იბერები (ესპანეთი): განსხვავება გადახედვებს შორის

ნავიგაციაზე გადასვლა ძიებაზე გადასვლა
ბოტის შეცვლა: es:Iberos; cosmetic changes
[შეუმოწმებელი ვერსია][შეუმოწმებელი ვერსია]
(ბოტის დამატება: bg:Ибери)
(ბოტის შეცვლა: es:Iberos; cosmetic changes)
{{მრავალმნიშვნელოვნება*|იბერები}}
[[imageფაილი:Dama d'Elx.jpg|thumb|300px|იბერთა ქალღმერთი ელხი]]
'''იბერები''' ([[ბერძნ.]] Ibēres, [[ლათ.]] Hiberi, Hiberes) [[ესპანეთი]]ს უძველესი მოსახლეობა. თავდაპირველად ცხოვრობდნენ სამხრეთ და აღმოსავლეთ ესპანეთის ტერიტორიაზე. შემდეგ - (ძვ. წ. VII-III სს.) მთელ [[პირენეს ნახევარკუნძული|პირენეს ნახევარკუნძულზე]]. წარმოშობით ჩრდილოეთი აფრიკულ ტომებად მიიჩნევდნენ, ძველთაგანვე არსებობდა აზრი კავკასიის იბერებთა მათი ნათესაობის შესახებ ([[აპიანე ალექსანდრიელი]], [[სტრაბონი]]), რაც ცნობილი იყო ქართველი მოღვაწეებისთვის ჯერ კიდევ შუა საუკუნეებში ([[გიორგი მთაწმიდელი]]).
 
ჰიპოთეზა იბერებისა და ქართველ ტომთა ნათესაობის შესახებ დღესაც გადაუჭრელია. იბერულ ტომთაგან დაწინაურებულნი იყვნენ: ტურდეტანები, ტურდულები, ბასტეტანები, კარპეტანები, ინდიგეტები, ედეტანები და სხვა. ტომები ერთიანდებოდნენ ქალაქური ტიპის გამაგრებულ სამოსახლოთა გარშემო (ნუმანცია, სეგოვია, ტარაგონია და სხვა. იბერიის კულტურის მნიშვნელოვან ცენტრს ტურდეტანების მხარე (ახლანდელი [[ანდალუსია]] და [[მურსია]]) წარმოადგენდა, სადაც ანტიკურ ავტორთა მიხედვით, ტარტესის სახელმწიფო არსებობდა (დაარსდა ძვ. წ. 1100 წელს).იბერების კულტებთან შერწყმის შედეგად ძვ. წ. VI-III საუკუნეებში ჩამოყალუბდა კელტიბერთა ტომი. იბერებ,ა განიცადეს ფინიკიელებისა და ბერძნების გავლენა. ჰქონდათ საკუთარი დამწერლობა. ძვ. წ. V-III საუკუნეებში იბერია კართაგენელებმა დაიპყრეს, ძვ. წ. III-II საუკუნეებში - რომაელებმა (ძვ. წ. XIX-XVIII მთლი ესპანეთი დაიპყრეს), ძვ. წ. II ს. - ახ. წ. I საუკუნეში მოხდა იმერების რომანიზაცია.
 
ებერების ხელოვნებამ ჩამოყალიბებული სახე მიიღო ძვ. წ. VIII საუკუნიდან; განსაკუთრებით განვითარდა იგი ძვ. წ. V-IV საუკუნეებში. ხუროთმოძღვრული ძეგლებიდან შემორჩენილია გორაკებზე აგებული ძვ. ქალაქების კედლების, კოშკების, სამლოცველოებისა და სამაროვნების ნანგრევები. ძვ. წ. IV-III საუკუნეებში იყენებდნენ რეგულარულ წყობას. ქმნიდნენ ადამიანთა და ზოომორფულ ფიგურებს (ძირითადად ძვ. წ. V-IV სს. უმთავრესად კირქვა), მცირე ზომის ბრინჯაოს გოტიკურ ფიგურებს, განვითარებული იყო ლითონის მხატვრული დამუშავება, მოხატული კერამიკის დამზადება.
 
== ლიტერატურა ==
* ''ლომოური ნ.,'' ქსე, ტ.5, გვ. 67, თბ., 1980
 
[[en:Iberians]]
[[eo:Iberoj]]
[[es:IberoIberos]]
[[fi:Iberit]]
[[fr:Ibères]]
77 895

რედაქტირება

სანავიგაციო მენიუ