სომხეთის საერთაშორისო ურთიერთობები

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search

დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ სომხეთის საგარეო პოლიტიკა ორსახოვანია. ქვეყანა ცდილობს შეინარჩუნოს მეგობრული ურთიერთობა, როგორც ირანსა და რუსეთთან, ასევე აშშ-სთან და ევროპასთან[1]. ამასთანავე სომხების გენოციდისა და მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის გამო შეწყვეტილი აქვს დიპლომატიური ურთიერთობები მეზობელ აზერბაიჯანთან და თურქეთთან. სომხეთი 40-ზე მეტი საერთაშორისო ორგანიზაციის წევრია, მათ შორის: გაერო, ევროპის საბჭო, დსთ, ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაცია, ნატო-ს პარტნიორობა მშვიდობისათვის, ჩრდილო-ატლანტიკური თანამშრომლობის საბჭო, საერთაშორისო სავალუტო ფონდი, საერთაშორისო რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი, მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია, ფრანკოფონია, ევრაზიული ეკონომიკური საზოგადოება და მიუმხრობლობის მოძრაობა.

სომხების გენოციდის აღიარება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სომეხთა გენოციდი აღიარებულია რიგი ქვეყნების მიერ, როგორებიცაა: არგენტინა, ავსტრია, ბელგია, ბოლივია, ბრაზილია, კანადა, ჩილე, კვიპროსი, საფრანგეთი, გერმანია, საბერძნეთი, იტალია, ლიბანი, ლიტვა, ლუქსემბურგი, ნიდერლანდები, პოლონეთი, რუსეთი, სლოვაკეთი, შვედეთი[2], შვეიცარია, ურუგვაი, ვატიკანი, ვენესუელა, ახალი სამხრეთ უელსი ავსტრალიაში და უელსი დიდ ბრიტანეთში. 2007 წლის 30 იანვარს აშშ-ს კონგრესში მიიღეს რეზოლუცია 106, რომლის მიხედვითაც ყოველწლიურ მოხსენებაში პრეზიდენტ ჯორჯ ბუშს უნდა გამოეყენებინა ტერმინი გენოციდი 1915-1918 წლის მოვლენებთან მიმართებაში. 24 აპრილის გამოსვლაში ბუშმა ეს ტერმინი არ გამოიყენა. საარჩევნო კამპანიის დროს აშშ-ს შემდეგმა პრეზიდენტმაც გამოთქვა სურვილი ეღიარებინათ სომეხთა გენოციდი, თუმცა ეს ტერმინი არც ბარაკ ობამას გამოუყენებია არჩევის შემდეგ.

დავები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ბრძოლა ყარაბაღისთვის ჯერ კიდევ XX საუკუნის დასაწყისში დაიწყო, რომელიც მაშინ აზერბაიჯანის გამარჯვებით და მასზე კონტროლის დაწესებით დასრულდა. 1921 წელს რუსეთმა კავკასიის სამივე სახელმწიფო: სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკა, აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა, და საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა დაიპყრო. საბჭოთა კავშირის შექმნის შემდეგ, ყარაბაღი სომხეთის სსრ-ს გადაეცა, რასაც დიდი საპროტესტო მოძრაობა მოჰყვა აზერბაიჯანში. ხოლო ერევანში ისევ საბჭოთა ოკუპაციის წინააღმდეგ მიმართული აჯანყება მიმდინარეობდა. ამ ფაქტორების გათვალისწინებით, 1921 წელს მთიანი ყარაბაღი აზერბაიჯანს გადაეცა. 1923 წელს, იგი მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური რეგიონად გადაიქცა და აზერბაიჯანის სსრ-ში შევიდა. ამ დროისთვის, ყარაბაღის მოსახლეობის 94 %-ს სომეხი ეროვნების მოსახლეობა შეადგენდა.

მიმდინარე კონფლიქტი 1988 წელს დაიწყო, როცა სომეხმა მოსახლეობა მთიან ყარაბაღში აუჯანყდა აზებაიჯანულ ხელისუფლებას და სომხეთისა და მთიანი-ყარაბაღის უზენაესმა საბჭომ მოითხოვა, ავტონომიური რესპუბლიკა გამოყოფოდა აზერბაიჯანს და შეერთებოდა სომხეთს. საბჭოთა ხელოსუფლების მიერ მიღებულმა ზომებმა მშვიდობის შესანარჩუნებლად შედეგი არ გამოიღო, მთიან ყარაბაღში ომი გაჩაღდა[3][4][5], ორ მეზობელ ერს შორის კი ეთნიკური დაპირისპირებები დაიწყო. რეგიონი დღესაც სადავო ტერიტორის სტატუსს ატარებს.

ქვეყნები, რომლებთანაც სომხეთს დიპლომატიური ურთიერთობა არ აქვს[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ქვეყნები, რომელთანაც სომხეთს დიპლომატიური ურთიერთობები აქვს[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სომხეთს დიპლომატიური ურთიერთობები აქვს 151 სუვერენიტეტულ ქვეყანასთან (მათ შორის ვატიკანი და მალტა[8]), ესენია: ალბანეთი, ავღანეთი, ანდორა, ავსტრალია, ავსტრია, ბაჰამის კუნძულები, ბელარუსი, ბელგია, ბენინი, ბუტანი[9], ბანგლადეში, ბრაზილია, ბულგარეთი, კანადა, ჩადი, ჩილე, ჩინეთი, კოტ-დ’ივუარი, ხორვატია, კუბა, კვიპროსი, ჩეხეთი, დანია, კონგოს რესპუბლიკა[10], ეგვიპტე, აღმოსავლეთ ტიმორი, ეკვატორული გვინეა, ესტონეთი, ეთიოპია, ფინეთი, საფრანგეთი, საქართველო, გერმანია, საბერძნეთი, გრენადა[11], ვატიკანი, ჰონდურასი, ისლანდია, ინდოეთი, ინდონეზია, ირანი, ერაყი, ირლანდია, ისრაელი, იტალია, იაპონია, ყაზახეთი, ქუვეითი, ჩრდილოეთ კორეა, სამხრეთ კორეა, ყირგიზეთი, ლატვია, ლიბანი, ლიხტენშტეინი, ლიტვა, ლუქსემბურგი, ლიბია, მაკედონია[12][13], მალტა, მავრიტანია, მექსიკა, მოლდოვა, მონაკო, მონტენეგრო, მიანმა[14], ნორვეგია, ნიდერლანდები, ნიგერია, ომანი, პარაგვაი, პოლონეთი, პორტუგალია, კატარი, რუმინეთი, რუსეთი, სან-მარინო, სერბეთი, სეიშელის კუნძულები, სლოვაკეთი, სლოვენია, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა, ესპანეთი, სუდანი, სვაზილენდი[15], შვედეთი, შვეიცარია, სირია, ტაჯიკეთი, ტაილანდი, თურქმენეთი, ტუვალუ[16], უკრაინა, არაბთა გაერთიანებული საამიროები, დიდი ბრიტანეთი, ამერიკის შეერთებული შტატები, ურუგვაი და ვიეტნამი[17][18][19][20][21][22][23][24][25][26][27][28][29][30][31][32].

ევროპა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ქვეყანა ოფიციალური ურთიერთობის დასაწყისი საელჩოები (სომხეთი — სხვა ქვეყანა)
ალბანეთი 18 თებერვალი, 1993
ანდორა 18 ნოემბერი, 2003
ავსტრია 24 იანვარი, 1992
ბელარუსი 12 ივნისი, 1993
ბელგია 10 მარტი 1992
ბოსნია და ჰერცოგოვინა 29 ივლისი, 1997
ბულგარეთი 18 იანვარი, 1992
ხორვატია 8 ივლისი, 1994
ჩეხეთი 30 მარტი, 1992
დანია 14 იანვარი, 1992
ესტონეთი 23 აგვისტო 1992
ფინეთი 25 მარტი 1992
საფრანგეთი 24 თებერვალი 1992
გერმანია 1992
საბერძნეთი 20 იანვარი 1992
ვატიკანი 23 მაისი, 1992
უნგრეთი 26 თებერვალი, 1992

31 აგვისტო, 2012
ისლანდია
ირლანდია 13 ივნისი, 1996
იტალია 12 მაისი 1993
ლატვია 22 აგვისტო, 1992
ლიხტენშტაინი 7 მაისი, 2008
ლიტვა 21 ნოემბერი, 1991
ლუქსემბურგი 11 ივნისი 1992
მაკედონია 27 აპრილი, 1993[12]
მალტა 27 მაისი, 1993
მოლდოვა 1992
მონაკო 2008
მონტენეგრო
ნიდერლანდები 30 იანვარი, 1992
ნორვეგია 5 ივნისი, 1992
პოლონეთი 26 თებერვალი, 1992
პორტუგალია 25 მაისი 1992
რუმინეთი 17 ნოემბერი, 1991
რუსეთი 3 აპრილი, 1992
სან-მარინო 21 მარტი, 2006
სერბეთი 14 იანვარი, 1993
სლოვაკეთი 14 იანვარი, 1993
სლოვენია 27 ივნისი, 1994
ესპანეთი 27 იანვარი, 1992
შვედეთი 10 ივნისი, 1992
შვეიცარია 23 დეკემბერი 1991
უკრაინა 25 დეკემბერი, 1992

სომხეთსა და უკრაინას შორის ურთიერთობას საუკუნეობრივი ისტორია გააჩნია, თუმცა მაშ შემდეგ რაც სომხეთმა ყირიმის რეფერენდუმის შედეგები აღიარა, უკრაინამ სომხეთთან დიპლომატიური ურთიერთობები შეწყვიტა.[47]

გაერთიანებული სამეფო 20 იანვარი, 1992

აზია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ქვეყანა ოფიციალური ურთიერთობის დასაწყისი საელჩოები (სომხეთი — სხვა ქვეყანა)
აზერბაიჯანი იხ. აზერბაიჯან-სომხეთის ურთიერთობები, ყარაბაღის ომი, ხოჯალის ხოცვა-ჟლეტა

ამ ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობა უკიდურესად დაძაბულია. ბოლო საუკუნის განმავლობაში მათ შორის ორი ომი მოხდა 1918-1920 და 1991-1994 წლებში.

ბჰუტანი 27 სექტემბერი 2012
ჩინეთი 6 აპრილი, 1992
კვიპროსი 18 მარტი, 1992
საქართველო 17 ივლისი, 1992

ორი უძველესი ქრისტიანული ერი, რომლებსაც აქვთ საკუთარი ანბანი, გარდა ამისა ამ ერებს უამრავი რამ აკავშირებს. ბოლო საუკუნის განმავლობაში მათ შორის გაღვივდა რამდენიმე კონფლიქტი სადავო ტერიტორიებზე, თუმცა XXI საუკუნეში მათ შორის მჭიდრო და მშვიდობიანი ურთიერთობა გრძელდება.

ინდოეთი 31 აგვისტო, 1992
ირანი

კულტურული და რელიგიური განსხვავებულობის მიუხედავად ირანი და სომხეთი მჭიდრო კავშირს ინარჩუნებენ, რაც პირველ რიგში ეხება ირანიდან გაზის მოწოდებას. ირანიდან მიღებული გაზის საშუალებით სომხეთი ნაკლებადაა დამოკიდებული რუსეთზე, თავად კი საქართველოსთან ერთად სატრანსპორტო დანიშნულებას ასრულებენ ირანიდან ევროპისკენ.

ისრაელი

დამოუკიდებლობის მიღებიდანვე სომხეთის ერთ-ერთი მთავარი მხარდამჭერი ისრაელი გახდა. მიუხედავად ასეთი ახლო დიპლომატიური კავშირისა ისრაელს სომხეთში საელჩო არ აქვს, მათი საელჩოს წარმომადგენელი თბილისში მუშაობს და ხშირად სტუმრობს ერევანს.

იაპონია 7 სექტემბერი 1992
ყაზახეთი 27 აგვისტო, 1992
ჩრდილოეთ კორეა 13 თებერვალი, 1992[55]
ქუვეითი 1994
ლიბანი

ურთიერთობა ლიბანსა და სომხეთს შორის ძალიან მეგობრულია. უამრავი წარმოშობით სომეხი ცხოვრობს ლიბანში. ლიბანის მეორე ომის დროს სომხეთმა ლიბანში ჰუმანიტარული დახმარება გაგზავნა.[56][57]

მალაიზია
პაკისტანი

ქვეყნებს შორის ურთიერთობა მწვავეა, რადგან პაკისტანი ყარაბაღის ომის დროს აზერბაიჯანის მთავარი მხარდამჭერი იყო. ამასთან ერთად პაკისტანი არ აღიარებს სომხეთის სუვერენიტეტს.

ფილიპინები 20 მაისი 1992
შრი ლანკა 12 თებერვალი 1992
საუდის არაბეთი

ამ ორ ქვეყანას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები არ არსებობს.[59]

სამხრეთ კორეა 21 თებერვალი, 1992[60]
სირია
თურქეთი

თურქეთი იყო ერთ-ერთი პირველი სახელმწიფო, რომელმაც სომხეთის დამოუკიდებლობა აღიარა, მიუხედავად ამისა, მას შემდეგ მათ შორის ურთიერთობა დაიძაბა და ამჟამად მათ შორის დიპლომატიური ურთიერთობა არ არსებობს.

თურქმენეთი 1992
არაბთა გაერთიანებული საამიროები
ვიეტნამი 14 ივლისი, 1992[65]

აფრიკა, ამერიკა და ოკეანეთი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ქვეყანა ოფიციალური ურთიერთობების დასაწყისი საელჩოები (სომხეთი — სხვა ქვეყნები)
არგენტინა 17 იანვარი 1992
ავსტრალია
ბრაზილია 17 თებერვალი 1992
კანადა
ჩილე 1992
მადაგასკარი 25 ივნისი, 1993[71]
მავრიკი 28 ივნისი, 2013[72]
მექსიკა 14 იანვარი, 1992[73]
პერუ 20 აპრილი, 1992[73]
სეიშელის კუნძულები 19 აპრილი, 2006[77]
სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა 23 ივნისი, 1993[78]
აშშ

აშშ-მ სომხეთის დამოუკიდებლობა 1991 წლის 25 დეკემბერს აღიარა.

ურუგვაი 1992
ვენესუელა 30 ოქტომბერი, 1993[73]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კანადა
ჩილე
ჩეხეთი
ნატო
საერთაშორისო

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. – "Armenian Foreign Policy Between Russia, Iran And U.S." – 29 March 2010 დაარქივებული 24 ივლისი 2011 საიტზე Wayback Machine
  2. Owe Nilsson/TT. (11 March 2010) Riksdagen erkände folkmord på armenier. DN.SE. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  3. Azerbaijan Country Page. NCSJ: Advocates on Behalf of Jews in Russia, Ukraine, the Baltic States & Eurasia. Accessed 23 May 2010.
  4. Azerbaijan doesn't allow Armenians in the country. PanARMENIAN.Net. წაკითხვის თარიღი: 19 February 2015.
  5. Azerbaijani president: Armenians are guests in Yerevan“, REGNUM News Agency, 17 January 2008. წაკითხვის თარიღი: 21 April 2010. 
  6. Row Erupts After Azerbaijan Pardons Armenian Officer's Repatriated Killer. RadioFreeEurope/RadioLiberty. წაკითხვის თარიღი: 19 February 2015.
  7. Hungary wants to restore diplomatic relations with Armenia. წაკითხვის თარიღი: 19 February 2015.
  8. Helix Consulting LLC. Bilateral Relations. წაკითხვის თარიღი: 19 February 2015.
  9. Armenia Establishes Diplomatic Relations with Bhutan (12 February 2015). წაკითხვის თარიღი: 8 March 2015.
  10. Helix Consulting LLC. Armenia to establish diplomatic relations with Congo. წაკითხვის თარიღი: 19 February 2015.
  11. Sargssyan Studio. Times.am – Armenia and Grenada established diplomatic relations. წაკითხვის თარიღი: 19 February 2015.
  12. 12.0 12.1 Established Full Diplomatic Relations of the Republic of Macedonia
  13. Consul of Macedonia: good partner in Balkans beneficial to Armenia. PanARMENIAN.Net. წაკითხვის თარიღი: 19 February 2015.
  14. Myanmar establishes diplomatic ties with Armenia
  15. Armenia, Swaziland establish diplomatic relations. Public Radio of Armenia. წაკითხვის თარიღი: 19 February 2015.
  16. Turks and Azeris Alarmed that Tuvalu May Recognize Artsakh. Asbarez News. წაკითხვის თარიღი: 19 February 2015.
  17. U.S. – Armenia Relations. aaainc.org. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  18. Armenian Embassies, Consulates And Representations. Armeniaforeignministry.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან - 8 November 2011. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  19. Armenia to Establish Diplomatic Relations With Iraq. People's Daily (21 July 2000). წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  20. Armenia country brief. Dfat.gov.au. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  21. Welcome in Sixth Doha Forum oN Dmocracy and Free Trade. Qatar-conferences.org (11 April 2006). წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  22. Armenia To Establish Embassy in Japan. Panarmenian.Net (8 January 2002). წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  23. Ministry of Foreign Affairs of The Republic of Armenia Official Site. Armeniaforeignministry.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან - 27 September 2011. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  24. Armenia and Chad Established Diplomatic Relations. Panarmenian.Net (27 December 2006). წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  25. Armenia establishes diplomatic relations with Mauritania. Panarmenian.Net (31 January 2008). წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  26. Nouvelles d'Arménie en Ligne. Armenews.com. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  27. Armenia, DPRK going to develop cooperation. Panarmenian.Net (23 July 2008). წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  28. Де-Факто | Информационно-аналитическое агентство. Defacto.am. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  29. Ordine di Malta. Bilateral relations. წაკითხვის თარიღი: 19 February 2015.
  30. Armenia, Nigeria develop bilateral cooperation. Panarmenian.Net (28 October 2008). წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  31. AZG Daily. Armenia Planning To Open Diplomatic Representations in Brazil, Lithuania, Finland And Japan. Azg.am. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  32. შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები url და title აუცილებელად უნდა მიეთითოს.. Minitry of Foreign Affairs of Republic of Armneia (2 February 2015). წაკითხვის თარიღი: 28 August 2015.
  33. Bulgarian embassy in Yerevan დაარქივებული 25 თებერვალი 2010 საიტზე Wayback Machine
  34. Hungarian Ministry of Foreign Affairs: direction of the Hungarian honorary consulate in Yerevan. Kulugyminiszterium.hu. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  35. Armenian embassy in London (also accredited to Ireland). Armenianembassy.org.uk. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  36. Irish embassy in Sofia (also accredited to Armenia). Embassyofireland.bg (15 June 2011). წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  37. Armenian embassy in Rome. Xoomer.alice.it. დაარქივებულია ორიგინალიდან - 13 December 2008. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  38. Italian embassy in Yerevan. Ambjerevan.esteri.it. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  39. National, Global. (19 April 2006) Harper affirms Canadian position on Armenian Genocide. Canada.com. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  40. Polish embassy in Yerevan (in Armenian and Polish only). Erewan.polemb.net. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  41. Armenians embassies around the world. Armenian Ministry of Foreign Affairs. დაარქივებულია ორიგინალიდან - 4 March 2009. წაკითხვის თარიღი: 10 May 2009.
  42. Romanian Ministry of Foreign Affairs: direction of the Armenian embassy in Bucharest. Mae.ro. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  43. Romanian Ministry of Foreign Affairs: direction of the Romania embassy in Yerevan. Mae.ro. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  44. Slovak Ministry of Foreign Affairs about Ján Kubiš's visit to Armenia. Mzv.sk. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  45. Armenia opens embassy in Spain | Armenia News. NEWS.am (13 June 2009). წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  46. ABOUT US.
  47. Armenian Consul Denies Labeling Crimea 'Reunification'. RadioFreeEurope/RadioLiberty. წაკითხვის თარიღი: 19 February 2015.
  48. Armenian embassy in London. Armenianembassyuk.com. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  49. British embassy in Yerevan
  50. Chinese embassy in Yerevan (in Chinese and Russian only). Am.chineseembassy.org. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  51. Chinese Ministry of Foreign Affairs about relations with Armenia. Fmprc.gov.cn. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  52. website for Armenian Cypriots. Hayem.org (17 June 2011). წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  53. Indian embassy in Yerevan დაარქივებული 27 თებერვალი 2010 საიტზე Wayback Machine
  54. Armenia – India Bilateral Relations. Indianembassy.am. დაარქივებულია ორიგინალიდან - 28 October 2011. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  55. http://search.naver.com/search.naver?sm=tab_hty.top&where=nexearch&ie=utf8&query=%EB%B6%81%ED%95%9C+%EC%95%84%EB%A5%B4%EB%A9%94%EB%8B%88%EC%95%84+%EC%88%98%EA%B5%90
  56. Armenia To Provide Relief To Lebanon, Armenialiberty.org.
  57. Armenia Sent Humanitarian Assistance To Lebanon, PanArmenian.Net
  58. Embassies. www.mfa.am. წაკითხვის თარიღი: 2015-04-26.
  59. Saudi Arabia – Bilateral Relations – Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Armenia. Mfa.am. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  60. http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070803/1_24643.jsp?menu=m_30_40
  61. http://www.mofa.go.kr/ENG/press/pressreleases/index.jsp?menu=m_10_20&sp=/webmodule/htsboard/template/read/engreadboard.jsp%3FtypeID=12%26boardid=302%26seqno=310308
  62. Armenian Ministry of Foreign Affairs: direction of the Armenian embassy in Damascus. Armeniaforeignministry.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან - 7 May 2012. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  63. Armenian Ministry of Foreign Affairs: direction of the Armenian embassy in Abu Dhabi. Armeniaforeignministry.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან - 7 May 2012. წაკითხვის თარიღი: 12 November 2011.
  64. ArmenianDiaspora website დაარქივებული 4 თებერვალი 2009 საიტზე Wayback Machine
  65. http://www.mofa.gov.vn/en/cn_vakv/euro/nr040819105821/ns070924160837 Ministry of Foreign Affairs of Vietnam
  66. Embassy of Armenia in Ottawa
  67. Embassy of Canada in Moscow (in English, French and Russia)
  68. El Consejo Nacional Armenio del Uruguay fue recibido en la Embajada de Chile. International Armenian Network (21 May 2007).. Fuente Diario Armenia
  69. Sassounian, Harut. “Chile Proves Genocide Recognition is Based on Truth, Not Lobbying“, Armenian Weekly, 16 June 2007. 
  70. http://www.senado.cl/prontus_senado/antialone.html?page=http://www.senado.cl/prontus_senado/site/artic/20070914/pags/20070914115407.html
  71. Ministry of Foreign Affairs of Armenia
  72. Ministry of foreign Affairs of Armenia
  73. 73.0 73.1 73.2 Helix Consulting LLC. Mexico – Bilateral Relations – Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Armenia. წაკითხვის თარიღი: 19 February 2015.
  74. Embassy of Armenia in Mexico City
  75. Embassy of Mexico in Moscow, Russia (in Russian and Spanish)
  76. Hayk. ArmeniaDiaspora.com – News from Armenia, Events in Armenia, Travel and Entertainment – Armenian Population in the World. ArmeniaDiaspora.com – News from Armenia, Events in Armenia, Travel and Entertainment. წაკითხვის თარიღი: 19 February 2015.
  77. Ministry of foreign Affairs of Armenia
  78. Ministry of Foreign Affairs of Armenia
  79. 79.0 79.1 Department of International Relation and Cooperation of South Africa
  80. Embassy of Armenia in Washington, DC
  81. Embassy of the United States in Yerevan (in Armenia and English)
  82. Uruguayan Ministry of Foreign Relations: directions of the representation of Armenia in Uruguay დაარქივებული 21 ივლისი 2009 საიტზე Wayback Machine