უდმურტული ენა

უდმურტული ენა უდმ. Удмурт кыл
გავრცელებულია	რუსეთი
მოლაპარაკეთა რაოდენობა	324 338
ოფიციალური სტატუსი	უდმურტეთი
ლინგვისტური კლასიფიკაცია	ურალური ენები ფინურ-უნგრული ენები პერმული ენა
დამწერლობის სისტემა	კირილური დამწერლობა
რუკა
მოლაპარაკეთა არეალი მოლაპარაკეთა არეალი
ვიკისივრცე
ენის თარგი	{{Lang-udm}}
ვიკისივრცეში არის ვიკიპედია — უდმურტული ენა

უდმურტული ენა (უდმ. Удмурт кыл) — ურალურ ენათა ოჯახის, ფინურ-უნგრული ჯგუფის, პერმული განშტოების ენა. უდმურტების სალაპარაკო ენა. გავრცელებულია უდმურტეთში, ბაშკირეთში, თათრეთისა და მარეთის რესპუბლიკებში. ასევე კიროვის, პერმისა და სვერდლოვსკის ოლქებში. უდმურტურ ენაზე ლაპარაკობს 714 ათასი კაცი (1978).

უდმურტულ ენას აქვს ორი დიალექტი — სამხრეთისა და ჩრდილოეთის. უდმურტულ ენაში მახვილი სიტყვის ბოლოზეა, აქვს 15 ბრუნვა, ბევრია ზმნიდან სახელების მაწარმოებელი სუფიქსი. უღვლილება 2 ტიპისაა, დროის ფორმა — 4: აწმყო, მყოფადი და 2 ნამყო. ლექსიკაში ბევრია თურქულიდან და რუსულიდან ნასესხები სიტყვები.

დამწერლობა

უდმურტული დამწერლობა ეფუძნება კირილიცას და მოიცავს 38 ასო–ნიშანს (გრაფემას). დამწერლობა შეიქმნა XVIII საუკუნის II ნახევარში რუსული გრაფიკის საფუძველზე.

#	დიდი ასო	პატარა ასო	სახელი	გამოქმა (IPA)	გამოთქმა (ქართულად)	ტრანსლიტერაცია (ISO 9)	Unicode
1	А	a	ა	[a]	ა	a	U+0410 / U+0430
2	Б	б	ბე	[b]	ბ	b	U+0411 / U+0431
3	В	в	ვე	[v]	ვ	v	U+0412 / U+0432
4	Г	г	ჰე	[h]	ჰ	h	U+0413 / U+0433
5	Д	д	დე	[d]	დ	d	U+0414 / U+0434
6	Е	е	იე	[jie]	იე	e	U+0415 / U+0435
7	Ё	ё	jo	[ʲo]	იო	ë	U+0401 / U+0451
8	Ж	ж	ჟე	[ʒ]	ჟ	ž	U+0416 / U+0436
9	Ӝ	ӝ	ჟე	[ʒ]	ჟ	ž	U+0416 / U+0436
10	З	з	ზე	[z] [zʲ]	ზ	z	U+0417 / U+0437
11	Ӟ	ӟ	ზე	[z] [zʲ]	ზ	z	U+0417 / U+0437
12	И	и	ი	[ɪ]	ი	i	U+0418 / U+0438
13	Ӥ	ӥ	ი	[ɪ]	ი	i	U+0418 / U+0438
14	Й	й	ი ნესკლადოვაიე и нескладовае	[j]	იი	j	U+0419 / U+0439
15	К	к	კა	[k]	კ	k	U+041A / U+043A
16	Л	л	ელ	[ɫ]	ლ	l	U+041B / U+043B
17	М	м	em	[m]	მ	m	U+041C / U+043C
18	Н	н	ენ	[n] ~ [nʲ]	ნ	n	U+041D / U+043D
19	О	о	ო	[o]	ო	o	U+041E / U+043E
20	Ӧ	ӧ	ო	[o]	ო	o	U+041E / U+043E
21	П	п	პე	[p] ~ [pʲ]	პ	p	U+041F / U+043F
22	Р	р	ერ	[r] ~ [rʲ]	რ	r	U+0420 / U+0440
23	С	с	ეს	[s] ~ [sʲ]	ს	s	U+0421 / U+0441
24	Т	т	ტე	[t] ~ [tʲ]	ტ	t	U+0422 / U+0442
25	У	у	უ	[u]	უ	u	U+0423 / U+0443
26	Ф	ф	ეფ	[f] ~ [fʲ]	ფ	f	U+0424 / U+0444
27	Х	х	ხა	[x] ~ [xʲ]	ხ	h	U+0425 / U+0445
28	Ц	ц	ცე	[ʦ]	ც	c	U+0426 / U+0446
29	Ч	ч	ჩე	[ʧʲ]	ჩ	č	U+0427 / U+0447
30	Ӵ	ӵ	ჩე	[ʧʲ]	ჩ	č	U+0427 / U+0447
31	Ш	ш	შა	[ʃ]	შ	š	U+0428 / U+0448
32	Щ	щ	შჩა	[ʃ]	შჩ	šč	U+0429 / U+0449
33	Ъ	ъ	მიაკი ზნაკი мяккі знак	[ʲ]		’	U+042C / U+044C
34	Ы	ы	y	[ɨ]	გაგრძელებული ი	y	U+042B / U+044B
35	Ь	ь	მიაკი ზნაკი мяккі знак	[ʲ]		’	U+042C / U+044C
36	Э	э	ე	[ɛ]	ე	è	U+042D / U+044D
37	Ю	ю	იუ	[ʲu]	იუ	û	U+042E / U+044E
38	Я	я	ია	[ʲa]	ია	â	U+042F / U+044F

ლიტერატურა

• ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 104.