ორბიტული პერიოდი
(გადამისამართდა გვერდიდან სიდერული პერიოდი)
ორბიტული პერიოდი — დროის შუალედი, რომელიც ერთ ობიექტს სჭირდება ერთი სრული ბრუნის შესასრულებლად მეორე ობიექტის მიმართ.
როდესაც ახსნის გარეშეა ნახსენები ასტრონომიაში, ეს უკავშირდება ასტრონომიული ობიექტის ბრუნვის სიდერულ პერიოდს, რომელიც ვარსკვლავების შესაბამისად გამოითვლება.
არსებობს რამდენიმე ტიპის ორბიტული პერიოდი მზის გარშემო მოძრავი ობიექტებისთვის (ან სხვა ციური სხეულებისთვის):
- სიდერული პერიოდი[1] — დროის შუალედი, რომელიც სჭირდება რომელიმე თანამგზავრ სხეულს მთავარი სხეულის ირგვლივ ვარსკვლავთა მიმართ სრული გარშემოვლისთვის (მაგალითად, მთვარეს — დედამიწის, პლანეტას — მზის ირგვლივ და ა. შ.). პლანეტის T სიდერული პერიოდი მის S სინოდურ პერიოდსა და E სიდერულ წელიწადს უკავშირდება ფორმულებით: 1/T = 1/E-1/S, (ზედა პლანეტები), 1/T=1/E+1/S (ქვედა პლანეტები, აგრეთვე მთვარე) (იხილეთ აგრეთვე: სიდერული თვე, სიდერული წელიწადი).
- სინოდური პერიოდი[2] — დროის შუალედი მზის მიმართ ერთსა და იმავე მდებარეობაში (დედამიწიდან დაკვირვების დროს) ამა თუ იმ პლანეტის ორ თანამიმდევრულ გავლას შორის მზის ირგვლივ გარემოქცევისას. მაგალითად, ვენერასათვის ან მერკურისთვის მათ ერთნაირ ფაზებს შორის დრო წარმოადგენს პლანეტების კონფიგურაციების გამეორების პერიოდს (იხილეთ აგრეთვე: სინოდური თვე, სინოდური წელიწადი).
- დრაკონული პერიოდი — დროის შუალედი, რომელიც გადის ობიექტის ორ გზას შორის აღმავალი კვანძის მეშვეობით — ობიექტის ორბიტის წერტილი, სადაც ის კვეთს ეკლიპტიკას სამხრეთიდან ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს მიმართულებით. ეს პერიოდი სიდერული პერიოდისგან განსხვავდება, რადგან ობიექტის ორბიტული სიბრტყე და ეკლიპტიკის სიბრტყე პრეცესიას აკეთებს უძრავი ვარსკვლავების შესაბამისად, ამიტომ მათი გადაკვეთა, კვანძების მონაკვეთები, ასევე პრეცესირებენ უძრავი ვარსკვალვების შესაბამისად. მიუხედავად იმისა, რომ ეკლიპტიკის სიბრტყე ხშირად უძრავია იმ პოზიციაზე, რომელიც მას უკავია სპეციფიკურ ეპოქაში, ობიექტის ორბიტული სიბრტყე მაინც პრეცესირებს, რის გამოც დრაკონული პერიოდი სიდერულისაგან განსხვავდება (იხილეთ აგრეთვე: დრაკონული თვე, დრაკონული წელიწადი).
- ანომალისტური პერიოდი — დროის შუალედი, რომელიც გადის ობიექტის ორ გზას შორის მის პერიაფსისში (მზის სისტემის პლანეტების შემთხვევაში მას პერიჰელიუმი ეწოდება) — უახლოესი წერტილი მის დედავარსკვლავთან (ან პლანეტასთან თანამგზავრის შემთხვევაში). ის სიდერული პერიოდისგან განსხვავდება, რადგან ობიექტის დიდი ნახევარღერძი ჩვეულებრივ წინ იწევა ნელ-ნელა (იხილეთ აგრეთვე: ანომალისტური თვე, ანომალისტური წელიწადი).
მზის სისტემის პლანეტების ორბიტული პერიოდი
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]| პლანეტა | სინოდალური თვე |
|---|---|
| მერკური | 87,97 დღე |
| ვენერა | 224,7 დღე |
| დედამიწა | 1 წელი ან 365,2564 დღე |
| მთვარე (დედამიწის გარშემო) |
27,322 დღე |
| მარსი | 1,88 წელი |
| ასტეროიდების სარტყელი (საშუალოდ) |
4,6 წელი |
| იუპიტერი | 11,86 წელი |
| სატურნი | 29,46 წელი |
| ურანი | 84,02 წელი |
| ნეპტუნი | 164,78 წელი |
| პლუტონი | 248,09 წელი |
| ჰაუმეა | 285 წელი |
| მაკემაკე | 309,88 წელი |
| ერიდა | 557 წელი |
| სედნა | 12 059 წელი |
იხილეთ აგრეთვე
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 325.
- ↑ ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ., 1985. — გვ. 373.