სტამბოლის ფოსტის მუზეუმი

სტამბოლის ფოსტის მუზეუმი
	41°00′53″ ჩ. გ. 28°58′25″ ა. გ. / 41.0148500° ჩ. გ. 28.9736111° ა. გ.
დაარსდა	6 მაისი, 2000 წელი
ქვეყანა	თურქეთი
მდებარეობა	Sirkeci, ფათიჰი და სტამბოლის პროვინცია
ოფიციალური საიტი	http://www.ptt.gov.tr/?wapp=pttMuseum_en&open=1

სტამბოლის ფოსტის მუზეუმი (თურქ. Istanbul Postal Museum) — საფოსტო მუზეუმი, რომელიც ეძღვნება საფოსტო და სატელეკომუნიკაციო სერვისების ისტორიულ განვითარებას ოსმალეთის იმპერიასა და თურქეთში.მუზეუმში გამოფენილია დაკავშირებული აღჭურვილობა და ინსტრუმენტები, ასევე საფოსტო მარკების კოლექცია. იგი დაარსდა 2000 წელს თურქეთის ფოსტის მიერ და მდებარეობს მთავარ საფოსტო შენობაში, სირქეჯის უბანში, ფათიჰის რაიონში, სტამბოლში, თურქეთი.

მუზეუმის შენობა

მთავარი საფოსტო (თურქულად: Büyük Postane), სადაც მუზეუმია განთავსებული, არის ისტორიული ოთხსართულიანი შენობა, რომელიც დაპროექტებული იქნა არქიტექტორ ვედათ ტეკის (1873–1942) მიერ პირველი თურქული ეროვნული არქიტექტურული სტილით. ის აშენდა [[1905]-დან 1909 წლამდე ოსმალეთის იმპერიის ბოლო პერიოდში, როგორც საფოსტო და ტელეგრაფის სამინისტროს შენობა (ძველი ოსმალური: Posta ve Telgraf Nezareti). მოგვიანებით იგი გადაკეთდა საფოსტოდ.^[1]^[2]

მუზეუმს აქვს ცალკე შესასვლელი და იკავებს ოთხ სართულს შენობის დასავლეთ ნაწილში. ის აცნობს ვიზიტორებს ქვეყნის საკომუნიკაციო და სატელეკომუნიკაციო სერვისების ისტორიას, რომელიც ოფიციალურად დაიწყო 1840 წლის 23 ოქტომბერს ოსმალეთის საფოსტო სამინისტროს (ძველი ოსმალური: Posta Nezareti) დაარსებით.^[3] დაარსებული 2000 წლის 6 მაისს თურქეთის ფოსტის მიერ, მუზეუმი შედგება ოთხი განყოფილებისგან: საფოსტო, ტელეგრაფის, ტელეფონისა და საფოსტო მარკების.^[1]^[2] შენობის მშენებლობის დროს გადაღებული ფოტოებიც ასევე გამოფენილია.^[4]

საფოსტო

ნაჩვენებია სხვადასხვა ფორმის ნიმუშები, რომლებსაც ატარებდნენ სამხედრო კურიერები და ფოსტალიონები კონსტიტუციური ეპოქიდან XX საუკუნის დასაწყისში და რესპუბლიკურ ეპოქაში 1923 წლიდან დღემდე, რომლებიც ნაჩვენებია თოჯინებსა და მანეკენებზე. ისტორიული საფოსტო სერვისის ნივთები, როგორიცაა საფოსტო ჩანთები, საფოსტო ტომრები, საფოსტო ტვირთები, საფოსტო ყუთები, ლოკატორული რუკები, ფრანკირების აპარატები ოსმალურიდან და რესპუბლიკური ეპოქიდან გამოფენილია.^[2]^[4]

ტელეგრაფი

პირველი ტელეგრაფის ოფისის წარწერიანი ფირფიტა აჩვენებს 1855 წელს. ნახატი, რომელიც გამოსახავს საბრძოლო სცენას ყირიმის ომიდან (1853–1856), დაკავშირებულია ტელეგრაფის პირველ გამოყენებასთან ოსმალეთის იმპერიაში 1855 წლის 9 სექტემბერს. ტელეგრამა გაიგზავნა შუმენიდან (ბულგარეთი, მაშინ ოსმალეთის იმპერია) დედაქალაქ სტამბოლში ედირნეში გადაცემით.^[1] შეტყობინებაში ნათქვამია: „მოკავშირე ჯარები შევიდნენ სევასტოპოლში“ (ძველი ოსმალური: Asâkir-i müttefika Sivastopol'a girmişlerdir.) მოხსენებისთვის მოკავშირე ჯარების გამარჯვების შესახებ, ოსმალებთან ერთად, რითაც დასრულდა სევასტოპოლის ალყა (1854–1855) ყირიმის ომის დროს.^[2]^[4]

მესამე სართულზე, ტელეგრაფის ოთახი კლერკ ჰამდი ბეის მონასტირიდან (დღეს ბიტოლა ჩრდილოეთ მაკედონიაში) შენარჩუნებულია უცვლელად იმ დროიდან ყველა ისტორიული აღჭურვილობით. ის იყო პასუხისმგებელი, როცა პირველი მსოფლიო ომის (1914–1918) მოკავშირე ჯარებმა დაიკავეს სტამბოლი 1920 წლის 16 მარტს მუდროსის ზავის შემდეგ.ის აგზავნიდა შეტყობინებებს მუსტაფა ქემალთან (ათათურქი) ანკარაში მორზეს ტელეგრაფის გამოყენებით სტამბოლის სიტუაციის შესახებ, სანამ მტრის ჯარისკაცებმა არ შეაჩერეს, რომლებიც შევიდნენ საფოსტო შენობაში.^[2]

გვიანდელი პერიოდის ტელეტაიპმწერები და ორიგინალური ტელექსის აპარატიც გამოფენილია.^[2]

ტელეფონი

მეორე სართული მასპინძლობს სხვადასხვა ადრეული ტელეფონის ინსტრუმენტებსა და დაკავშირებულ აღჭურვილობას. არის ტელეფონები ხელით ტრიალებადი მაგნეტო გენერატორით ან ბატარეით მომუშავე, როტაციული და ღილაკიანი ციფრატით ტელეფონები როგორც კედლის, ასევე მაგიდის ვერსიებში, ასევე თურქულ PTT ქარხნებში წარმოებული, ტელეფონის კომუტატორები, ელექტრომექანიკური ავტომატური ტელეფონის ცენტრალები.^[4]

ასევე გამოფენილია ალექსანდრე გრეჰამ ბელის (1842–1922) ორიგინალური ტელეფონის ზუსტი რეპლიკა 1882 წლიდან. ეს იყო საჩუქარი Alcatel-Bell კომპანიისგან 1990 წელს თურქეთის ფოსტის დაარსების 150 წლისთავზე. ნაჩვენებია ტელეფონის კომუტატორის ნიმუში, რომელიც საშუალებას აძლევდა ხელით დაეკავშირებინა ტელეფონის აბონენტები. პირველი ელექტრომექანიკური ავტომატური ტელეფონის ცენტრალის მონტაჟი თურქეთში განხორციელდა 1931 წლის 23 ოქტომბერს, რამაც კომუტატორის ოპერატორები გახადა ზედმეტი.^[2]^[4]

საფოსტო მარკები

პირველი თურქული საფოსტო მარკა გამოიცა საფოსტო მინისტრ აღაჰ ეფენდის (1832–1885) მიერ 1863 წლის 13 იანვარს. ის დაიბეჭდა ოსმალეთის იმპერატორულ მონეტურ ეზოში თხელ სიგარეტის ქაღალდზე. საყოველთაო საფოსტო კავშირის წევრი ქვეყნების საფოსტო მარკების გამოშვებებიც გამოფენილია ოსმალური და რესპუბლიკური ეპოქის მარკებთან ერთად, ასევე პირველი დღის კონვერტები, რომლებიც გამოიცა 1950-იანი წლების შემდეგ.^[2]^[4]

მდებარეობა და მისასვლელი

მუზეუმი მდებარეობს მთავარი საფოსტო შენობაში, ახალი საფოსტო ქუჩაზე (Yeni Postane Cad.) 25, სირქეჯის უბანში, ფათიჰის რაიონში, სტამბოლში. ღიაა 08:30-დან 17:30-მდე მხოლოდ სამუშაო დღეებში. შესვლა უფასოა. მუზეუმის მონახულება იწარმოება თანამშრომლის გიდობით.^[2]^[5]