უკრაინული ენა

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
(გადამისამართდა გვერდიდან უკრაინული)
Jump to navigation Jump to search
უკრაინული ენა
українська мова
გავრცელებულია უკრაინა, ხორვატია, პოლონეთი, რუმინეთი, რუსეთი, სერბეთი, სლოვაკეთი
მოლაპარაკეთა რაოდენობა ~ 30 მლნ.
ოფიციალური სტატუსი უკრაინის დროშა უკრაინა
არაღიარებული ქვეყნებიდნესტრისპირეთის დროშა დნესტრისპირეთი
ლინგვისტური კლასიფიკაცია ინდოევროპული ენები
ბალტოსლავური
სლავური
აღმ. სლავური
დამწერლობის სისტემა კირილიცა (უკრაინული ვარიანტი)
ენის კოდები ISO 639-1: uk
ISO 639-2: ukr
რუკა
Idioma ucraniano.png


ვიკისივრცე

Wikipedia-logo.png ვიკისივრცეში არის უკრაინული ენა ვიკიპედია

უკრაინული ენა (უკრ. українська мова [ukrɑˈjinʲsʲkɑ ˈmɔwɑ]) — უკრაინელების ენა, მიეკუთვნება ინდოევროპული ოჯახის სლავურ ენებს.

ზოგადი ცნობები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • მოლაპარაკეთა რაოდენობა: 45 მლნ.
  • ენის კოდი: uk
  • სახელწოდება: uk - українська мова (ukrains’ka mova); en - Ukrainian; eo - Ukraina
  • დამწერლობა: სლავური

სალიტერატურო ენამ განვითარების ორი ეტაპი გაიარა: ძველუკრაინული (XIV-XVIII სს) და თანამედროვე ლიტერატურული ენა (XVIII ს-ის ბოლოდან). მასში უფრო მეტი სიტყვაა პოლონურიდან ნასესხები, მაგრამ რუსულისაგან განსხვავებით, ნაკლებია საკლესიო სლავურიდან მომდინარე სიტყვები. თანამედროვე ლიტერატურული ენის ფორმირებაში უდიდესი როლი შეასრულა ტარას შევჩენკოს შემოქმედებამ. დამწერლობა სლავურ-კირილურ გრაფიკაზე.

სტატუსი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ოფიციალური ენაა უკრაინაში, გავრცელებულია ძირითადად უკრაინაში, მის მომიჯნავე რაიონებში: რუსეთსა და ბელარუსში, ყუბანში, პოლონეთში, სლოვაკეთში, აგრეთვე კანადაში, აშშ-ში, არგენტინაში, ავსტრალიაში.

დამწერლობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

Searchtool-80%.png მთავარი სტატია : უკრაინული ანბანი.

უკრაინული დამწერლობა ეფუძნება კირილიცას და მოიცავს 33 ასო–ნიშანს (გრაფემას).

# დიდი ასო პატარა ასო სახელი გამოქმა
(IPA)
გამოთქმა
(ქართულად)
ტრანსლიტერაცია
(ISO 9)
Unicode
1 А a [a] a U+0410 / U+0430
2 Б б ბე [b] b U+0411 / U+0431
3 В в ვე [v] v U+0412 / U+0432
4 Г г ჰე [h] h U+0413 / U+0433
5 Ґ ґ გე [g] g U+0490 / U+0491
6 Д д დე [d] d U+0414 / U+0434
7 Е е იე [jie] იე e U+0415 / U+0435
8 Є є ჲე [je] იო ë U+0404 / U+0454
9 Ж ж ჟე [ʒ] ž U+0416 / U+0436
10 З з ზე [z] [zʲ] z U+0417 / U+0437
11 И и [ɪ] i U+0418 / U+0438
12 І і [i] i U+0406 / U+0456
13 Ї ї ჲი [ji] i U+0407 / U+0457
14 Й й ი ნესკლადოვაიე
и нескладовае
[j] იი j U+0419 / U+0439
15 К к კა [k] k U+041A / U+043A
16 Л л ელ [ɫ] l U+041B / U+043B
17 М м em [m] m U+041C / U+043C
18 Н н ენ [n] ~ [nʲ] n U+041D / U+043D
19 О о [o] o U+041E / U+043E
20 П п პე [p] ~ [pʲ] p U+041F / U+043F
21 Р р ერ [r] ~ [rʲ] r U+0420 / U+0440
22 С с ეს [s] ~ [sʲ] s U+0421 / U+0441
23 Т т ტე [t] ~ [tʲ] t U+0422 / U+0442
24 У у [u] u U+0423 / U+0443
25 Ф ф ეფ [f] ~ [fʲ] f U+0424 / U+0444
26 Х х ხა [x] ~ [xʲ] h U+0425 / U+0445
27 Ц ц ცე [ʦ] c U+0426 / U+0446
28 Ч ч ჩე [ʧʲ] č U+0427 / U+0447
29 Ш ш შა [ʃ] š U+0428 / U+0448
30 Щ щ შჩა [ʃ] შჩ šč U+0429 / U+0449
31 Ь ь მიაკი ზნაკი
мяккі знак
[ʲ] U+042C / U+044C
32 Ю ю იუ [ʲu] იუ û U+042E / U+044E
33 Я я ია [ʲa] ია â U+042F / U+044F
34 ' - აფოსტროფი - U+02BC

გრამატიკა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

...

ლექსიკა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ფრაზები და სიტყვები

  • გამარჯობა - Добрий день (Dobri den); Привіт (Pryvit)
  • დილა მშვიდობისა - Доброго ранку (Dobroho ranku)
  • საღამო მშვიდობისა - Добрий вечір (Dobryy̆ vechir)
  • როგორ ხართ? - як ви поживаєте? (yak vy pozhyvayete?)
  • როგორ ხარ? - як поживаєш? (yak pozhyvayesh?)
  • კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება - Ласкаво просимо (Laskavo prosymo); Вітаємо (Vitaemo)
  • როგორ გაქვთ საქმეები? - Як у вас справи? (Yak u vas spravy?)
  • გმადლობთ - Дякую (Dyakuyu); Спасибі (Spasybi)
  • კი / არა - Так / Ні (Tak / Ni)
  • გეთაყვა - Будь ласка (Bud' laska); Прошу (Proshu)
  • ნახვამდის - До побачення (Do pobachennya)

რიცხვები

  • 1 - один (ody'n) მამრობითი სახელებისთვის
  • 1 - одна (odna) მდედრობითი სახელებისთვის
  • 1 - одне (odne) საშუალო სახელებისთვის
  • 2 - два (dva) მამრობითი და საშუალო სახელებისთვის
  • 2 - дві (dvi) მდედრობითი სახელებისთვის

(დანარჩენი ყველა სახელებისთვის საერთოა)

  • 3 - три (tri)
  • 4 - чотири (choty'ry)
  • 5 - п'ять (pyat')
  • 6 - шість (shist')
  • 7 - сім (sim)
  • 8 - вісім (vísim)
  • 9 - дев'ять (devyat')
  • 10 - десять (desyat')

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]