ტისა (პარტია)
| ტისა პატივისცემისა და თავისუფლების პარტია | |
|---|---|
| Tisztelet és Szabadság Párt | |
 | |
| აბრევიატურა | TISZA |
| ქვეყანა |
 უნგრეთი |
| დევიზი ქართულად | ტისა იტბორება! |
| დევიზი უნგრულ ენაზე | Árad a Tisza! |
| ხელმძღვანელობა | |
| თავმჯდომარე | პეტერ მადიარი |
| დამფუძნებელი თავმჯდომარე | ატილა საბო |
| ვიცე-თავმჯდომარეები | მარქ რადნაი, ზოლტან ტარი, აგნეშ ფორშტჰოფერი |
| ისტორია | |
| დაფუძნდა | 2020 წლის 23 ოქტომბერი |
| პოზიციები | |
| იდეოლოგია | |
| პოლიტიკური პოზიცია | ცენტრიზმი, მემარჯვენე-ცენტრიზმი |
| საერთაშორისო კავშირები | |
| ევროპული გაერთიანება | ევროპის სახალხო პარტია |
| ევროპარლამენტის ფრაქცია | ევროპის სახალხო პარტიის ჯგუფი |
| გაზეთი | Tiszta Hang |
| წარმომადგენლობითობა | |
| ეროვნული ასამბლეა |
141 / 199 |
| ევროპის პარლამენტი |
7 / 21 |
| ფერები |
ცისფერი (ძირითადი) ლურჯი (მეორადი) |
| შტაბ-ბინა | Dobó István utca 16, 3300 ეგერი |
| magyartisza.hu | |
ტისა (უნგრ. Tisza), სრულად პატივისცემისა და თავისუფლების პარტია (უნგრ. Tisztelet és Szabadság Párt) — ცენტრისტული,[4] მემარჯვენე-ცენტრისტული,[5] პროევროპული[3] და პოპულისტური[2] პარტია უნგრეთში.
პარტია 2020 წელს დაარსდა, ხოლო 2026 წლის უნგრეთის საპარლამენტო არჩევნებში ეროვნულ ასამბლეაში საკონსტიტუციო სუპერუმრავლესობა მოიპოვა, რითაც ვიქტორ ორბანისა და ფიდესის 16-წლიანი მმართველობა დაასრულა.[6] პარტიამ პოპულარობა მას შემდეგ მოიპოვა, რაც მას ფიდესის ყოფილი წევრი პეტერ მადიარი შეუერთდა. მისი არაპარტიული მოძრაობის წევრებმა პარტიაში პოზიციების უმრავლესობა დაიკავეს 2024 წლის ევროპარლამენტის არჩევნებში მონაწილეობის მისაღებად[7] და ევროპარლამენტში 7 ადგილი მოიპოვეს.[8]
პარტიას ხელმძღვანელობს პეტერ მადიარი, რომელიც ლიდერად 2024 წლის 22 ივლისს აირჩიეს. ზოლტან ტარი და ანდრეა ბუიდოსო პარტიის საპარლამენტო ლიდერები არიან, ევროპარლამენტსა და ბუდაპეშტის გენერალურ ასამბლეაში.
შედეგები არჩევნებში
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ეროვნული ასამბლეა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]| არჩევნები | ლიდერი | პროპორციული | მაჟორიტარული | მანდატები | +/– | სტატუსი | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ხმები | % | ხმები | % | |||||
| 2026 | პეტერ მადიარი | 3 385 890 | 53,18 (#1) | 3 333 415 | 55,26 (#1) | 141 / 199 |
ახალი | საკონსტიტუციო უმრავლესობა |
ევროპის პარლამენტი
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]| არჩევნები | ლიდერი | ხმები | % | მანდატები | +/– | ეპ ჯგუფი |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2024 | პეტერ მადიარი | 1 352 699 | 29,60 (#2) | 7 / 21 |
ახალი | ესპ |
სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- ↑ This time, things are different (4 September 2026). ციტატა: „In most opinion polls, Fidesz, Viktor Orbán’s party, has fallen hopelessly behind its rival Tisza, a liberal-conservative anti-Fidesz movement.“
- 1 2
- Zoltán Ádám. (9 April 2026) Beating (Authoritarian) Populism with (Democratic) Populism.
- Mátyás, Papp Gergely. (2025-03-09) Milyen szavazókat veszít a gazdasági helyzet miatt a Fidesz, és kiket nyer meg a Tisza? – G7 – Gazdasági sztorik érthetően hu. ციტირების თარიღი: 2025-06-24
- Rácz, András (2024). „A Political Landslide in Hungary Challenges Orbán's Regime and the EU“ (PDF). DGAP. Berlin: Forschungsinstitut der Deutschen Gesellschaft für Auswärtige Politi – წარმოდგენილია SSOAR-ის მიერ.
- 1 2
- Gergely Szakacs. EU's eastern members see strong performances by centrist parties. SWI swissinfo.ch (10 June 2024).
- Krisztina Koenen. (31 March 2025) Peter Magyar's rise is reshaping Hungary's political landscape. Geopolitical Intelligence Services AG.
- Ilona Gizińska. (6 May 2025) The year of Péter Magyar: great expectations, great challenges. Centre for Eastern Studies.
- Baranyai, Artúr; Gyulai, Attila; Papp, Zsófia (2025-07-14). „Hungary: Political Developments and Data in 2024: From Scandal to Shake-Up: The Rise of a New Opposition and the Re-Opening of the Political Competition“. European Journal of Political Research (Political Data Yearbook). doi:10.1111/2047-8852.70011.
- ↑
- Kovarek, Daniel (2025-02-24). „Elite defection and opposition realignment in Hungary: Respect and Freedom Party (TISZA) in the 2024 European Parliamentary elections“. East European Politics. 41 (2): 263–276. doi:10.1080/21599165.2025.2468693. ISSN 2159-9165 – წარმოდგენილია Taylor & Francis-ის მიერ.
- President of EPP Weber invites Hungarian newcomer Tisza into fold en (2024-06-14). ციტირების თარიღი: 2025-06-24
- TIZA – Vokskabin hu. ციტირების თარიღი: 2025-06-24
- ↑
- Matteo Dressler; Elena Avramovska; Miriam Candelù; Ognjan Denkovski; Neele Eilers; Michael Jennewein; Tobias Spöri (December 2024). „From posts to polls. Lessons from the 2024 European Elections on strengthening young people's engagement through effective social media strategies“ (PDF). Policy Study. Foundation for European Progressive Studies (FEPS) and Friedrich Ebert Stiftung: 60. ISBN 9782931233542. ციტატა: „Hungary’s centre-right Tisza party also gained traction with critical posts aimed at Fidesz.“
- Manabu Sengoku. (19 September 2024) European Parliament Elections 2024: Eastern European Countries. The Japan Institute of International Affairs.
- Hungary.
- Thorpe, Nick (10 June 2024). „A night of drama in Europe as EU parliament moves to right“. BBC News. Budapest. ციტირების თარიღი: 11 June 2024.
- How Orbán's challenger turned the tables en-GB (2024-12-05). ციტირების თარიღი: 2025-06-24
- „Hungarian opposition party has 15-point-lead ahead of Orban's Fidesz, poll says“. Reuters (ინგლისური). 2025-06-18. ციტირების თარიღი: 2025-06-24.
- ↑ „უნგრეთის საპარლამენტო არჩევნებში პეტერ მადიარის ოპოზიციურმა პარტია "ტისამ" გაიმარჯვა“. რადიო თავისუფლება. 12 აპრილი, 2026. ციტირების თარიღი: 14 აპრილი, 2026. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი
|access-date=და|date=-ში (დახმარება) - ↑ Balázs, Cseke. (10 აპრილი, 2024) A Tisztelet és Szabadság Párttal indul a júniusi választáson Magyar Péter hu. ციტირების თარიღი: 13 აპრილი, 2026
- ↑ Orban challenger makes final push ahead of Sunday's EU vote. Reuters.