გვალიორი: განსხვავება გადახედვებს შორის

ნავიგაციაზე გადასვლა ძიებაზე გადასვლა
არ არის რედაქტირების რეზიუმე
[[ფაილი:257 Gwalior.jpg|220px|მინიატიურა|გვალიორის ციხესიმაგრის კედლები]]
'''გვალიორი''' ან გვალიარი — [[ინდოეთი]]ს [[მადჰია-პრადეში]]ს შტატის სიდიდით მეოთხე ქალაქი. განლაგებულია [[აგრა|აგრიდან]]დან სამხრეთით 122 კმ.-ში, სარკინიგზო ხაზების გადაკვეთაზე და შედგება სამი ისტორიული ცენტრისგან — საკუთრივ გვალიარისგვალიორის, ლაშქარის და მორარისგან. მოსახლეობა 690 ათასი მცხოვრები (2001 წლის მონაცემებით).
 
გვალიორი ასრულებდა თვალსაჩინო როლს ჩრდილოეთ ინდოეთის ისტორიაში, როგორც ისტორიულ ოლქ [[მალვა|მალვის]] პოლიტიკური ცენტრი. საკუთრივ გვალიორი თავდაპირველად ციხის სახელწოდება იყო. ამ ციხესიმაგრის არსებობა მნიშვნელოვანი სავაჭრო გზების შესაყარზე, ცნობილია ჯერ კიდევ [[VI საუკუნე|VI საუკუნიდან]]. ციხის კედლებს შიგნთ შემონახულია ექვსი სასახლე, ექვსი ტაძარი, მეჩეთი, რვა აუზი და [[XI საუკუნე|XI საუკუნის]] ინდური არქიტექტურის იშვიათი ძეგლები. [[XV საუკუნე]]ში ციხის კედლებთან კლდის სიღრმეში გამოუკვეთიათ 18 მეტრის სიმაღლის გიგანტური ჯაინისტური ძეგლები.
ციხის კედლებს შიგნთ შემონახულია ექვსი სასახლე, ექვსი ტაძარი, მეჩეთი, რვა აუზი და XI საუკუნის ინდური არქიტექტურის იშვიათი ძეგლები. XV საუკუნეში ციხის კედლებთან კლდის სიღრმეში გამოუკვეთიათ 18 მეტრის სიმაღლის გიგანტური ჯაინისტური ძეგლები.
 
გვალიორის ციხესიმაგრიდან სამხრეთით 6 კმ.კილომეტრში მდებარეობს ქალაქი ლაშქარი, [[1810]] წლამდე [[მარათები]]ს სამთავროს დინასტია სინდჰების მოქმედი რეზიდანცია დინასტიის დამაარსებელი [[1745]] წელს აუჯანყდა [[მარათების კონფედერაცია]]ს და შექმნა გვალიორის დიდი სამთავრო. მისმა შვილიშვილმა მაჰადაჯიმ (მეფობდა [[1761]]-[[1794]] წლებში) ჩრდილოეთ ინდოეთის მნიშვნელოვანი ნაწილი დაიპყრო [[დელი]]დან [[ჯაიპური|ჯაიპურამდე]].
[[ფაილი:Gwalior fort panorama.jpg|220px|მარცხნივ|მინიატიურა|ქალაქის ხედი გვალიორიდან]]
[[ფაილი:Mohammad gaus tomb.jpg|220px|მინიატიურა|მოჰამედ ჰაუსის საფლავი]]
ანგლო-მარათული ომების დროს [[1803]] და [[1819] წლებში გვალიორის მმართველებმა დაკარგეს თავიანთი მიწების ნაწილი. [[1780]] და [[1843]] წლებში ინგლისელებმა შტურმით აიღეს თვით გვალიორის ციხესიმაგრე. სიფაების აჯანყების დროს რაჯამ შეინარჩუნა ბრიტანეთის გვირგვინისადმი ერთგულება, მხოლოდ მისი ჯარისკაცები აჯანყდნენ. ბრიტანულმა შენაერთებმა კვლავ დაიპყრეს ციხესიმაგრე, თუმცა [[1886]] წლის მოლაპარაკებით ჯარებიჯარი დისლოცირებულ იქნენგადაიყვანეს ჯანსში.
 
ძირითადი ღირსშესანიშნაობები:

სანავიგაციო მენიუ