რომის განთავისუფლების მუზეუმი
რომის განთავისუფლების მუზეუმი(იტალ. Museum of the Liberation of Rome) — იგი მდებარეობს ბინიან შენობაში, რომში, ვია ტასოზე 145 ნომერში, წმინდა იოანე ლატერანელის ბაზილიკასთან ახლოს. მუზეუმი ასახავს გერმანული ოკუპაციის პერიოდს რომში (1943 წლის სექტემბერი – 1944 წლის ივნისი) მეორე მსოფლიო ომის დროს და მის შემდგომ განთავისუფლებას. შენობა, რომელშიც მუზეუმია განთავსებული, 1944 წლის პირველ ნახევარში SS-ის მიერ გამოიყენებოდა იტალიური წინააღმდეგობის მოძრაობის წევრების წამებისთვის.
ისტორია
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]შენობის დასრულების შემდეგ 1930-იანი წლების ბოლოს, იგი იქნა იჯარით გადაცემული რომში მდებარე გერმანიის საელჩოსთვის და თავდაპირველად გამოიყენებოდა როგორც საელჩოს კულტურული ოფისი. 1943 წლის 11 სექტემბრიდან შენობაში განთავსდა SS-ის სააგენტო — უსაფრთხოების პოლიციის (Sicherheitspolizei, SiPo) შტაბბინა, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ჰერბერტ კაპლერი. გერმანული ჯარების რომიდან უკან დახევამდე შტაბი ამ შენობაში რჩებოდა. კაპლერის ხელმძღვანელობით იგი გადაკეთდა ციხედ, ხოლო ოთახები გადაკეთდა საკნებად. 1944 წლის იანვარში ყველა ფანჯარა აგურით ამოავსეს, რათა გამარტივებულიყო იტალიელი წინააღმდეგობის მოძრაობის მნიშვნელოვანი ფიგურების დაპატიმრება, დაკითხვა და წამება. შეფასებით, შენობაში დაახლოებით 2000 ადამიანი გაიარა.[1] 1944 წლის 4 ივნისს, რომის განთავისუფლების დღეს, მოსახლეობა შენობაში შეიჭრა და გაათავისუფლა ის ტყვეები, რომლებსაც უკან დახეულმა SS-მა ჯერ კიდევ არ მოასწრო გაყვანა და მკვლელობა.[2]
1950 წელს, იმ ბინების იტალიის სახელმწიფოსთვის გადაცემის შემდეგ, რომლებიც ოკუპაციის პერიოდში SS-ის მიერ იყო დაკავებული, დაარსდა მუზეუმი, რომელიც მიზნად ისახავდა გერმანული ოკუპაციისა და რომის შემდგომი განთავისუფლების პერიოდის დაფიქსირებას. ბინების დონაცია განხორციელდა პრინცესა ჯოზეფა რუსპოლი ინ სავორნიან დი ბრაცას მიერ, რომელიც სპეციალურად ითხოვდა, რომ ეს ოთახები მუზეუმად გამოყენებულიყო სწორედ ამ ისტორიული მიზნით.[2][3] 1955 წელს, იტალიის პრეზიდენტ ჯოვანი გრონკის მიერ რამდენიმე ოთახის საწყისად გახსნის შემდეგ, მუზეუმი ოფიციალურად და სრულად გაიხსნა 1957 წელს. ექსპოზიციის მასალების წყაროებს შორის იყო გესტაპოს არქივები და დოკუმენტები, რომლებიც მოწოდებული იყო რომის მოსახლეობის, განსაკუთრებით კი წინააღმდეგობის მოძრაობასთან დაკავშირებული პირების მიერ.[2] 1999 წლის 22-23 ნოემბრის ღამეს მუზეუმის გარეთ აფეთქება მოხდა, რომელმაც მცირე დაზიანება გამოიწვია. მიიჩნევდნენ, რომ ეს თავდასხმა ანტისემიტური მოტივით იყო განხორციელებული. მომდევნო 8 დეკემბერს, მუზეუმის წინ სოლიდარობის ნიშნად 3500 ადამიანი შეიკრიბა დემონსტრაციაზე.[4] 2007 წელს მუზეუმის პატივსაცემად ახლომდებარე მეტროს სადგურს მანცონი გადაერქვა სახელი და ეწოდა მანცონი – Museo della Liberazione.
მუზეუმი
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]მუზეუმი სამ სართულზეა განთავსებული. იგი არამხოლოდ ასახავს წამების ამბებს, რომლებიც სწორედ ამ შენობაში ხდებოდა, არამედ დეტალურად აღწერს რომის ებრაელების დევნასაც. წარმოდგენილია გაზეთების სტატიათა ასლები, პლაკატები, აკრძალვების და ანტიებრაული ბრძანებების ტექსტები. მუზეუმი ასევე ფარავს მიწისქვეშა წინააღმდეგობის მოძრაობის ისტორიას, მათ შორის მანიფესტებსა და ლეფლეტებს, რომლებსაც პარტიზანები ავრცელებდნენ. წარმოდგენილია ინფორმაცია ვია ტასოს ციხეში მყოფ პატიმრებზე და განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა არდეატინის ხოცვას, როდესაც 335 მსხვერპლიდან ზოგიერთნი სწორედ ვია ტასოს ციხიდან წაიყვანეს სიკვდილისკენ. ზოგიერთ საკანში შემორჩენილია პატიმრების მიერ კედელზე ფანქრით ან ჩაწერილი ხელნაწერები და გრავირები სიცოცხლისა და თავისუფლების ტკივილიანი და ამაღელვებელი გზავნილები, ხშირად დაწერილი სიკვდილთან ახლოს მყოფი ადამიანების მიერ.[3][5]
ოთახები
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]● მიწისქვეშა სართული
მიწისქვეშა სართული მიღების ტერიტორიის გარდა, შეიცავს კონფერენციული დარბაზისა და ბიბლიოთეკის განყოფილებებს. ბიბლიოთეკა განსაკუთრებულად ორიენტირებულია წინააღმდეგობის მოძრაობაზე და შეიცავს დიდი რაოდენობით იშვიათი ლეფლეტებისა და გაზეთების ასლებს, რომლებიც დაკავშირებულია ოკუპაციის პერიოდთან. ეს სივრცე წარმოადგენს სასიცოცხლო წყაროს ისტორიული დოკუმენტაციისთვის, რომელიც გააცნობს ვიზიტორებს იმ დროზე და სხვადასხვა ბრძოლის ფორმებზე, რომელთა შორის იყო პროპაგანდა, ხელნაწერები და დასაკავებელი მატერიალები, რომლებიც წინააღმდეგობის მოძრაობას ახლდა.
● პირველი სართული
მუზეუმში ხუთი საკანი არის, რომლებიც თითოეული კონკრეტულ თემას მიეძღვნა:
საკანი 1 — ყველაზე დიდი საკანი, რომელიც ეძღვნება არდეატინის ხოცვას. აქ ასახულია 1944 წელს მომხდარი სასტიკი მასობრივი მკვლელობა, როდესაც გერმანელმა ჯარისკაცებმა 335 ადამიანი მოკლეს.
საკანი 2 — გამოიყენებოდა მარტო იზოლაციის სახით. ამ საკანზე და მეორე სართულზე აღმოაჩინეს იმავე პერიოდში პატიმრების მიერ დატოვებული მესიჯების კვალი სადაც ისინი ფანქრით ან უხეში გზებით ტვიფრავდნენ სიტყვებს.
საკანი 3 — ეძღვნება ფორტე ბრავეტას, რომის იანიკულუმზე მდებარე ადგილს, საკანი აღბეჭდავს იმ ადამიანებს, ვინც იქ დაიღუპა.
საკანი 4 — გაიხსენებს 14 პატიმარს, რომლებიც გერმანელებმა რომისგან უკან დახევამდე გაიტაცეს და შემდეგ ლა სტორტაში, 4 ივნისს 1944 წელს, ჩამოახრჩვეს.
საკანი 5 — ყოფილ სამზარეულოს გადაკეთებული იზოლაციის შენობა. ამ საკანში დაცულია თეთრი დროშა, რომელიც რომის ოფიციალებმა გამოიყენეს "ღია ქალაქის" სტატუსზე მოლაპარაკებებისას, რომელიც გერმანიის არმიის იტალიაში დამკვიდრებულ მთავარსარდალ კესელრინგთან აწარმოეს.[5]
● მეორე სართული
ამ ნაწილში წარმოდგენილია ხუთი საკანი, რომლებიც ექსპოზიციებს მოიცავს და ორ ბინაშია განთავსებული:
საკანი 11 — შეიცავს პლაკატებს, რომლებიც გამოსცემენ ბრძანებებს და ზღუდავენ მოსახლეობის უფლებებს. აქ წარმოდგენილია გერმანული ოკუპაციისას გამოვლენილი აკრძალვები და ბრძანებები, რომლებიც მოსახლეობას ემუქრებოდა.
საკანი 12 — მეორე იზოლაციის საკანი, რომელიც შეიცავს პატიმრების მიერ ფანქრით დატოვებულ მესიჯებს, რაც კედლებზე ნაკაწრებადაა დარჩენილი. ეს წერილები დამამძიმებელ ხასიათს ატარებს და წარმოაჩენს პატიმრების განცდებს და იმედგაცრუებას.
საკანი 13 — ასახავს გაზეთებს და სხვა მასალებს, რომლებიც დაკავშირებულია წინააღმდეგობის მოძრაობასთან. აქ წარმოდგენილია სხვადასხვა გამოცემები და დოკუმენტები, რომლებიც მოწმობენ რომის მაცხოვრებელთა გაბედულ ბრძოლას გერმანულ ოკუპაციასთან.
საკანი 14 — აგრძელებს წინააღმდეგობის ექსპოზიციას, და ამ საკანში არის იტალიის დროშა, რომელიც დაეშვა კაპიტოლინის მინდორზე რომში განთავისუფლების დღეს, 1944 წლის 4 ივნისს.[6] მეორე ბინაში, ერთი გამოფენის ოთახი ასახავს SS-ის მიერ 1259 ებრაელი მოქალაქის დაკავებას რომის გეტოიდან 1943 წლის ოქტომბერში. ამ ოთახში წარმოდგენილია საგანთა კომპლექსი, რომელიც აღწერს ამ ტრაგიკულ მოვლენას, როდესაც გერმანელები პოულობდნენ და აყრიდნენ რომის ებრაელ მოსახლეობას, მათ შორის ქალებსა და ბავშვებს. 1943 წლის ოქტომბერი იყო ერთ-ერთი ყველაზე საშინელი პერიოდი ქალაქის ისტორიაში, როდესაც ათასობით ადამიანი დააპატიმრეს და წაიყვანეს კონცენტრაციის ბანაკებში, სადაც უმეტესობა სიცოცხლეს დაკარგავდა.[7]
● მესამე სართული
საკანი 12 — ეს არის იზოლაციის საკანი, სადაც წარმოდგენილია გრაფიტი, რომელიც კედლებზე გაატარა ბრიტანეთის არმიის ჯ. ლოიდმა. გრაფიტი გამოსახავს იუნიონ ჯეკის დროშას, რომელიც აღმართულია მთაზე.
სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- ↑ Il Comando di Polizia ed il Carcere Nazista. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 March 2016. ციტირების თარიღი: 20 January 2016
- 1 2 3 Dal Carcere al Museo. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 4 August 2014. ციტირების თარიღი: 20 January 2016
- 1 2 Museum of the Liberation of Rome. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 13 ივნისი 2016. ციტირების თარიღი: 20 January 2016
- ↑ Il museo. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 4 August 2014. ციტირების თარიღი: 20 January 2016
- 1 2 Secondo piano. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 March 2016. ციტირების თარიღი: 20 January 2016
- ↑ Terzo Piano - Int. 8. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 4 August 2014. ციტირების თარიღი: 20 January 2016
- ↑ Terzo Piano Int. 9. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 4 August 2014. ციტირების თარიღი: 20 January 2016