ტარნოვსკიე-გორის ვერცხლის ისტორიული მაღარო
| ტარნოვსკიე-გორის ვერცხლის ისტორიული მაღარო | |
|---|---|
 | |
| ქვეყანა |
{{ქვეყნის მონაცემები |
| ტიპი | კულტურული |
| კრიტერიუმები | i, ii, iv |
| რეგიონი | ევროპა |
| გაწევრიანების ისტორია | |
| გაწევრიანება | 2017 (41-ე სესია) |
| ნომერი | 1539 |
 | |
| http://www.kopalniasrebra.pl/ | |
 |
მსოფლიო მემკვიდრეობა UNESCO, ობიექტი № 1539 ინგლ. • რუს. • ფრ. |
ტარნოვსკიე-გორის ვერცხლის ისტორიული მაღარო (პოლ. Zabytkowa Kopalnia Srebra) — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ტარნოვსკიე-გურიში, სილეზია, პოლონეთი. მაღარო და მის მეზობლად მდებარე „შავი კალმახის შტოლნი“ წარმოადგენს ვერცხლის მოპოვების ინდუსტრიის ნაშთებს. მუზეუმი არის ევროპის ინდუსტრიული მემკვიდრეობის მარშრუტის საკვანძო წერტილი.[1] ის ასევე შეუერთდა ინდუსტრიული მემკვიდრეობის კონსერვაციის საერთაშორისო კომიტეტს და სილეზიის ტურისტულ ორგანიზაციას.
მაღაროს ისტორია
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ტარნოვსკიე-გურის რეგიონი ცნობილია ისტორიული ტყვიის მადნის მოპოვებით. აქ მოპოვებული მადანი იყო გალენიტი, რომელიც ტყვიისა და ვერცხლის წყაროა. XVI საუკუნის პირველი მეოთხედიდან ის გახდა ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ინდუსტრიული ცენტრი აღმოსავლეთ-ცენტრალურ ევროპაში. მას შემდეგ, რაც 1526 წელს ქალაქი დაარსდა, ოპოლეს უკანასკნელმა ჰერცოგმა იან II კეთილმა, მარგრაფ გეორგ ღვთისმოსავთან ერთად, მას დამოუკიდებელი სამთო ქალაქის სტატუსი მიანიჭა. მეშახტეთა პირველი თაობა აქ ძირითადად ფრანკონიიდან (ანსბახისა და ბაიროითის რეგიონებიდან) ჩამოვიდა და უმეტესად გერმანულენოვანი იყო. ბევრი მეშახტე ასევე იყო ჩეხური წარმოშობის — ისინი ტარნოვსკიე-გურიში ბოჰემიიდან (კუტნა-ჰორას რეგიონიდან) ჩამოვიდნენ. თუმცა, დროთა განმავლობაში ქალაქმა დაიწყო პოლონიზაცია.
აყვავების პერიოდი გაგრძელდა XVI საუკუნის ბოლომდე. XVII საუკუნეში მეშახტეებმა დაიწყეს უფრო ღრმად მუშაობა, რამაც შექმნა პრობლემები წყლის დატბორვასთან დაკავშირებით. ოცდაათწლიანმა ომმა კრიზისი კიდევ უფრო გააღრმავა. ინდუსტრია ჩამოიშალა, სადრენაჟო აღჭურვილობა განადგურდა. ქალაქს ასევე ეპიდემიები და ხანძრები აწუხებდა. ტარნოვსკიე-გური გაძარცვეს სხვადასხვა არმიებმა (მათ შორის პოლონურმა არარეგულარულმა საკავალერიო ჯარებმა), განადგურებისა და კონტრიბუციების ხარჯები მოსახლეობას უნდა გადაეხადა.[2]
საუკუნის შემდეგ, სილეზიის რეგიონის უდიდესი ნაწილი დაიპყრო პრუსიის სამეფომ 1740-1748 წლების სილეზიის ომების დროს. მეფე ფრედერიკ II-მ დაავალა ფრიდრიხ ვილჰელმ ფონ რედენს და ფრიდრიხ ანტონ ფონ ჰეინიცს სილეზიაში სამთო საქმიანობის განახლება. ორივე მათგანი იყო ფენომენალური პროფესიონალი სამთო საქმისა და მეტალურგიის სფეროში. 1776 წელს ორივემ მოინახულა ინგლისის უდიდესი ინდუსტრიული ცენტრები, რომლებიც XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში ევროპული ინდუსტრიის ავანგარდში იყვნენ. იქ მათ შეისწავლეს ქვანახშირის მაღაროების, კოქსის ქარხნების მუშაობის პრინციპები, ორთქლის ძრავების გამოყენება, წყლის არხებისა და სამთო გამონამუშევრების სადრენაჟო შტოლნების მშენებლობა.[2]
შახტების ბურღვა დაიწყო 1783 წლის ოქტომბერში; სამუშაოებში 72 მეშახტე იყო ჩართული. ცხრა თვის ინტენსიური მუშაობის შემდეგ, 1784 წლის 16 ივლისს, „რუდოლფინეს“ შახტაში 18 მეტრის სიღრმეზე აღმოაჩინეს ტყვიისა და ვერცხლის მდიდარი მადნის საბადო. ორი დღის შემდეგ მსგავსი აღმოჩენა გაკეთდა შახტა „ანტონში“. ვერცხლისა და ტყვიის ახალ სახელმწიფო მაღაროს ეწოდა ფრედერიკი.[2]
გალენიტის მადნის ამოწურვის გამო, მაღარომ თანდათანობით შეწყვიტა თავისი საქმიანობა XX საუკუნის დასაწყისში და საბოლოოდ დაასრულა მუშაობა 1913 წელს. ოთხი საუკუნის განმავლობაში მეშახტეებმა გათხარეს 20 000-ზე მეტი შახტა და 150 კილომეტრზე მეტი სიგრძის მიწისქვეშა გვირაბები.[2]
რესურსები ინტერნეტში
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- ↑ ERIH: Tarnowskie Góry silver mine. European Route of Industrial Heritage (2014). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 4 მარტი 2016. ციტირების თარიღი: 15 January 2015
- 1 2 3 4 Zabytkowa Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach. ციტირების თარიღი: 2020-05-12
| |||||||
