სატოში ნაკამოტო
| სატოში ნაკამოტო | |
|---|---|
 სატოში ნაკამოტოს ქანდაკება ბუდაპეშტში | |
| მოქალაქეობა | უცნობია |
| საქმიანობა | კრიპტოგრაფია, პროგრამირება |
| აქტიური | 2007–2010 |
სატოში ნაკამოტო (ინგლ. Satoshi Nakamoto, იაპონ. 中本哲史) — პიროვნების ან პიროვნებათა ჯგუფის ფსევდონიმი, რომელმაც შეიმუშავა ბიტკოინი, დაწერა ბიტკოინის „თეთრი წიგნი“ (White paper) და შექმნა ბიტკოინის პირველი საეტალონო იმპლემენტაცია. პარალელურად, ნაკამოტომ შექმნა პირველი ბლოკჩეინ მონაცემთა ბაზა. იგი ბიტკოინის განვითარებაში აქტიურად მონაწილეობდა 2010 წლის დეკემბრამდე, რის შემდეგაც გაუჩინარდა.[1] ნაკამოტოს პატივსაცემად ბიტკოინის უმცირეს ერთეულს (0.00000001 BTC) „სატოში“ ეწოდება.
ნაკამოტოს ნამდვილი ვინაობა უცნობია. მიუხედავად იმისა, რომ იგი იყენებდა იაპონურ სახელს და P2P Foundation-ის პროფილში საცხოვრებელ ადგილად იაპონიას უთითებდა, ბევრი ვარაუდობს, რომ იგი დასავლური (სავარაუდოდ ბრიტანული) წარმომავლობის კრიპტოგრაფიისა და კომპიუტერული მეცნიერებების ექსპერტია.
თუ ნაკამოტო ერთი კონკრეტული პიროვნებაა, მისი ბიტკოინის აქტივები (ე.წ. „სატოშის ეპოქის“ მონეტები) მას მსოფლიოს ერთ-ერთ უმდიდრეს ადამიანად აქცევს. მის საფულეში, რომელიც 2010 წლის შემდეგ ხელუხლებელია, სავარაუდოდ 1 მილიონზე მეტი ბიტკოინი ინახება.
ბიტკოინის შექმნა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ნაკამოტოს განცხადებით, მან კოდის წერა 2007 წელს დაიწყო. 2008 წლის 18 აგვისტოს დარეგისტრირდა დომენი bitcoin.org, ხოლო იმავე წლის 31 ოქტომბერს, კრიპტოგრაფიის საფოსტო გზავნილების სიაში (metzdowd.com) ნაკამოტომ გამოაქვეყნა ნაშრომი სათაურით: „ბიტკოინი: P2P ელექტრონული ფულის სისტემა“.[2]
2009 წლის 9 იანვარს ნაკამოტომ გამოუშვა პროგრამული უზრუნველყოფის პირველი ვერსია (v0.1) და გაუშვა ქსელი „გენეზის ბლოკის“ (ბლოკი №0) მაინინგით. ამ ბლოკში ჩაშენებული იყო გზავნილი: "The Times 03/Jan/2009 Chancellor on brink of second bailout for banks" (ციტატა გაზეთ The Times-ის სათაურიდან: „კანცლერი ბანკებისთვის მეორე ფინანსური დახმარების ზღვარზეა“). ეს გზავნილი აღიქმება როგორც დროის ნიშნული და ასევე კრიტიკა არსებული საბანკო სისტემის მიმართ.[3]
ნაკამოტო პროექტზე სხვა დეველოპერებთან ერთად მუშაობდა 2010 წლის შუა პერიოდიამდე. მოგვიანებით მან პროექტის მართვის სადავეები (კოდის რეპოზიტორი და განგაშის გასაღები) გევინ ანდრესენს გადააბარა, 2011 წელს კი საბოლოოდ დატოვა საზოგადოება და განაცხადა, რომ „სხვა საქმეებზე გადაერთო“.
იდენტობა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ნაკამოტოს ვინაობის შესახებ მრავალი თეორია არსებობს. მისი წერის მანერა, ბრიტანული ინგლისურის გამოყენება (სიტყვები: bloody hard, flat, maths, colour) და აქტივობის დროები (მისი პოსტები ქვეყნდებოდა გრინვიჩის დროით 05:00-დან 11:00 საათამდე შუალედის გამოკლებით, რაც იაპონიაში ღამის საათებს შეესაბამება) აჩენს ეჭვს, რომ იგი გაერთიანებულ სამეფოში ან აშშ-ის აღმოსავლეთ სანაპიროზე ცხოვრობდა და არა იაპონიაში.[1] იაპონურ მედიაში მისი სახელი ხშირად იწერება იეროგლიფებით, როგორც 中本哲史 (ნაკამოტო სატოში), თუმცა ამის ოფიციალური დასტური არ არსებობს.
„სააღდგომო კვერცხი“ დაბადების თარიღში
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]P2P Foundation-ის პროფილში ნაკამოტომ დაბადების თარიღად მიუთითა 1975 წლის 5 აპრილი. არსებობს მოსაზრება, რომ ეს თარიღი სიმბოლურია და წარმოადგენს პოლიტიკურ მინიშნებას (ე.წ. „Easter egg“):
- 5 აპრილი — 1933 წლის ამ დღეს აშშ-ის პრეზიდენტმა ფრანკლინ რუზველტმა ხელი მოაწერა №6102 ბრძანებას, რომლითაც ამერიკის მოქალაქეებს ოქროს ფლობა აეკრძალათ.
- 1975 წელი — ამ წელს აშშ-ში გაუქმდა ოქროს ფლობის აკრძალვა და მოქალაქეებს კვლავ მიეცათ მისი საინვესტიციო მიზნით ფლობის უფლება.[4]
გასაჯაროებული მიმოწერები (2024)
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]2024 წლის თებერვალში, კრეიგ რაიტის სასამართლო პროცესის ფარგლებში, გასაჯაროვდა ნაკამოტოსა და ბიტკოინის ადრეული დეველოპერის, მარტი მალმის (Martti Malmi) 260-გვერდიანი პირადი მიმოწერის არქივი. წერილებიდან ირკვევა, რომ ნაკამოტო თავიდანვე ზრუნავდა ბიტკოინის ენერგოეფექტურობის საკითხებზე და განიხილავდა მას, როგორც არა მხოლოდ ვალუტას, არამედ გლობალურ სანოტარო სისტემას.[5]
სავარაუდო კანდიდატები
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ქვემოთ მოცემულია ყველაზე ცნობილი კანდიდატები, რომლებსაც საზოგადოება სატოში ნაკამოტოდ მიიჩნევდა:
- ჰელ ფინი (1956–2014) — ცნობილი კრიპტოგრაფი და პირველი ადამიანი (სატოშის შემდეგ), რომელმაც ბიტკოინის ტრანზაქცია განახორციელა. ფინიმ სიცოცხლეშივე უარყო ნაკამოტოობა, თუმცა მისი წერის სტილი ძალიან ჰგავდა სატოშისას.
- დორიან ნაკამოტო — 2014 წელს ჟურნალმა Newsweek-მა გამოაქვეყნა სტატია, სადაც ამტკიცებდა, რომ ბიტკოინის შემქმნელი კალიფორნიაში მცხოვრები იაპონელი ამერიკელი, დორიან პრენტის სატოში ნაკამოტო იყო. დორიანმა ეს ინფორმაცია უარყო.[3]
- ნიკ საბო — დეცენტრალიზებული ვალუტის ენთუზიასტი და ავტორი ნაშრომისა „Bit Gold“, რომელიც ბიტკოინის იდეურ წინამორბედად ითვლება. სტილომეტრიული ანალიზები საბოსა და ნაკამოტოს ტექსტებს შორის მსგავსებას აჩვენებს.
- კრეიგ რაიტი — ავსტრალიელმა აკადემიკოსმა 2015 წლიდან არაერთხელ განაცხადა, რომ ის არის სატოში. 2024 წელს, გაერთიანებული სამეფოს უზენაესმა სასამართლომ ოფიციალურად დაადგინა, რომ კრეიგ რაიტი არ არის ბიტკოინის შემქმნელი და მან მტკიცებულებები გააყალბა.[6]
- პიტერ ტოდი — 2024 წელს HBO-ს დოკუმენტურ ფილმში Money Electric: The Bitcoin Mystery გამოთქმულია ვარაუდი, რომ სატოში ნაკამოტო შესაძლოა ყოფილიყო კანადელი დეველოპერი პიტერ ტოდი. ტოდმა ეს თეორია უარყო.[7]
პოპულარულ კულტურაში
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]2021 წელს უნგრეთის დედაქალაქ ბუდაპეშტში დაიდგა სატოში ნაკამოტოს ბიუსტი. ქანდაკების სახე სარკისებრი ზედაპირისაა, რაც სიმბოლურად ნიშნავს, რომ „ჩვენ ყველანი სატოში ვართ“. ეს ფრაზა („We are all Satoshi“) ხშირად გამოიყენება კრიპტო-საზოგადოების შეკრებებზე.
სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- ↑ 1.0 1.1 Davis, Joshua (3 October 2011). „The Crypto-Currency: Bitcoin and its mysterious inventor“. The New Yorker.
- ↑ Greenberg A (11 December 2015). „New Clues Suggest Craig Wright, Suspected Bitcoin Creator, May Be a Hoaxer“. Wired. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 12 December 2015. ციტირების თარიღი: 12 December 2015.
- ↑ 3.0 3.1 Collier, Kevin. (7 March 2014) A history of people misidentifying Satoshi Nakamoto. DailyDot.
- ↑ Davis, Joshua (10 October 2011). „The Crypto-Currency“. The New Yorker. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 17 December 2013. ციტირების თარიღი: 17 December 2013.
- ↑ Penenberg, Adam. (11 October 2011) The Bitcoin Crypto-currency Mystery Reopened. Fast Company. The Fast Company. ციტირების თარიღი: 17 December 2013
- ↑ Kaminska, Izabella (7 May 2016). „Bitcoin: Identity crisis“. Financial Times. ციტირების თარიღი: 4 June 2020.
- ↑ Collier, Kevin (7 March 2014). „A history of people misidentifying Satoshi Nakamoto“. DailyDot. ციტირების თარიღი: 18 September 2023.
რესურსები ინტერნეტში
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- Nakamoto, Satoshi. (31 October 2008) Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System (თეთრი წიგნი).
- ელფოსტის მიმოწერები ჰელ ფინისა და სატოში ნაკამოტოს შორის