საქართველოს დემოგრაფია

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
ნავიგაციაზე გადასვლა ძიებაზე გადასვლა

საქართველოს დემოგრაფიასაქართველოს მოსახლეობის შესახებ ინფორმაცია. 2014 წლის აღწერის მონაცემების მიხედვით, საქართველოს ტერიტორიაზე (გარდა ოკუპირებული ტერიტორიებისა) მოსახლეობა 3 713 804 ადამიანს შეადგენს. მოსახლეობის 57.2% ქალაქში ცხოვრობს [1]საქართველოს მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ 25 წლის განმავლობაში საქართველოს მოსახლეობა ერთი მეხუთედით შემცირდა, რაც განაპირობა ომებმა და სოციალურ-ეკონომიკურმა კრიზისმა და ემიგრაციამ. მკვეთრად იკლო შობადობამ, იმატა სიკვდილიანობამ და საბოლოოდ ქვეყანა მძიმე დემოგრაფიულ მდგომარეობაში აღმოჩნდა. გაეროს გათვლებით, 2030 წლისთვის საქართველოს მოსახლეობა 3,8 მილიონი უნდა ყოფილიყო, თუმცა 2014 წლის აღწერით საქართველოს მოსახლეობა 3,7 მილიონს ოდნავ აღემატება. გაეროსვე პროგნოზით საქართველოს მოსახლეობა 2050 წლისთვის 3,4, ხოლო 20100 წლისთვის 2,4 მილიონი იქნება.

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ისტორიოგრაფიაში მიღებული მონაცემებით XIII საუკუნეში ქართველები რაოდენობა 5 მილიონს აღწევდა. უცნობია XIV-XVII საუკუნეების მონაცემები. XVIII საუკუნის შუა ხანებში საქართველოს მოსახლეობას (დღევანდელ საზღვრებში) 761 ათასით ანგარიშობენ, აქედან 5% ცხოვრობდა ქალაქებში. 1800 წლისთვის საქართველოს (დღევანდელ საზღვრებში) მოსახლეობა 675 ათასზე მეტი იყო, აქედან აღმოსავლეთ საქართველოზე მოდიოდა მოსახლეობის 45,6%, ხოლო დასავლეთზე – 54,4%. 1832 წელს ის 840 ათასამდე გაიზრდა, ხოლო 1865 წელს 1289200-ს გადააჭარბა. 1897 წელს საქართველოს მოსახლეობა იყო 1919400 ადამიანი, 1914 წელს კი 2600400. ერთი საუკუნის განმავლობაში საქართველოს მოსახლეობა 3,4-ჯერ გაიზარდა. პავლე ინგოროყვას ცნობით 1916 წელს საქართველოს მოსახლეობა შეადგენდა 3365000 ადამიანს, აქედან 2349000 ადამიანი იყო ქართველი.[2] საქართველოს მოსახლეობა დაახლოებით 200 ათასით შემცირდა პირველი მსოფლიო ომის დროს და პირველი რესპუბლიკის წლებში, რაც გამუდმებული ომებით და ტერიტორიების დაკარგვით იყო განპირობებული. 1921 წელს საქართველოს მოსახლეობა 2410 ათასამდე დავიდა. XX საუკუნიდან მოსახლეობის რაოდენობის დადგენა მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის საშუალებით ხდება. პირველი აღწერა საბჭოთა საქართველოში 1926 წელს ჩატარდა, უკანასკნელი 1989 წელს. დამოუკიდებელ საქართველოში მოსახლეობის აღწერები ჩატარდა 2002 და 2014 წლებში.

სტატისტიკური მონაცემები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

აღწერის წელი მოსახლეობა კაცი ქალი ქართველები სომხები რუსები აფხაზები
1800 675 000 89% 4% 5%
1832 Increase2.svg 840 000 Decrease2.svg 75% Increase2.svg 9,4% Increase2.svg 6,3%
1865 Increase2.svg 2 677 200 Decrease2.svg 72% Increase2.svg 9,5% 2% Decrease2.svg 4,6%
1886 Increase2.svg 1 661 240 Decrease2.svg 71% Increase2.svg 10,5% Increase2.svg 2,6% Decrease2.svg 2,3%
1897 Increase2.svg 1 929 049 Decrease2.svg 69,4% Decrease2.svg 10,3% Increase2.svg 5,3% Decrease2.svg 2,2%
1926 Increase2.svg 2 677 200 Decrease2.svg 67% Increase2.svg 11,0% Decrease2.svg 3,6% Decrease2.svg 2,1%
1939 Increase2.svg 3 540 000 Decrease2.svg 61,4% Increase2.svg 8,7% Decrease2.svg 1,6%
1959 Increase2.svg 4 044 045 Increase2.svg 64,3% Increase2.svg 10,1% Increase2.svg 1,5%
1970 Increase2.svg 4 686 358 Increase2.svg 66,8% Decrease2.svg 9,6% Decrease2.svg 8,5% Increase2.svg 1,7%
1979 Increase2.svg 5 014 800 Increase2.svg 68,8% Decrease2.svg 9% Decrease2.svg 7,4% 1,7%
1989 Increase2.svg5 400 800 Increase2.svg 70,1% Decrease2.svg 8,1% Decrease2.svg 6,8% Increase2.svg 1,8%
2002 Decrease2.svg 4 601 500 Increase2.svg 83,8% Decrease2.svg 5,7% Decrease2.svg 1,5% Decrease2.svg 0,1%
2014 Decrease2.svg 3 787 000 Increase2.svg 86,8% Decrease2.svg 4,5% Decrease2.svg 0,7%

ურბანიზაცია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში საქართველოს მოსახლეობის მხოლოდ 5% ცხოვრობდა ქალაქებში. 1800-1832 წლებში ეს მაჩვენებელი კვლავ 5%-ის ფარგლებში რჩებოდა. 1865 წელს ურბანული მოსახლეობის წილმა 9,2%-ს მიაღწია. 1913 წელს ქალაქებში მოსახლეობის 25,6% ცხოვრობდა, 1939 წელს — 30,1%. 1989 წელს ურბანული მოსახლეობის წილი საქართველოს სსრ-ში იყო 56%, რაც 10%-ით ნაკლები იყო სსრკ-ის საშუალო მაჩვენებელზე. [3] ამჟამად მოსახლეობის 57,4 % ქალაქებში ცხოვრობს.

ეთნიკური ჯგუფები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

საქართველოს მოსახლეობის ეთნიკური შემადგენლობა 1865-2002 წლებში

რელიგიური ჯგუფები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

საქართველოს მოსახლეობის უმრავლესობა, 83% მართლმადიდებელია და ემორჩილება საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიას. საქართველოში მოქმედებს სომხური სამოციქულო ეკლესიის ეპარქია. სომხურ სარწმუნოებას აღიარებს მოსახლეობის 4,5%. არქიეპისკოპოსის რეზიდენცია მდებარეობს თბილისში. მისი კათედრალური ტაძარია სურფგევორქი. სომხური ტაძრები მოქმედია თბილისში, ახალქალაქში, ნინოწმინდაში, ახალციხეში, ბათუმში და მარნეულში. საქართველოში კათოლიკეთა რაოდენობა დაახლოებით 19,2 ათასს ადამიანს (მოსახლეობის 0,5%) შეადგენს.[4] კათოლიკური ტაძრები და საკრებულოები მოქმედებს თბილისში, გორში, ქუთაისში, ბათუმში, ოზურგეთში, კახეთში, სამცხეში (უდე, არალი, აბასთუმანი, ახალციხე).

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • თოფჩიშვილი რ. „საქართველოს ეთნოგრაფია/ეთნოლოგია“ გვ. 70-75 — თბილისი, „უნივერსალი“ 2010 ISBN 578-9941-12-882-0

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. აღწერის წინასწარი შედეგები
  2. ინგოროყვა პ. „საქართველოს ტერიტორიის საზღვრების შესახებ გვ. 16-17 – თბილისი, 1990
  3. ჯონსი ს., „საქართველო: პოლიტიკური ისტორია დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ“ = Georgia: A Political History of Independence, თბილისი: სოციალური მეცნიერებების ცენტრი, 2013 [2012]. — გვ. 13, ISBN 978-9941-0-5972-8.
  4. საქართველოს სტატისტიკის სამსახური