რაულ ლეონი
| რაულ ლეონი | |
|---|---|
 | |
| დაბადების თარიღი | 26 აპრილი, 1905[1] [2] |
| დაბადების ადგილი | ბოლივარი |
| გარდაცვალების თარიღი | 5 ივლისი, 1972[3] [2] (67 წლის) |
| გარდაცვალების ადგილი | ნიუ-იორკი[3] |
| მოქალაქეობა |
.svg){kind=small} ვენესუელა |
| განათლება | ვენესუელის ცენტრალური უნივერსიტეტი |
| მეუღლე/ები | Carmen América Fernández |
| ჯილდოები | Knight Grand Cross with Collar of the Order of Merit of the Italian Republic |
 | |
რაულ ლეონი (დ. 26 აპრილი, 1905 — გ. 5 ივლისი, 1972) — ვენესუელის პრეზიდენტი 1964 წლიდან 1969 წლამდე. იგი იყო „1928 წლის თაობის“ წევრი, პარტია „დემოკრატიული მოქმედების“ (Acción Democrática) ერთ-ერთი დამფუძნებელი და ვენესუელის შრომის პირველი მინისტრი (1945–48 წლების „ადეკოს ტრიენიუმის“ პერიოდში).
წარმომავლობა და განათლება
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ლეონი დაიბადა ელ მანტეკოში, ბოლივარის შტატში. იგი კორსიკული წარმოშობის კლემენტ ლეონი სკრიბანის ვაჟი იყო.[4] მან დაამთავრა ვენესუელის ცენტრალური უნივერსიტეტი კარაკასში იურისტის სპეციალობით. იგი იყო „1928 წლის თაობის“ წევრი და ვენესუელის პირველი შრომის მინისტრი (1945–48 წლების „ადეკოს ტრიენიუმის“ დროს).
პრეზიდენტობა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ლეონიმ პრეზიდენტის თანამდებობა 1964 წლის 13 მარტს ჩაიბარა და შეცვალა რომულო ბეტანკური; ორივე მათგანი „დემოკრატიული მოქმედების“ პარტიის წევრი იყო.
ვენესუელის პოლიტიკური კონსოლიდაციის ერთ-ერთი საყრდენი, პუნტოფიხოს პაქტი, ლეონის მიერ სათანადოდ არ იყო დაფასებული, რადგან, მისი აზრით, ეს პაქტი ამცირებდა „რეჟიმის თანმიმდევრულობასა და ორგანიზებულობას“. მკაცრად რომ ვთქვათ, პაქტი მოითხოვდა, რომ აღმასრულებელი კაბინეტის შემადგენლობა შეზღუდულიყო სამი უმნიშვნელოვანესი პოლიტიკური პარტიის წარმომადგენლებით: „დემოკრატიული მოქმედება“ (AD), COPEI და „დემოკრატიული რესპუბლიკური კავშირი“ (URD). ლეონიმ თავდაპირველად ჩამოაყალიბა კაბინეტი თავისი პარტიის რამდენიმე წევრითა და დიდი რაოდენობით დამოუკიდებელი პირებით. მოგვიანებით, 1964 წლის ნოემბერში, ლეონიმ დაიწყო მოლაპარაკებები ჩართული პარტიების ლიდერებთან პაქტის სულისკვეთების აღსადგენად. შეიქმნა ახალი კაბინეტი, თუმცა მან მხოლოდ 16 თვეს გაძლო.
თავისი მმართველობის პერიოდში ლეონიმ ვენესუელაში მნიშვნელოვანი სტრუქტურული პროექტები განახორციელა, კერძოდ: მძიმე მრეწველობის განვითარება გუაიანაში (ჰიდროელექტრო, რკინისა და ფოლადის წარმოება), მუშათა ბანკის გახსნა და საგზაო ინფრასტრუქტურის მშენებლობა (მაგისტრალები, ავტობანები და ხიდები – რომელთაგან ყველაზე მნიშვნელოვანი მდინარე ორინოკოზე გადაიჭიმა). მნიშვნელოვანი ცვლილებები მოხდა შრომით და სოციალურ პროგრამებშიც; გაძლიერდა პროფკავშირები და შეიცვალა სოციალური დაცვის კანონი. ლეონიმ სცადა საგადასახადო სტრუქტურის რეფორმირება, თუმცა მას ხელი შეუშალა მემარცხენეებისა და მემარჯვენეების კოალიციამ, რომელიც აშკარად ნავთობკომპანიების ინტერესებს ემსახურებოდა.
ლეონის პრეზიდენტობის დროს გამწვავდა კონფლიქტი მემარცხენე პარტიზანულ მოძრაობასთან — „ეროვნული განთავისუფლების შეიარაღებული ძალები“ (FALN). ლეონის მთავრობა არ იყო განსაკუთრებული სისასტიკით გამორჩეული, თუმცა სწორედ მას მოუწია კომუნისტური ამბოხების ნარჩენების ლიკვიდაცია, რისთვისაც მან არმიას ქვეყანაში სრული უფლებამოსილება მიანიჭა, რათა ყოფილიყვნენ იმდენად დაუნდობელნი, რამდენადაც საჭირო იქნებოდა.
თუმცა, მსოფლიოს სხვა პარტიზანებისგან განსხვავებით, ვენესუელელ კომუნისტ „გერილიეროსებს“ (guerrilleros) სოფლად თითქმის არანაირი მხარდაჭერა არ ჰქონდათ და, შესაბამისად, არცერთ სოფელს არ აკონტროლებდნენ.[5] მათ იცოდნენ, რომ არმიასთან ღია დაპირისპირებაში შანსი არ ჰქონდათ, ამიტომ კონფრონტაციას თავს არიდებდნენ. ფიდელ კასტრო იმედოვნებდა, რომ ვენესუელა ლათინოამერიკული რევოლუციის „მეორე აქტი“ გახდებოდა და ცდილობდა ვენესუელელი პარტიზანების მომარაგებას. ეს შეესაბამებოდა ე.წ. „მუდმივი აგრარული რევოლუციის“ თეორიას, რომელიც ფრანგმა ინტელექტუალმა რეჟის დებრემ ჩამოაყალიბა თავის პოპულარულ წიგნში „რევოლუცია რევოლუციის შიგნით“, და რის განხორციელებასაც ერნესტო „ჩე“ გევარა ჯერ აფრიკაში, შემდეგ კი ბოლივიაში ცდილობდა (რაც მისთვის ფატალურად დასრულდა).
1966 წელს კასტრომ ნდობით აღჭურვილი ოფიცერი, არნალდო ოჩოა შეარჩია ვენესუელელი პარტიზანების მდგომარეობის შესაფასებლად. ოჩოამ და ვენესუელელმა პარტიზანთა მეთაურმა, ლუბენ პეტკოფმა, ერთ-ერთი ყველაზე საიდუმლო ექსპედიციის ფარგლებში, ნავით მიაღწიეს ფალკონის (ვენესუელა) სანაპიროებს. კუბის არმიის 15 წევრთან ერთად ისინი კორო სიერას მთებში გაემართნენ დუგლას ბრავოს პარტიზანების გასაძლიერებლად, რომლებიც სამთავრობო ჯარებს ებრძოდნენ. ეს ოპერაცია დიდი ადამიანური მსხვერპლითა და სტრატეგიული მარცხით დასრულდა.
1967 წელს მოხდა მაჩურუკუტოს ინტერვენცია, როდესაც 12 კუბელი და ვენესუელელი რევოლუციონერი შეეცადა ვენესუელელ პარტიზანებს ანდებში დახმარებოდა. ამის შემდეგ ლეონიმ დაუყოვნებლივ შეაჩერა კონსტიტუციური გარანტიები და პრესკონფერენციაზე დაგმო კუბის აგრესია ვენესუელის წინააღმდეგ. მან საჯაროდ წარადგინა ორი დატყვევებული კუბელი: მანუელ ხილ კასტელიანოსი და პედრო კაბრერა ტორესი. ვენესუელამ კუბა ამერიკის სახელმწიფოთა ორგანიზაციაში (OAS) ამხილა. კუბა არ აღიარებდა თავის ქმედებებს, მიუხედავად იმისა, რომ პარტიზანების AK-47 ტიპის ავტომატების სერიული ნომრები ემთხვეოდა იმ იარაღს, რომელიც ჩეხეთმა კუბას მიჰყიდა. ვენესუელამ კუბასთან ურთიერთობა 1974 წლამდე გაწყვიტა, რამაც ფაქტობრივად დაასრულა კუბის ჩარევა ვენესუელის საქმეებში.[6] იმ დროისთვის ვენესუელელმა მემარცხენეებმა უარი თქვეს ძალადობაზე და ლეგალიზაციას ეძებდნენ, თუმცა ლეონიმ მათ ეს შესაძლებლობა არ მისცა. (ოჩოა მოგვიანებით კასტრომ გაასამართლა და სიკვდილით დასაჯა ნარკოტიკების კონტრაბანდის საეჭვო ბრალდებით).
პარალელურად, ლეონიმ ხელი მოაწერა კარტახენის შეთანხმებას. ეს იყო ბოგოტაში გაფორმებული სავაჭრო ბლოკი ვენესუელას, ჩილეს, კოლუმბიას, პერუსა და ეკვადორს შორის, რომელიც ანდების თანამეგობრობის წინამორბედი გახდა.
1969 წლის 11 მარტს ლეონიმ ძალაუფლება გადასცა რაფაელ კალდერას, ქრისტიან-დემოკრატიული პარტიის (COPEI) წევრსა და „პუნტოფიხოს პაქტის“ ხელმომწერს. ამ გადაცემამ საბოლოოდ დაამკვიდრა ძალაუფლების როტაცია (მონაცვლეობა) მთავარ პარტიებს შორის, რაც ვენესუელაში XX საუკუნის ბოლომდე გაგრძელდა.
პირადი ცხოვრება და სიკვდილი
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]მამამისი იყო „მასონეების“ (massone) შთამომავალი, რომლებიც მურატოში (სოფელი კორსიკაზე) გაიქცნენ, რომელიც მაშინ გენუის რესპუბლიკის შემადგენლობაში შედიოდა.[7]
რაულ ლეონი დაქორწინებული იყო კარმენ ამერიკა ფერნანდესზე, რომელიც 1964–1969 წლებში ვენესუელის პირველი ლედი იყო. მათ ჰყავდათ ვაჟი, სახელად ალვარო.
ლეონი 1972 წლის 5 ივლისს, 67 წლის ასაკში, ნიუ-იორკის კორნელის სამედიცინო ცენტრში გარდაიცვალა, სადაც იგი სისხლდენის შემდეგ მკურნალობის კურსს გადიოდა.
სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- ↑ Find a Grave — 1996.
- 1 2 Munzinger Personen
- 1 2 Леони Рауль // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.
- ↑ Leoni family
- ↑ Zago, Angela, Aqui no ha pasado nada, 1972
- ↑ Szulc, Tad, Castro: a Critical Portrait, 1986
- ↑ some historians -like Della Volpe and D'Ambrosio- claim that Raul Leoni has italian roots because descendant from a refugee born italian, under the Republic of Genoa (that owned Corsica until 1770)
- Polar Foundation დაარქივებული 6 April 2005 საიტზე Wayback Machine.
- Biography of Leoni at Venezuela Tuya
- Interview to Raúl Leoni by Miguel Otero Silva PDF format.