აფშერონის რაიონი: განსხვავება გადახედვებს შორის

ნავიგაციაზე გადასვლა ძიებაზე გადასვლა
არ არის რედაქტირების რეზიუმე
(გადარჩენა 1 წყაროების და მონიშვნა 0 მკვდრად.) #IABot (v2.0.7)
 
}}
 
'''აფშერონის რაიონი''' ({{Lang-az|Abşeron rayonu}}) — ადმინისტრაციული ერთეული აღმოსავლეთ [[აზერბაიჯანი|აზერბაიჯანისაზერბაიჯანში]] აღმოსავლეთით.
 
== ეტიმოლოგია ==
რაიონის დასახელება მოდის ნახევარკუნძულის სახელწოდებიდაnსახელწოდებიდან, რაზეც რაიონის ნაწილი მდებარეობს. მეცნიერთა მოსაზრება სიტყვა „აფშერონის“ წარმოშობასთან დაკავშირებით ორად იყოფა. მეცნიერთა ნაწილი თვლის, რომ სახელწოდება მომდინარეობს სპარსული სიტყვებიდან „აბ“ (წყალი) და „შორან“ (მარილიანი), „მარილიანი წყალი“. ეს ვერსია მტკიცდება იმით, რომ ნახევარკუნძულის ტერიტორიაზე ბევრი მარილიანი ტბაა. სხვა ვერსიით ნახევარკუნძულის სახელწოდება მომდინარეობს თურქული ტომის - [[აფშარიდების იმპერია|აფშარების]] - სახელწოდებიდან. არსებობს ცნებები, რომ [[პირალაჰი|პირალაჰის]] კუნძულიდან ცოტა მოშორებით იყო დასახლებული პუნქტი აფშარანი, რომლის გავლითაც გადიოდა საქარავნო გზა [[დერბენტი|დერბენტიდან]] სპარსეთში<ref>[http://www.lib.az/users/1/upload/files/Azerbaycan_toponimlerinin_ensiklopedik_lugeti.pdf AZƏRBAYCAN TOPONĠMLƏRĠNĠN ENSĠKLOPEDĠK LÜĞƏTĠ]</ref>.
 
== ისტორია ==
რაიონი მდებარეობს დიდი კავკასიონის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში: სამურ-დევეჩისა და გობუსტანის დაბლობები, აფშერონის ნახევარკუნძულის ნაწილი გადის რეგიონის ტერიტორიაზე. რელიეფში მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ მშრალი მიწები, ხეობები, ბორცვები და დაბლობები; შეინიშნება ტალახიანი ვულკანების დიდი რაოდენობა. ყველაზე მაღალი წერტილი არის ზეგერდაღის მთა (676 მეტრი ზღვის დონიდან). რაიონი ზღვის დონიდან 28 მეტრზე მდებარეობს. მის ტერიტორიაზე შეინიშნება საბადოები, ძირითადად, ცარცის, პალეოგენის, ნეოგენისა და ანთროპოგენის. აფშერონის რეგიონის ტერიტორიაზე მდებარეობს ჯეირანბათანის წყალსაცავი, რიგი მარილიანი ტბები. რეგიონში ნიადაგები რუხი – ყავისფერია, ნაცრისფერ – ყავისფერია, წაბლისფერი და მუქი წაბლისფერია<ref name=":0" />. აფშერონის რეგიონი ნახევრად უდაბნოა, მშრალი სტეპია. მცენარეული საფარი ძირითადად ნახევრად უდაბნო და მშრალი სტეპების ტიპისაა. რეგიონში ფაუნის წარმომადგენლებისგან ცხოვრობენ [[ენოტი|ენოტები]], საველე თაგვები, <nowiki/>[[მტრედისებრნი|მტრედები]], [[კაკაბი|კაკაბები]] და სხვები<ref name=":0" />; გადამფრენი ფრინველები არ ბინადრობენ ამ მხარეში.
 
დაბლობ ტერიტორიებზე კლიმატი ზომიერი და მშრალი სუბტროპიკულია, ამაღლებულ ადგილებზე ძირითადად ზომიერი. რეგიონის ჩრდილოეთით ქრის ჩრდილოეთ კასპიის ზღვის ცივი ქარი, რომელიც ზაფხულში ჰაერის ტემპერატურას უფრო აგრილებს, მაგრამ მნიშვნელოვნად აცივებს ზამთარში ტემპერატურას; რეგიონის სამხრეთით, თბილი სამხრეთის ქარი ქრის, რაც მნიშვნელოვნად ზრდის ტემპერატურას ზაფხულში, მაგრამ არბილებს ზამთარს რეგიონში. იანვრის საშუალო ტემპერატურა: მთებში - 4,5 ° С- მდე, დაბლობში - 2.5 ° С- მდე; ივლისში იწევს 19 ° C და 26 ° C. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობაა 110-550 მმ<ref name=":2">Abşeron rayonu // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası / M. K. Kərimov. — Bakı: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, 2007. — Т. Azərbaycan. (азерб.)</ref>. ტერიტორიის გავლით მიედინება მდინარეები სუმგაითი და ჯეირანქეჩმეზი, სამურ-აფშერონისა და აფშერონის არხები.
 
== მოსახლეობა ==
 
== რაიონის ეკონომიკა ==
საბჭოთა პერიოდში, რეგიონის ეკონომიკამ დაიწყო განვითარება. [[1975]] წელს რაიონში განვითარებული იყო 31 სახელმწიფო მეურნეობა, მეფრინველეობის მეურნეობა და ბოსტნეულის ქარხნები, რომლებიც ბაქოსა და სუმგაითის მოსახლეობას საკვებით უზრუნველყოფდნენ. 1975 წელს გამოსაყენებელი მიწის ნაკვეთი იყო 160.2 ათასი ჰექტარი - აქედან: 23,2 ათასი ჰექტარი სახნავი მიწა, 5.8 ათასი ჰექტარი მრავალწლიანი ნარგავებისათვის გამოყოფილი მიწის ნაკვეთი, 8.7 ათასი ჰექტარი დეპოზიტი, თივისთვის გამოყოფილი 700 ჰექტარი , 121.8 ათასი ჰექტარი საძოვარი.
 
დანარჩენი 12.3 ათასი ჰექტარიდან 23% გამოიყოფა მარცვლეულის და პარკოსანი კულტურებისთვის, 1% სამრეწველო კულტურებისთვის, 14% ბოსტნეულისა და კარტოფილისთვის, 62% საკვები პროდუქტების მოსავალზე<ref name=":0" />. სუბტროპიკული კულტურებისთვის 3,3 ათასი ჰექტარი გამოიყო, ვენახებისთვის 2.5 ათასი ჰექტარი. სახელმწიფო მეურნეობებში ინახებოდა 14.6 ათასი მსხვილფეხა რქოსანი საქონელი და 111,5 ათასი თავი მსხვილფეხა საქონელი, 1,4 მილიონი ფრინველი. მიდამოებში იყო ავეჯის შეკრების ქარხანა, ასფალტის ბეტონის ქარხანა, რკინაბეტონის კონსტრუქციების ქარხანა; ხირდალანის ლუდსახარში აშენდა [[1970]] წელს, ხოლო ხორცის ქარხნის მშენებლობა დაიწყო 1975 წელს.
 
დღეს ეს რაიონი ეკუთვნის აფშერონის ეკონომიკურ რეგიონს. რეგიონში 107 სამრეწველო საწარმოა, სადაც აწარმოებენ ქვას, ბეტონს, გიფს, პლასტიკურ კარებებსა და ა.შ. 15 საწარმო აწარმოებს [[პური|პურს]], [[ყველი|ყველს]], [[არაყი|არაყს]], [[კონიაკი|კონიაკს]], ცქრიალა ღვინოს, [[ლუდი|ლუდს]], შებოლილ თევზს და დაკონსერვებულ თევზს, წითელ და შავ [[ხიზილალა|ხიზილალას]] და სხვა. რეგიონის უმსხვილესი საწარმოებია: Caspian Fish Co Azerbaijan (თევზის პროდუქტები), Tam-Qida Sənaye (საკვები პროდუქტები), Garant İnşaat Sənaye (სამშენებლო მასალები), Baltika Baku (ლუდი), Azər-Pak ( სინთეზური სარეცხი საშუალებები), Asena Co (ფრინველების მეურნეობებისთვის განკუთვნილი მოწყობილობა), Mətanət-A (სამშენებლო მასალები)<ref name=":2" />. კერძო საწარმოები 85% -ს შეადგენს.
 
რეგიონში ვითარდება სოფლის მეურნეობა. სოფლის მეურნეობის პროდუქტების ბრუნვით, კერძოდ [[ხორბალი|ხორბლის]], [[ქერი|ქერის]], [[ბოსტნეული კულტურები|ბოსტნეულის]], [[კარტოფილი|კარტოფილის]], [[ზაფრანი|ზაფრანის]], [[ზეთისხილი|ზეთისხილის]], [[ნუში|ნუშის]], [[ლეღვი|ლეღვის]], რძის, [[ხორცი|ხორცის]], [[ბამბა (ბოჭკო)|ბამბის]], [[კვერცხი (საკვები პროდუქტი)|კვერცხის]] - 52 საწარმოა დაკავებული. [[2007]] წლის მეურნეობებში შედის 18,0008 პირუტყვი და 103,421 მსხვილი პირუტყვი, 1.3 მილიონი ფრინველი. აფშერონის მხარეში არის რესპუბლიკაში ერთადერთი აქლემის მეცხოველეობა (სოფელ კობუში)<ref name=":2" />. რეგიონში ნაყოფიერი მიწებია 80.8 ათასი ჰექტარი, რომელთაგან 61.3 ათასი ჰექტარი საძოვრებისთვის არის გამოყოფილი, 10,6 ათასი ჰექტარია დათესილი, ხოლო ბაღებისთვის არის 3,2 ათასი ჰექტარი <ref name=":1" />.
ანონიმური მომხმარებელი

სანავიგაციო მენიუ