ტრისტან ცარა

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
ნავიგაციაზე გადასვლა ძიებაზე გადასვლა
ტრისტან ცარა
Tristan Tzara.jpg
დაბადების თარიღი 16 აპრილი, 1896(1896-04-16)[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] ან 4 აპრილი, 1896(1896-04-04)[11]
დაბადების ადგილი მოინეშტი[12]
გარდაცვალების თარიღი 24 დეკემბერი, 1963(1963-12-24)[12] [11] (67 წლის)
გარდაცვალების ადგილი 7th arrondissement of Paris[12]
დასაფლავებულია მონპარნასის სასაფლაო
საქმიანობა ხელოვნების კოლექციონერი, პოეტი[11] , მწერალი[13] [11] , დიპლომატი, კინორეჟისორი, მთარგმნელი, დრამატურგი, ესეისტი, კომპოზიტორი, მუსიკოსი, ესტრადის მსახიობი, ლიტერატურული კრიტიკოსი, ფრანგული წინააღმდეგობის მებრძოლი, მხატველი, ფოტოგრაფი და აქტივისტი
ენა ფრანგული ენა[14] , რუმინული ენა და იდიში
ეროვნება Jewish people in Romania
მოქალაქეობა Flag of Romania.svg რუმინეთი
საფრანგეთი[15] [16]
ჟანრი პოეზია
Magnum opus Handkerchief of Clouds
მეუღლე გრეტა კნუტსონი
შვილ(ებ)ი Christophe Tzara

ტრისტან ცარა (Tristan Tzara), ნამდვილი სახელი სამი როზენსტოკი (Sami Rosenstock) (დ. 16 აპრილი, 1896, რუმინეთი — გ. 25 დეკემბერი, 1963, პარიზი) — რუმინული წარმოშობის ფრანგი პოეტი და ესეისტი. დადაიზმის ერთ-ერთი დამაარსებელი, ცნობილია თავისი მანიფესტებით.

ბიოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ცარა დაიბადა მოინეშტში, რუმინეთში, რუმინულად მოლაპარაკე ებრაულ ოჯახში. მას ეკუთვნის პირველი დადაისტური ტექსტები: La Première Aventure céleste de Monsieur Antipyrine (ბატონი ანტიპირინის პირველი ზეციური თავგადასავალი) (1916), Vingt-cinq poèmes (ოცდახუთი ლექსი) (1918) და დადაიზმის მანიფესტების კრებული, Sept manifestes Dada (დადას შვიდი მანიფესტი) (1916-1924).

პარიზში ცარა მონაწილეობდა ხმაურიან აქციებში დადაისტებთან, ანდრე ბრეტონთან, ფილიპ სუპოსთან და ლუი არაგონთან ერთად. ეს გამოსვლები მიმართული იყო საზოგადოების შოკირებისა და მეტყველების ტრადიციული სტრუქტურის რღვევისკენ.

1929 წლის ბოლოს, ნიჰილიზმისა და განადგურებისგან დაღლილი ცარა დადაიზმთან შედარებით უფრო კონსტრუქტიულ და ჩამოყალიბებული მიმდინარეობას, სიურეალიზმს შეუერთდა. მან თავისი დროის დიდი ნაწილი მიუძღვნა სიურეალიზმისა და მარქსიზმის დაკავშირებას. 1937 წელს იგი საფრანგეთის კომუნისტურ პარტიაში შევიდა. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ცარა ფრანგული განმათავისუფლებელი მოძრაობის აქტიური მონაწილე იყო. 1956 წელს უნგრული რევოლუციის ჩახშობისადმი პროტესტის ნიშნად მან დატოვა კომუნისტური პარტია.

თავისი პოლიტიკური შეხედულებების გამო ცარა საბოლოოდ ხალხთან დაახლოვდა და თანდათან ლირიკულ პოეტად ჩამოყალიბდა. მის ლექსებში ავტორის სულიერი ტანჯვა აისახება.

ტრისტან ცარა გარდაიცვალა პარიზში, 1963 წელს და დასაფლავებულია მონპარნასის სასაფლაოზე.

ნაწარმოებები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • ბატონი ანტიპირინის პირველი ზეციური თავგადასავალი 1916
  • ოცდახუთი ლექსი 1918
  • კინო კალენდარი აბსტრაქტული სახლი გულის 1920
  • დადას შვიდი მანიფესტი 1924
  • დაახლოებითი ადამიანი 1931
  • მარტო მოლაპარაკე 1950
  • შიდა სახე 1953

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. Person Profile // კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა — 1990.
  2. Tristan [Rosenstock, Samuel Tzara] — 2006.
  3. SNAC — 2010.
  4. Find a Grave — 1995.
  5. Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  6. ბროკჰაუზის ენციკლოპედია
  7. Store norske leksikon — 1978.
  8. Grove Art Online / J. Turner[Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 1998. — ISBN 978-1-884446-05-4
  9. Gran Enciclopèdia CatalanaGrup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  10. Roglo — 1997. — 8549233 ეგზ.
  11. 11.0 11.1 11.2 11.3 The Fine Art Archive — 2003.
  12. 12.0 12.1 12.2 death record
  13. გერმანიის ეროვნული ბიბლიოთეკა, ბერლინის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა, ბავარიის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა და სხვ. Record #118624938 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.
  14. Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.
  15. Museum of Modern Art online collection
  16. Journal officiel de la République française, Journal officiel de la République française. Document administratif — 1947. — ISSN 0242-6773