კამბოჯის სამოქალაქო ომი: განსხვავება გადახედვებს შორის

ნავიგაციაზე გადასვლა ძიებაზე გადასვლა
არ არის რედაქტირების რეზიუმე
[შემოწმებული ვერსია][შემოწმებული ვერსია]
No edit summary
No edit summary
|მდებარეობა=[[კამბოჯა]]
|casus=
|შედეგი=[[ლონ ნოლი]]ს რეჟიმის დამხობა და წითელი ქხმერებისქმერების ხელისუფლებაში მოსვლა.
|ტერიტორია=
|მხარე1=[[ფაილი:Flag_of_the_Khmer_Republic.svg|20პქ]] [[ქხმერებისქმერების რესპუბლიკა]], <br /> {{დროშა|აშშ}}<br />[[ფაილი:Flag_of_South_Vietnam.svg|20პქ]] [[სამხრეთი ვიეტნამი]], <br /> [[თავისუფალი ქხმერებიქმერები]]
|მხარე2=[[ფაილი:Flag_of_Democratic_Kampuchea.svg|20პქ]] [[წითელი ქხმერებიქმერები]], <br />[[ფაილი:Flag_of_Vietnam.svg|20პქ]] [[ჩრდილოეთი ვიეტნამი]], <br /> [[ფაილი:FNL_Flag.svg|20პქ]] [[ვიეტ-კონგი]]
|მეთაური1=[[ფაილი:Flag_of_the_Khmer_Republic.svg|20პქ]] [[ნოროდომ სიანუკი]], <br />[[ფაილი:Flag_of_the_Khmer_Republic.svg|20პქ]] [[ლონ ნოლი]], <br />[[სონ ნგოკ თხანი]]
|მეთაური2=[[ფაილი:Flag_of_Democratic_Kampuchea.svg|20პქ]] [[პოლ პოტი]], <br />[[ფაილი:Flag_of_Democratic_Kampuchea.svg|20პქ]] [[ნუონ ჩეა]]
|შენიშვნა=
}}
'''კამბოჯის სამოქალაქო ომი''' — სამოქალაქო ომი ქვეყნის მთავრობასა და ადგილობრივ [[წითელი ქხმერებიქმერები|კომუნისტურ ძალებს]] შორის. სამხედრო კონფლიქტი მიმდინარეობდა [[1967]]-[[1975]] წლებში. ქვეყნის სამთავრობო ძალებს მხარს უჭერდა [[აშშ]] და [[სამხრეთი ვიეტნამი]], ხოლო კომუნისტურ ძალებს [[ჩრდილოეთი ვიეტნამი]]. სამოქალაქო ომის შედეგად დაემხო ცენტრალური ხელისუფლება და ქვეყნის სათავეში მოვიდნენ [[წითელი ქხმერებიქმერები]],რომლებმაც გამოაცხადეს კამბოჯის საზოგადოების ტოტალური რეორგანიზაცია [[მაოიზმი]]ს კონცეფციაზე დაყრდნობით. კამბოჯის სამოქალაქო ომი [[ლაოსის სამოქალაქო ომი|ლაოსისა]] და [[სამხრეთი ვიეტნამი]]ს სამხედრო მოქმედებებთან ერთად განიხილება, როგორც [[ინდოჩინეთის მეორე ომი]]ს შემადგენელი ნაწილი.
 
== ომის დასაწყისი ==
სამხრეთ ვიეტნამში მიმდინარე [[ინდოჩინეთის მეორე ომი|სამოქალაქო ომის]] დროს კამბოჯის ტერიტორიას აქტიურად იყენებდა [[ვიეტ-კონგი]] და ჩრდილოეთ ვიეტნამის დანაყოფები. ამერიკის პრეზიდენტმა [[ლინდონ ჯონსონი|ლინდონ ჯონსონმა]] ამერიკულ დანაყოფებს აუკრძალა კამბოჯის ტერიტორიაზე მოქმედება, რადგან ეს არღვევდა ფორმალურ ნეიტრალიტეტს. [[1966]] წელს კამბოჯამ ჩინეთთან დადო ხელშეკრულება ჩრდილოეთ ვიეტნამის ძალების კამბოჯის ტერიტორიაზე ყოფნის შესახებ, რითაც დაარღვია ნეიტრალიტეტის პრინციპები.
 
ამ პერიოდში, [[1967]] წელს პროვინცია ბატამბანგში, რომელიც მთავრობის მოწინააღმდეგეთა დასაყრდენი იყო, ჩაახშეს გლეხთა აჯანყება. აჯანყებაში მონაწილეობდნენ კამბოჯის კომუნისტური პარტიის წევრები, ე. წ. „წითელი ქხმერები“ქმერები“. [[1968]] წლის იანვარში კამბოჯაში კომუნისტებმა გამართეს პირველი საომარი გამოსვლები, ხოლო ამავე წლის ბოლოს ქვეყანაში სამოქალაქო ომი მიმდინარეობდა სრული სვლით. [[1969]] წელს კამბოჯამ აღადგინა დიპლომატიური ურთიერთობები [[აშშ]]-სთან. ამავე წლის ამრტიდან [[აშშ]]-ის საჰაერო ძალებმა საიდუმლოდ დაბომბეს [[ვიეტ-კონგი]]ს ბაზები და ჩრდილოეთ ვიეტნამის არმია კამბოჯის აღმოსავლეთით.
 
== ომის ესკალაცია ==
[[1970]] წლის მარტში კამბოჯაში მოხდა უსისხლო გადატრიალება, რომლის შედეგადაც პრინცი [[ნოროდომ სიანუკი]] დაამხეს, ხოლო ხელისუფლებაში მოვიდა მისი პრემიერ-მინისტრი [[ლონ ნოლი]]. მან სასწრაფოდ ცაკეტა სიანუკვილის პორტი, რომელიც კომუნისტებს აწვდიდა სამხედრო მასალებს და ჩრდილო ვიეტნამელ კომუნისტებს მოუწოდა 72 საათში დაეტოვებინათ კამბოჯის ტერიტორია. [[1970]] წლის აპრილის ბოლოს ამერიკის პრეზიდენტმა [[რიჩარდ ნიქსონი|რიჩარდ ნიქსონმა]] ხანგრძლივი კონსულტაციების შემდეგ მიიღი გადაწყვეტილება კამბოჯის ტერიტორიაზე სამხედრო ოპერაციის დაწყების შესახებ, რომლის მიზანიც იყო კამბოჯის სამთავრობო ძალებზე ზეწოლის შემცირება და ქვეყნის აღმოსავლეთით ბაზების განადგურება.
 
[[1970]] წლის 30 აპრილსა და 1 მაისს ამერიკისა დ სამხრეთ ვიეტნამის შეიარაღებული ძალები შეიჭრნენ კამბოჯაში. საომარი მოქმედებები გაგღძელდა [[1973]] წლამდე. [[1973 წელს დაიდო [[პარიზის ხელშეკრულება (1973)|პარიზის ხელშეკრულება]], რომელსაც უნდა დაესრულებინა ომი ვიეტნამში. თებერვალში დაიდო ზავი მეომარ მხარეებს შორის. ლონ ნოლმა ზავი გამოაცხადა ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე, თუმცა წითელი ქხმერებიმაინცქმერებიმაინც განაგრძობდნენ ბრძოლას.
 
== პნომპენის დაცემა ==
[[1975]] წლის 1 იანვარს წითელმა ქხმერებმაქმერებმა დაიწყეს ფინალური თავდასხმები, რომლებიც მიზნად ისახავდნენ [[პნომპენი]]ს ხელში ჩაგდებას. 1 აპრილს ლონ ნოლი გადადგა. 12 აპრილს აშშ-ის სალეჩოს თანამშროლების ევაკუაცია განხორციელდა. [[1975]] წლის 17 აპრილს, დილით, [[პნომპენი]] გადავიდა წითელი ქხმერებისქმერების კონტროლის ქვეშ. სამოქალაქო ომი დასრულდა. ქვეყანა თავის უახლეს ისტორიაში ყველაზე ტრაგიკული მოვლენების ზღვარზე იდგა.
 
==ლიტერატურა==

სანავიგაციო მენიუ