სემიუელ ჯონსონი

სემიუელ ჯონსონი
Samuel Johnson
დაბადების თარიღი	18 სექტემბერი, 1709
დაბადების ადგილი	ლიჩფილდი, ინგლისი
გარდაცვალების თარიღი	13 დეკემბერი, 1784 (75 წლის ასაკში)
გარდაცვალების ადგილი	ლონდონი, ინგლისი
დასაფლავებულია	უესტმინსტერის სააბატო
საქმიანობა	ლექსიკოგრაფი, პოეტი, ესეისტი, ლიტერატურის კრიტიკოსი
ენა	ინგლისური ენა
მოქალაქეობა	დიდი ბრიტანეთის სამეფო
ალმა-მატერი	პემბროკის კოლეჯი, ოქსფორდი
Magnum opus	A Dictionary of the English Language
მეუღლე	ელისაბედ პორტერი (1735–1752)
ხელმოწერა
სემიუელ ჯონსონი ვიკისაწყობში

სემიუელ ჯონსონი (ინგლ. Samuel Johnson; დ. 18 სექტემბერი, 1709 — გ. 13 დეკემბერი, 1784), ხშირად ცნობილი როგორც დოქტორი ჯონსონი — ინგლისელი მწერალი, რომელმაც წარუშლელი კვალი დატოვა ინგლისურ ლიტერატურაში როგორც პოეტმა, დრამატურგმა, ესეისტმა, ბიოგრაფმა და ლექსიკოგრაფმა. მისი ყველაზე ცნობილი მიღწევაა „ინგლისური ენის ლექსიკონი“ (1755).

ადრეული ცხოვრება და განათლება

სემიუელ ჯონსონი დაიბადა ლიჩფილდში, სტაფორდშირში, წიგნებით მოვაჭრის, მაიკლ ჯონსონისა და სარა ფორდის ოჯახში. ბავშვობიდანვე ჰქონდა ჯანმრთელობის სერიოზული პრობლემები, მათ შორის ტუბერკულოზური ინფექცია, რამაც სახეზე ნაწიბურები დაუტოვა და ცალ თვალში მხედველობა დააკარგვინა.

1728 წელს ჯონსონი ოქსფორდის პემბროკის კოლეჯში ჩაირიცხა, თუმცა სახსრების ნაკლებობის გამო 13 თვის შემდეგ სწავლის მიტოვება მოუხდა. მიუხედავად ამისა, მოგვიანებით მას მიენიჭა მაგისტრის ხარისხი და საპატიო დოქტორის წოდება ოქსფორდისა და დუბლინის ტრინიტის კოლეჯისგან.

კარიერა და ლექსიკონი

ჯონსონის კარიერა ლონდონში დაიწყო, სადაც ის ჟურნალ The Gentleman's Magazine-ისთვის წერდა. 1746 წელს გამომცემელთა ჯგუფმა მას ინგლისური ენის სრულყოფილი ლექსიკონის შექმნა შესთავაზა.

„ინგლისური ენის ლექსიკონი“

ჯონსონს ამ ნაშრომზე მუშაობისთვის 9 წელი დასჭირდა. ლექსიკონი შეიცავდა 42,733 სიტყვას და დაახლოებით 114,000 ციტატას სხვადასხვა ავტორებისგან (შექსპირი, მილტონი, დრაიდენი). ეს მიიჩნევა ერთ ადამიანის მიერ შესრულებულ უდიდეს სამეცნიერო მიღწევად.

სხვა მნიშვნელოვანი ნამუშევრები

• „რასელასი“ (1759): ფილოსოფიური რომანი აბისინიის პრინცზე, რომელიც ბედნიერების ბუნებას იკვლევს.

„ინგლისელი პოეტების ცხოვრება“ (1779–1781): 52 პოეტის ბიოგრაფია და კრიტიკული ანალიზი.

• „რემბლერი“ (The Rambler): პერიოდული ესეების სერია, სადაც ჯონსონი მორალურ და რელიგიურ თემებზე მსჯელობდა.

პირადი ცხოვრება და ტურეტის სინდრომი

1735 წელს ჯონსონმა ცოლად შეირთო მასზე 20 წლით უფროსი ქვრივი, ელისაბედ „ტეტი“ პორტერი. მათი ქორწინება მყარი იყო, მიუხედავად ოჯახის წევრების წინააღმდეგობისა. ტეტი 1752 წელს გარდაიცვალა, რამაც ჯონსონი დიდ დეპრესიაში ჩააგდო.

ბიოგრაფების (განსაკუთრებით ჯეიმზ ბოსუელის) აღწერით, ჯონსონს ჰქონდა უნებლიე მოძრაობები და ტიკები. თანამედროვე მედიცინა ამ სიმპტომების საფუძველზე ასკვნის, რომ მას ტურეტის სინდრომი ჰქონდა, რაც იმ დროს უცნობი მდგომარეობა იყო.

მემკვიდრეობა

სემიუელ ჯონსონი გარდაიცვალა 1784 წლის 13 დეკემბერს. იგი დაკრძალულია ვესტმინსტერის სააბატოში. მისი გავლენა ინგლისურ ენასა და ლიტერატურულ კრიტიკაზე ფუნდამენტურია. ჯეიმზ ბოსუელის მიერ დაწერილი ბიოგრაფია — „სემიუელ ჯონსონის ცხოვრება“ — მიიჩნევა ბიოგრაფიული ჟანრის საუკეთესო ნიმუშად მსოფლიო ლიტერატურაში.