სწორფრთიანები: განსხვავება გადახედვებს შორის

ნავიგაციაზე გადასვლა ძიებაზე გადასვლა
r2.7.2) (ბოტის შეცვლა: ku:Çengrast (candar); cosmetic changes
(r2.7.2) (ბოტის შეცვლა: az:Düzqanadlılar)
(r2.7.2) (ბოტის შეცვლა: ku:Çengrast (candar); cosmetic changes)
[[ფაილი:Patanga japonica.jpg|thumb]]
'''სწორფრთიანები''' (Orthoptera ანუ saltatoria) — იმ [[მწერები]]ს რიგი, რომელთაც ახასიათებს არასრული გარდაქმნა. აქვთ მოგრძო, გვერდებიდან შებრტყელებული სხეული, მღრღნელი პირის ორგანოები. სწორფრთიანების უმეტესობას აქვს ორი წყვილი ფრთა, ზედა ვიწროა და მკვრივი, გამოხატულად დაძარღვული, უკანა — ფართო, სიფრიფანა, მარაოსებრ იკეცება. ზოგს ფრთები დამოკლებული ან სულ არ აქვს. უკანა კიდურები სახტომია. მუცელი 10-ნაწევრიანია, ბოლოვდება დაუნაწევრებელი დანამატებით — [[ცერკები]]თ. ზოგი სახეობის დედლებში — [[კვერცხსადები]]თ.
== კლასიფიკაცია ==
სწორფრთიანების რიგი იყოფა ორ ქვერიგად — '''გრძელულვაშებიანებად''' (Dolichosera, ანუ Ensifera, კუტკალიები, ჭრიჭინები), რომელთაც აქვთ გრძელი ანტენები და კვერცხსადებები, და '''მოკლეულვაშიანებად''' (Brachicera ანუ Caelifera, კალიები), რომელთაც აქვთ მოკლე ულვაშები და კვერცხსადები. რიგში ოცი ათასამდე სახეობაა, რომლებიც ფართოდ არიან გავრცელებული [[ევრაზია|ევრაზიის კონტინენტზე]], ყოფილ [[სსრკ]]-ში 700-ზე მეტი სახეობა აღირიცხებოდა. განსაკუთრებით მრავალფეროვანია სწორფრთიანები სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში ([[ყირიმი]], [[კავკასია]]).
სწორფრთიანების უმეტესობა მცენარეებით იკვებება, ზოგი მტაცებელი ან ნაირჭამიაა. ზოგი სწორფრთიანი, მაგალითად [[კალიები]], სასოფლო-სამეურნეო კულტურების საშიში მავნებელია. [[საქართველო]]ში თითქმის ყველგან გვხვდება მწვანე, ჩვეულებრივი, გრძელი, რუხლაქებიანი, თეთრშუბლა და სხვა ნაირჭამია კუტკალიები, რომლებიც აზიანებენ [[ციტრუსები|ციტრუსებს]], [[ჩაი|ჩაის ბუჩქებს]], [[თამბაქო]]ს, [[ხორბალი|ხორბალს]] და სხვა სახეობის კულტურებს. განსაკუთრებით დიდი ზიანი მოაქვთ აღმოსავლეთ საქართველოს რაიონებისთვის. ჭრიჭინებიდან საქართველოში შედარებით მავნე სახეობებია ველის, სახლის, მინდვრის, ვაზის ჭრიჭინები. აგრეთვე [[მახრა]] ანუ [[ბოსტანა]] და სხვა.
 
== ლიტერატურა ==
* {{ქსე|9|627|}}
 
[[კატეგორია:სწორფრთიანები]]
[[ja:バッタ目]]
[[ko:메뚜기목]]
[[ku:OrthopteraÇengrast (candar)]]
[[la:Orthoptera]]
[[lbe:ХъацӀ]]
77 653

რედაქტირება

სანავიგაციო მენიუ