სტენბოკის სახლი
| სტენბოკის სახლი | |
|---|---|
| ესტ. Stenbocki maja | |
 | |
| ზოგადი ინფორმაცია | |
| სტატუსი | არქიტექტურული ძეგლი |
| შენობის ტიპი | სასახლე |
| არქიტექტურული სტილი | ნეოკლასიციზმი |
| ქვეყანა | ესტონეთი |
| ქალაქი | ტალინი |
| მდებარეობა | ტოომპეას ბორცვი |
| მისამართი | რახუკოხტუს ქ. N3 |
| კოორდინატები | 59°26′18″ ჩ. გ. 24°44′25″ ა. გ. / 59.43833° ჩ. გ. 24.74028° ა. გ. |
| მფლობელი | ესტონეთის მთავრობა |
| დაიწყო | 1787 |
| დასრულდა | 1792 |
| არქიტექტორ(ებ)ი | იოჰან კასპარ მორი |
| მთავარი კონტრაქტორი | იაკობ პონტუს სტენბოკი |
 | |
სტენბოკის სახლი (ესტ. Stenbocki maja) — ნეოკლასიციზმის სტილის შთამბეჭდავი შენობა, რომელიც მდებარეობს ტოომპეას ბორცვზე, ესტონეთის დედაქალაქ ტალინის უძველეს ნაწილში. იგი ქვეყნის მთავრობის ოფიციალური რეზიდენციაა, და ტერმინები „ესტონეთის მთავრობა“ და „სტენბოკის სახლი“ ხშირად მეტონიმიებად გამოიყენება[1].
ისტორია
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
შენობის ისტორია 1780-იან წლებში იწყება, როდესაც მაშინდელი რუსეთის იმპერიის ნაწილის, რეველის (დღევანდელი ტალინი) ხელისუფლებამ ახალი ადმინისტრაციული შენობების მშენებლობის პროგრამა დაიწყო. თავდაპირველად შენობა სასამართლოსთვის იყო განკუთვნილი.[1][2] გრაფმა იაკობ პონტუს სტენბოკმა - ჰიიუმააზე დიდი მამულის მფლობელმა და ტალინის გავლენიანმა არისტოკრატმა - ტენდერი მოიგო ტოომპეას ბორცვზე ახალი შენობის ასაშენებლად. პროექტის არქიტექტორი იოჰან კასპარ მორი იყო, ესტონეთში სახელმწიფო შენობების მოვლა-პატრონობისთვის პასუხისმგებელი პროვინციული არქიტექტორი და ადგილობრივი მამულების პოპულარული დიზაინერი.[2]
შენობის მშენებლობა 1787 წელს დაიწყო. თუმცა, რუსეთ-ოსმალეთის ომის (1787-1792) გამო რუსეთის იმპერიის ხაზინას სამშენებლო სახსრები ამოეწურა. შედეგად, პროვინცია სტენბოკის მოვალე გახდა და დაუსრულებელი შენობა მის საკუთრებაში გადავიდა. მან იგი საკუთარ რეზიდენციად გამოიყენა, რის გამოც შენობამ მისი სახელი შეინარჩუნა. 1828 წელს, სტენბოკის გარდაცვალების შემდეგ, შენობა სხვადასხვა მფლობელს ჰქონდა, სანამ 1899 წელს საბოლოოდ პროვინციული ადმინისტრაციის საკუთრებაში არ გადავიდა და ისევ სასამართლოდ გამოიყენებოდა. ესტონეთის პირველი დამოუკიდებლობის (1918-1940) და საბჭოთა ოკუპაციის (1944-1991) პერიოდებშიც იგი სასამართლოს ფუნქციას ასრულებდა. 1970-1980-იან წლებში შენობის მოვლა-პატრონობა გაუფასურდა - ორი სასამართლო დარბაზის ჭერი და სასამართლოს არქივი ჩამოინგრა. 1991 წელს, ესტონეთის დამოუკიდებლობის აღდგენის დროს, მთელი შენობის ჩამონგრევის რისკი არსებობდა. 1996-2000 წლებში მასშტაბური რესტავრაცია ჩაუტარდა. რემონტის შემდეგ, 2000 წელს, შენობა ესტონეთის მთავრობის ოფიციალურ რეზიდენციად გადაიქცა.[2][1]
არქიტექტურა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]სტენბოკის სახლის არქიტექტურული სტილი წარმოადგენს ნეოკლასიციზმის მოკრძალებულ, მაგრამ გამორჩეულ ფორმას. შენობის მთავარი ფასადი დაფარულია ექვსი პილასტრით და ორი ნახევრად პილასტრით, რომლებიც საარემაას კუნძულის დოლომიტისაგანაა დამზადებული, ხოლო ზემოთ დენტილებით შემკული ფრონტონი ამშვენებს. ეს მონუმენტური ფასადი ნახევარწრიულ ეზოს ეღება, რომელსაც უფრო მოკრძალებული დამხმარე შენობები არტყავს[3]. ქუჩის მხარეს შენობა უფრო უბრალო იერსახს ატარებს. აქ, შენობის კედელზე, დაფაა მიმაგრებული, რომელზეც ამოტვიფრულია ესტონეთის იმ პარლამენტართა და მთავრობის წევრთა სახელები, რომლებიც სტალინის საბჭოთა ოკუპაციურ რეჟიმს მსხვერპლი გახდნენ. შენობის ყველაზე შთამბეჭდავი ხედი მის უკანა ნაწილს ეკუთვნის, სადაც ტოომპეას ბორცვის კიდეზე მდებარეობის წყალობით ზღვის მალადობიანი პანორამა იშლება. ამ ფასადზე დომინირებს დიდი ბალკონი, რომელიც დორიული ორდერის სვეტებზეა აღმართული. შენობის გარეგნული სახე ძირითადად თავდაპირველ არქიტექტურულ სახეს ინარჩუნებს. ინტერიერი კი საბჭოთა პერიოდში მნიშვნელოვნად დაზიანდა, თუმცა ახლა მისი დიდი ნაწილი რესტავრირებულია და თავდაპირველი იერსახი აღდგენილია. შენობის არქიტექტურა წარმატებულად აერთიანებს ისტორიულ ავთენტურობასა და თანამედროვე ფუნქციონალურ მოთხოვნებს, რაც მას ესტონეთის მთავრობის რეზიდენციისთვის შესაფერის ღირსეულ სახეს აძლევს[4][1][5].
გალერეა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
სტენბოკის სახლი, ტალინი.
გრაფი იაკობ პონტუს სტენბოკი
რაჰუკოჰტუს 3.
სტენბოკის სახლი ღამით.
სტენბოკის სახლის აივანი.
სტენბოკის სახლის შიდა ეზო.
სტენბოკის სახლი, 1910 წ.
სტენბოკის სახლი.
ტალინის ხედი წმინდა ოლაის ეკლესიიდან ტომპეას გორამდე
File:Stenbocki maja võti Riigivanemate saali seinal.jpg
.JPG)
.JPG)
,_фотография_ок._1910_года.jpg)
რესურსები ინტერნეტში
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- 1 2 3 4 Stenbock House. Estonian Government Office. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 15 ნოემბერი 2013. ციტირების თარიღი: 6 March 2013
- 1 2 3 The Stenbock House - History. riigikantslei.ee. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 მაისი 2017. ციტირების თარიღი: 11 March 2013
- ↑ The Stenbock House - Architecture. riigikantslei.ee. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 24 დეკემბერი 2013. ციტირების თარიღი: 6 March 2013
- ↑ The Stenbock House - From Inside and Out. riigikantslei.ee. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 24 დეკემბერი 2013. ციტირების თარიღი: 6 March 2013
- ↑ Taylor, Neil (2010). Estonia. Bradt Travel Guides, გვ. 103. ISBN 9781841623207.