სკინჰედი
სკინჰედი — ახალგაზრდული სუბკულტურის წევრი, რომელიც აგრესიული მასკულინური ვარცხნილობითა და ჩაცმულობის სტილით გამოირჩევა, მათ შორის გადაპარსული თავითა და მასიური ჩექმებით.[1] სკინჰედთა სუბკულტურა 1960-იანი წლების ლონდონის მუშათა კლასში წარმოიშვა და მალევე გაერთიანებული სამეფოს სხვა ტერიტორიებზეც გავრცელდა, რის შემდეგაც 1970-იანი წლების დასასრულს მუშათა კლასის სკინჰედთა მოძრაობის მეორე ტალღამ უკვე მთელი მსოფლიო მოიცვა. სკინჰედების მოძრაობამ პიკს 1960-იან წლებში მიაღწია, 1980-იან წლებში აღორძინება განიცადა, რის შემდეგაც მსოფლიოს მასშტაბით სხვადასხვა კონტექსტში არაერთხელ გამოჩნდა.
განვითარების ადრეულ სტადიაზე არსებობდა გარკვეული თანაკვეთა სკინჰედების სუბკულტურას, მოდების სუბკულტურასა და ბრიტანეთში იამაიკელი იმიგრანტების მიერ შეტანილ „უხეში ბიჭების“ სუბკულტურას შორის.[2] სკინჰედები უსმენდნენ სკას, როკსტედის და რეგის, ასევე აფროამერიკულ სოულს და რიტმ-ენდ-ბლუზს.[2][3][4]
1970-იანი წლების გვიან და 1980-იანი წლების დასაწყისში სკინჰედების სუბკულტურაზე გავლენა იქონია პანკის მოძრაობამ. სუბკულტურის მნიშვნელოვანი კომპონენტი გახდა Oi! მუსიკა, რომელიც პანკ-როკის განშტოებაა. იამაიკური ჟანრები, რომლებსაც პირველი თაობის სკინჰედები უსმენდნენ, ჩანაცვლდნენ Oi!-ით და ნიუ უეივის სტილით, რომელსაც 2 ტონს უწოდებდნენ. ამის წყალობით სკინჰედების სუბკულტურა უფრო მრავალფეროვანი გახდა.[5]
1980-იან წლებში გაიზარდა პოლიტიკური დაყოფა სკინჰედებს შორის, თუმცა ბევრი მათგანი თავს აპოლიტიკურად მოიხსენიებდა. დიდ ბრიტანეთში სკინჰედთა სუბკულტურა საზოგადოებისათვის ნაციონალისტურ პარტიებთან, ეროვნულ ფრონტთან და ბრიტანულ მოძრაობასთან გახდა ასოცირებული[6], რომლებმაც აქცენტი ქუჩის სუბკულტურების წარმომადგენლების მობილიზებაზე გააკეთეს 1970-იან წლებში. ევროპასა და ამერიკაში ფართოდ გავრცელდა ნაციონალ-სოციალისტი სკინჰედების სუბკულტურა, რის საპასუხოდაც წარმოიშვა ჯგუფი „სკინჰედები რასობრივი ცრურწმენების წინააღმდეგ“.
ისტორია
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]წარმოშობა და პირველი ტალღა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]1950-იანი წლების ბოლოს, ომისშემდგომი ეკონომიკური ბუმის შედეგად, ბევრ ახალგაზრდას გაუჩნდა ხარჯვადი შემოსავალი. ამ ახალგაზრდების ნაწილი ამ შემოსავლებს ახალ ტანსაცმელში ხარჯავდა — ისინი იცვამდნენ გახეულ ტანსაცმელს და აფარებდნენ სხვადასხვა მასალის ნაჭრებს, რაც პოპულარობა მოიპოვა ამერიკელი სოულის ჯგუფების, ბრიტანული რითმ-ენდ-ბლუზ ბენდების, ზოგიერთ კინომსახიობისა და Carnaby Street-ის ტანსაცმლის ვაჭრების გავლენით. ეს ახალგაზრდები მალე ცნობილნი გახდნენ როგორც მოდები (mods) — სუბკულტურა, რომელიც გამოირჩეოდა კონსიუმერიზმითა და მოდა, მუსიკა და სკუტერებიადმი ერთგულებით.
მუშათა კლასის მოდები არჩევდნენ პრაქტიკულ ტანსაცმელს, რომელიც შეესაბამებოდა მათ ცხოვრების წესსა და სამუშაო გარემოს: სამუშაო ჩექმები ან სამხედრო ბოტები, სწორი ჭრილის ჯინსები ან Sta-Prest შარვლები, ღილიანი პერანგები და ბრეტელები. შეძლებისდაგვარად, ისინი ასევე ხარჯავდნენ ფულს კოსტიუმებსა და დახვეწილ ტანსაცმელზე, რომელიც აცვამდათ საცეკვაო დარბაზებში, სადაც ისმენდნენ სოულს, სკას და როკსტედის. დაახლოებით 1966 წელს მოდების სუბკულტურაში გაჩნდა გახლეჩა, რაც ორ ძირითად მიმართულებად ჩამოყალიბდა:
„ფარშევანგი მოდები“ (Peacock Mods ან Smooth Mods) — მოდისადმი უფრო ორიენტირებულები, ნაკლებად აგრესიულები და მუდამ უახლესი, ძვირადღირებული ტანსაცმლით გამოწყობილნი.
„მძიმე მოდები“ (Hard Mods), ასევე ცნობილი როგორც gang mods, lemonheads ან peanuts — გამოირჩეოდნენ მოკლე თმითა და მუშათა კლასის გარეგნობით.
დაახლოებით 1968 წელს, მძიმე მოდებს უკვე უფრო ხშირად მოიხსენიებდნენ როგორც სკინჰედებს. მათი მოკლედ შეჭრილი თმის სტილი შეიძლება წარმოიშვა პრაქტიკული მიზეზების გამო: გრძელმა თმამ შეიძლება ხელი შეუშალოს ინდუსტრიულ სამუშაოებში ან ჩხუბისას. ასევე, მოკლე თმა შესაძლოა ყოფილიყო პროტესტი საშუალო კლასის ჰიპების კულტურის წინააღმდეგ.
ადრეული სკინჰედები ინარჩუნებდნენ მოდური გავლენების ნაწილს, მაგრამ განსაკუთრებულ ინტერესს იჩენდნენ იამაიკურ "rude boy" სტილზე და კულტურაზე, განსაკუთრებით კი მუსიკაზე: სკა, როკსტედი და ადრეული რეგი (მანამ სანამ რეგის რიტმი შეანელა და ლირიკა კონცენტრირდა შავკანიანთა ნაციონალიზმსა და რასტაფარიანულ მოძრაობაზე).
1969 წლისთვის სკინჰედური კულტურა იმდენად პოპულარული გახდა, რომ ცნობილმა როკ-ჯგუფმა Slade-მ დროებით მიმართა სკინჰედურ გარეგნობას, როგორც მარკეტინგული სტრატეგია.
სუბკულტურა კიდევ უფრო ფართო ყურადღების ობიექტი გახდა მწერალ რიჩარდ ალენის სერიული რომანების წყალობით, რომელთა შორის ყველაზე ცნობილია „Skinhead“ და „Skinhead Escapes“ — რომანები, რომელთაც ახასიათებდა ძალადობრივი და სექსუალურად ექსპლიციტური შინაარსი.
გაერთიანებული სამეფოდან ავსტრალიის ქალაქ პერთში მომხდარი ფართომასშტაბიანი მიგრაციის შედეგად, 1960-იანი წლების ბოლოს ბრიტანელმა ახალგაზრდებმა იქ ჩამოაყალიბეს სკინჰედების ან მსგავსი სუბკულტურები (მაგ. Sharpies) და განავითარეს სკინჰედური სტილის ავსტრალიური ვარიანტები.
დაცემის პერიოდი და განვითარება 1970-იანი წლების დასაწყისისთვის სკინჰედური სუბკულტურა თანდათან დაკარგა პოპულარობა. მისი თავდაპირველი მიმდევრები გადანაწილდნენ სხვადასხვა ახალ ქვეჯგუფებში, მათ შორის:
სუედჰედები (Suedeheads) — იცვამდნენ სკინჰედებისთვის დამახასიათებლად, თუმცა უკვე იმდენად გრძელი თმა ჰქონდათ, რომ სავარცხლით ფორმას აძლევდნენ.
სმუზები (Smoothies) — ხშირად ჰქონდა მხრებამდე თმა.
ბუტბოები (Bootboys) — ახლოს იყვნენ მოდურ გარეგნობასთან, თუმცა ასოცირდებოდნენ ქუჩის ბანდებთან და საფეხბურთო ხულიგნობასთან.
ამავე პერიოდში ტანსაცმლის ტენდენციების ნაწილიც ბრუნდებოდა მოდური ფესვებისკენ — განსაკუთრებით პოპულარული გახდა ბროგები, ლოფერები, კოსტიუმები და შარვალი-სვიტერის კომბინაცია.
მეორე ტალღა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]1970-იანი წლების ბოლოს, სკინჰედების სუბკულტურამ განიცადა მნიშვნელოვანი აღორძინება, რაც პანკ-როკის გავრცელებას უკავშირდებოდა. ბევრი ახალგამოჩენილი სკინჰედი პროტესტს გამოხატავდა პანკის კომერციალიზაციის წინააღმდეგ და ირჩევდა სტილს, რომელიც უფრო მიემართებოდა ორიგინალური, 1969 წლის სკინჰედების გარეგნობას.
ამ აღორძინების მნიშვნელოვანი ფიგურები იყვნენ Hoxton Tom McCourt, Gary Hodges და Suggs — მომავალი წევრები ჯგუფების The 4-Skins და Madness.
ამავე პერიოდში, სკინჰედების ნაწილის იდეოლოგიური ორიენტაცია შეიცვალა — ზოგიერთმა მათგანმა მხარდაჭერა გამოუცხადა მემარჯვენე ექსტრემისტულ დაჯგუფებებს, როგორებიც იყვნენ National Front და British Movement.
1979 წლიდან გაჩნდა პანკით შთაგონებული სკინჰედების ახალი ტალღა, რომელთაც გააჩნდათ:
უფრო მოკლე თმა
მაღალი ჩექმები
ნაკლები აქცენტი ტრადიციულ სტილზე
ამ ახალმა სტილმა დიდი ყურადღება მიიპყრო მედიაში, განსაკუთრებით საფეხბურთო ხულიგნობის კონტექსტში.
ამასთანავე, კვლავ რჩებოდნენ სკინჰედები, რომლებიც ერთგულნი იყვნენ კლასიკური, მოდებით შთაგონებული სტილისადმი.
გერმანია
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]1980-იანი წლებისთვის, დასავლეთ გერმანიაში სკინჰედებსა და მემარცხენე, ანტიფაშისტურად განწყობილ ახალგაზრდულ ჯგუფებს შორის ქუჩის ჩხუბები გახშირდა. გერმანელი ნეონაცისტები, მათ შორის ერთ-ერთი ლიდერი მიშაელ კიჰნენი (Michael Kühnen), ცდილობდნენ სკინჰედური მოძრაობის გამოყენებას საკუთარი რიგების შესავსებად, განსაკუთრებით ახალგარდების დამკვიდრებული ქვეკულტურის გავლენით.
განსხვავებული ვითარება სუფევდა აღმოსავლეთ გერმანიაში, სადაც სკინჰედური ახალგაზრდული მოძრაობა ორ ძირითად მიმართულებად გაიყო:
ერთი ნაწილი ყურადღებას ამახვილებდა რებელური მოდის სტილზე და იყენებდა სტერეოტიპულ სკინჰედურ ჩაცმულობას;
მეორე ნაწილი კი მუდაროდა ტრადიციულ, ყოველდღიურ ჩაცმულობას, თუმცა მეტად იყო ჩართული პოლიტიკურ აქტივობებში.
ორივე მიმართულება აღმოსავლეთ გერმანიაში შტაზის (Stasi) — სახელმწიფო უშიშროების სამსახურის — მიერ დროულად იქნა ინფილტრირებული და დაშლილი.
1987 წელს, აღმოსავლეთ ბერლინში, როდესაც სკინჰედების ჯგუფმა იერიში მიიტანა პანკ-კონცერტზე ციონის ეკლესიაში (Zionskirche), ლიდერების ნაწილმა თავი შეაფარა დასავლეთ გერმანიას, რათა არ დაეკავებინათ ადგილობრივი ხელისუფლების მიერ.
სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- ↑ „Skinhead“. Encyclopedia of Britanica.
- 1 2 Cornish, Lindsay; Kehler, Michael; Steinberg, Shirley R. (2010) Boy Culture: An Encyclopedia. ABC-CLIO. ISBN 9780313350818.
- ↑ Cashmore, E. (2013) Rastaman: The Rastafarian Movement in England. Routledge. ISBN 9781135083731.
- ↑ Childs, Peter; Storry, Michael (2013) Encyclopedia of Contemporary British Culture. Routledge. ISBN 978-1134755554.
- ↑ Godfrey, John. (September 1988) Ska Party. Skinheadheaven.org.uk. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 აპრილი 2010. ციტირების თარიღი: 27 February 2010
- ↑ Arnold, Rebecca (2001). Fashion, Desire and Anxiety: Image and Morality in the 20th Century. I.B.Tauris, გვ. 43. ISBN 978-1860645556.