-amis-de-recep-tayyip-erdogan/
  4. https://www.dw.com/pt-002/sissoco-embal%C3%B3-re%C3%BAne-se-com-biden-e-lavrov/a-63222430
  5. Dixon, Euell A.. (13 May 2022) Umaro Embaló (1972– ) • en-US. ციტირების თარიღი: 8 November 2024
  6. Coup or legitimate change of power? – DW – 03/04/2020. ციტირების თარიღი: 8 November 2024
  7. Failed coup puts spotlight back on Guinea-Bissau's role in cocaine trade (14 February 2022). ციტირების თარიღი: 8 November 2024
  8. 1 2 Umaro Mokhtar Sissoco Embalo fr. ციტირების თარიღი: 30 January 2017
  9. „Guinea Bissau prime minister names cabinet amid political crisis“. Thomson Reuters Foundation News. Reuters. 13 December 2016. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 14 November 2018. ციტირების თარიღი: 13 December 2016.
  10. „Guinea Bissau's dominant party to boycott new government“. Reuters. 28 November 2016. ციტირების თარიღი: 2 February 2022.
  11. 1 2 „Umaro Sissoco Embaló deixa Governo da Guiné-Bissau“. DW (პორტუგალიური). Agência Lusa. 16 January 2018.
  12. „Guiné-Bissau: Presidente analisa pedido de demissão do primeiro-ministro“. DW (პორტუგალიური). Agência Lusa. 13 January 2018.
  13. CNE – Resultados provisórios presidenciais 2019 pt.
  14. „Guinea-Bissau ex-PM Embalo declared winner of runoff“. AfricaNews. 5 February 2020. ციტირების თარიღი: 19 February 2020.
  15. Umaro Sissoco Embalo swears himself in as Guinea-Bissau president (27 February 2020). ციტირების თარიღი: 28 February 2020
  16. Darame, Braima; Agência Lusa (27 February 2020). „Em meio a contencioso judicial, Sissoco toma "posse simbólica" como Presidente da Guiné-Bissau“. DW (პორტუგალიური). ციტირების თარიღი: 28 February 2020.
  17. Gourlay, Youenn (2 August 2021). „En Guinée-Bissau, la croisade du président Umaro Sissoco Embalo contre la drogue et la corruption“. Le Monde (ფრანგული).
  18. Touré, Frédéric Ange (10 February 2021). „Umaro Sissoco Embaló, le président iconoclaste“. Le Journal de l'Afrique (ფრანგული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 11 February 2022. ციტირების თარიღი: 7 August 2021.
  19. Guinea-Bissau wants Portugal as a privileged cooperation partner (10 June 2021). ციტირების თარიღი: 7 August 2021
  20. „Guinée-Bissau: Les ambitions africaines d'Umaro Sissoco Embaló“. Le Journal de l'Afrique. (ფრანგული). 19 July 2021. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 11 February 2022. ციტირების თარიღი: 7 August 2021.
  21. „Guinée-Bissau: Umaro Sissoco Embalo entame au Sénégal sa tournée des pays amis“. RFI (ფრანგული). 11 March 2020.
  22. „Fears of Guinea-Bissau coup attempt amid gunfire in capital“. The Guardian (ინგლისური). 1 February 2022. ციტირების თარიღი: 1 February 2022.
  23. „Heavy gunfire heard near presidential palace in Guinea-Bissau“. Al Jazeera. ციტირების თარიღი: 1 February 2022.
  24. „Gunfire near government house in Guinea-Bissau“. France 24. Agence France-Presse. 1 February 2022. ციტირების თარიღი: 1 February 2022.
  25. „Guinea-Bissau president says 'many' dead after 'failed attack against democracy'. France 24. 1 February 2022. ციტირების თარიღი: 1 February 2022.
  26. „Guinea Bissau president dissolves parliament in new political row“. Al Jazeera. 17 May 2022.
  27. President of Guinea-Bissau arrives in St. Petersburg to attend Russia-Africa summit. TASS (26 July 2023). ციტირების თარიღი: 27 July 2023
  28. „Russia Africa Summit“. Bowling Green Daily News. 27 July 2023. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 30 July 2023. ციტირების თარიღი: 30 July 2023.
  29. Guinea-Bissau dissolves parliament after coup bid. Agence France-Presse (4 December 2023). ციტირების თარიღი: 5 December 2023
  30. „Herzog tells visiting president of Guinea-Bissau: 'You are a true friend of Israel'. The Times of Israel. 3 March 2024.
  31. "Guinea-Bissau President Umaro Sissoco Embaló Declines Second Term Amid Political Uncertainty" (13 September 2024). ციტირების თარიღი: 13 September 2024
  32. Tensions rise in Guinea-Bissau over president's mandate expiration date (27 February 2025). ციტირების თარიღი: 27 February 2025
  33. Guinea-Bissau president says he will run for a second term amid political turmoil. AP News (4 March 2025). ციტირების თარიღი: 4 March 2025
  34. Guinea-Bissau: Embalo clings to presidency despite end of term (5 September 2025). ციტირების თარიღი: 7 September 2025
  35. Senegal signs historic peace deal with Casamance separatists (25 February 2025). ციტირების თარიღი: 25 February 2025
  36. „Guinea-Bissau rivals Embalo, Dias claim win in presidential election“. Al Jazeera. 25 November 2025.
  37. „Coup in Guinea-Bissau. Embaló arrested“. The Africa Report. 26 November 2025.
  38. „G.Bissau rocked by coup d'etat, arrest of president“. France 24. 26 November 2025.
  39. „Guinea-Bissau's deposed President Embalo arrives in Senegal after coup“. Al Jazeera. 27 November 2025.
  40. „Guinea-Bissau's deposed president travels to Congo's Brazzaville: Reports“. Al Jazeera. 29 November 2025.
  41. „Was it coup or was it a 'sham'? Behind Guinea-Bissau's military takeover“. BBC. 2 December 2025.
  42. „Guinea-Bissau's latest coup sparks allegations of a staged takeover. Here's what to know“. AP News. 2 December 2025.
  43. „Soldiers in Guinea-Bissau appear on state television saying they have seized power in the country“. AP News. 26 November 2025.