შინაარსზე გადასვლა

ბიოსფერო: განსხვავება გადახედვებს შორის

r2.7.3) (ბოტის შეცვლა: ml:ജൈവമണ്ഡലം; cosmetic changes
[შემოწმებული ვერსია][შემოწმებული ვერსია]
(r2.7.2+) (ბოტის შეცვლა: ar:غلاف الأرض الحيوي)
(r2.7.3) (ბოტის შეცვლა: ml:ജൈവമണ്ഡലം; cosmetic changes)
თანამედროვე ბიოსფერო მოიცავს [[ლითოსფერო]]ს, ანუ დედამიწის ქერქს; [[ჰიდროსფერო]]ს ანუ დედამიწის წყლიან გარსს და [[ატმოსფერო (დედამიწა)|ატმოსფეროს]] ანუ პლანეტის აიროვან გარსს.
[[ფაილი:Top of Atmosphere.jpg|thumb|300px|ატმოსფერო]]
ბიოსფეროს ზედა საზღვარი [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] დაახლოებით 6 კილომეტრს აღწევს. ამ სიმაღლეზე ჯერ კიდევ შეუძლიათ არსებობა [[ქლოროფილი]]ს შემცველ [[მცენარე|მცენარეებს]]ებს. ბიოსფეროს ქვედა საზღვარი ვრცელდება 2–3 [[კმ]] სიღრმეზე [[ხმელეთი]]ს პირობებში და 1–2 კმ–ის სიღრმეზე [[ოკეანე|ოკეანის]] ფსკერიდან.
 
ბიოსფეროს ერთ–ერთი დამახასიათებელი თავისებურებაა [[ნივთიერება|ნივთიერების]] წრებრუნვა მის ცოცხალ და არაცოცხალ ნაწილებს შორის. ამ პროცესს მნიშვნელოვანი [[ენერგია]] ესაჭიროება. ამ ენერგიის წყაროა [[მზე]].
 
მზის ენერგია ნივთიერებათა ორ წრებრუნვას უზრუნველყოფს – დიდს, ანუ [[გეოლოგიური წრებრუნვა|გეოლოგიურს]] და მცირეს, ანუ [[ბიოლოგიური წრებრუნვა|ბიოლოგიურს]]. დიდი წრებრუნვის მაგალითია [[წყალი|წყლის]] მიმოქცევა, რომელიც გულისხმობს [[დედამიწა|დედამიწის]] ზედაპირიდან წყლის აორთქლებას და მის დედამიწაზე დაბრუნებას [[ატმოსფერული ნალექები|ნალექის]] სახით. [[ოკეანე|ოკეანიდან]] მეტი [[წყალი]] [[აორთქლება|ორთქლდება]], ვიდრე ბრუნდება. ხმელეთზე პირიქით, მეტი [[ატმოსფერული ნალექები|ნალექი]] გამოიყოფა, რომლის ნაწილი [[მდინარე|მდინარეებში]]ებში, იქიდან კი ოკეანეებში ჩაედიენება.
 
ცოცხალი [[ორგანიზმი]]ს გაჩენასთან ერთად, დიდ ანუ გეოლოგიური წრებრუნვის წიაღში ჩაისახა მცირე, ანუ [[ბიოლოგიური წრებრუნვა]]. ბიოლოგიური წრებრუნვისათვის დამახასიათებელია [[ორგანული ნივთიერებები]]ს წარმოქმნა და დაშლა. ეს პროცესი ხორციელდება [[ქიმიური ელემენტები]]ს მიმოცვლით ცოცხალ ორგანიზმებს შორის.
[[ადამიანი]] ბიოსფეროს განვითარების გარკვეულ ეტაპზე წარმოიშვა და მას [[ნოოსფერო]] ანუ შეგნების სფერო ჰქვია.
 
== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[ლითოსფერო]]
* [[ატმოსფერო (დედამიწა)|ატმოსფერო]]
* [[ჰიდროსფერო]]
 
== რესურსები ინტერნეტში ==
* [http://www.eoearth.org/article/Biosphere Article on the Biosphere at Encyclopedia of Earth]
* [http://www.globio.info/ GLOBIO.info], an ongoing programme to map the past, current and future impacts of human activities on the biosphere
* [http://www.sage.wisc.edu/atlas/ Atlas of the Biosphere]
 
== ლიტერატურა ==
* {{ქსე|2|393|}}
* Вернадский В. И., Избр. соч., т. 5, М., 1960; его же, Химическое строение биосферы Земли и её окружения, М., 1965;
* Хильми Г. Ф., Основы физики биосферы, Л., 1966;
* Дювиньо П. и Танг М., Биосфера и место в ней человека, пер. с франц., М., 1968.
 
{{ესკიზი-ბიოლოგია}}
[[map-bms:Biosfer]]
[[mk:Биосфера]]
[[ml:ജീവമണ്ഡലംജൈവമണ്ഡലം]]
[[nl:Biosfeer]]
[[no:Biosfære]]
77 934

რედაქტირება