ჟან პარიზო დე ვალეტი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
ნავიგაციაზე გადასვლა ძიებაზე გადასვლა
ჟან პარიზო დე ვალეტი
JPDV.jpg
მალტა დიდგვაროვანი
სხვა წოდებები: ორდენის წევრი
პირადი ცხოვრება
დაბ. თარიღი: 4 თებერვალი, 1495
დაბ. ადგილი: პარიზო, რერუ, საფრანგეთი
გარდ. თარიღი: 21 აგვისტო, 1568 (73 წლის)
გარდ. ადგილი: მალტა
დაკრძ. ადგილი: წმ. იოანეს საკათედრო ტაძარი
შვილები: 2
ეროვნება: ფრანგი
ბრძოლები/ომები: როდოსის ალყა, მალტის დიდი ალყა

ჟან პარიზო დე ლა ვალეტი (მალტ. Jean Parisot de Valette; 4 თებერვალი, 1495 წელი, პარიზო, რერუ, საფრანგეთი21 აგვისტო, 1568 წელი, მალტა) — ფრანგი დიდგვაროვანი და მალტის ორდენის 49-ე მასტერი. როგორც რაინდი ის შეუერთდა ლანგის დე პროვანეს ორდენს, იგი გამორჩეულად იბრძოდა თურქების წინააღმდეგ როდოსში. როგორც დიდი ოსტატი, ვალეტი გახდა ორდენის გმირი და ყველაზე ცნობილი ლიდერი, რომელიც მეთაურობდა წინააღმდეგობას ოსმალეთის წინააღმდეგ მალტის დიდ ალყაში 1565 წელს, რომელიც ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს ალყად მიიჩნევა.[1]

ადრეული ცხოვრება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ჟან პარიზო დე ლა ვალეტი დაიბადა ლა ვალეტის ოჯახში, ქუერსიში, სამხრეთ-დასავლეთ საფრანგეთში, რომელიც მრავალი თაობისთვის მნიშვნელოვანი ოჯახი იყო საფრანგეთში, ისინი მონაწილეობდნენ ჯვაროსნულ ლაშქრობებში. ჟან პარიზოს ბაბუა, ბერნარ დე ლა ვალეტი, იყო რაინდი და მეფის ორდენი, ხოლო მამა გილოტი იყო საფრანგეთის შევალიე. ჟან პარიზო იყო შორეული ბიძაშვილი (მათი საერთო წინაპრის ალმარკის, Seigneur de Parisot- ის მეშვეობით) ჟან ლუი დე ნოგარეტ დე ლა ვალეტის, ÉPernon- ის პირველი ჰერცოგი.[2] მიუხედავად იმისა, რომ მის დაბადების წლად ჩვეულებრივ 1494 წელი ითვლება, მალტის დიდი ალყის მატიანე, ფრანცისკო ბალბი დი კორრეჯო და იპოლიტო სანსი ამბობენ, რომ ის იმ დროს 67 წლის იყო, რაც გულისხმობს, რომ იგი 1498 წელს დაიბადა. წმინდა იოანეს, მე -18 საუკუნის ისტორიკოსის აბბა ვერტოტის (რომლის ისტორია ძირითადად ემყარება - მაგრამ ხშირად ეწინააღმდეგება - ჯაკომო ბოსოს) მიუთითებს იმაზე, რომ ლა ვალეტი იმავე ასაკში იყო, როგორც სულეიმან I, რაც ნიშნავს, რომ იგი ალყის დროს სინამდვილეში ის 70 წლის იყო.

ადრეული კარიერა და ორდენი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ჟან პარიზო დე ვალეტის პორტრეტი

ჟან პარიზო დე ლა ვალეტი ორდერს შეუერთდა, როდესაც ის 20 წლის იყო, დაახლოებით 1514 წელს და იგი იმ დღიდან აღარ დაბრუნებულა საფრანგეთში.[2] ჟან დე ლა ვალეტი იმყოფებოდა როდოსის დიდი ალყის დროს იქ 1522 წელს და თან ახლდა დიდოსტატ ფილიპ ვილიერ დე ლ'იზლ-ადამს, ორდენის განდევნის შემდეგ როდოსიდან ოსმალეთის მიერ სულთან სულეიმანის მიერ.[3] როდოსის დაკარგვის შემდეგ, იმპერატორმა ჩარლზ V- მ ორდენი მიანიჭა მალტის კუნძულებსა და ტრიპოლს. 1538 წელს იგი კაცზე თავდასხმის შემდეგ ოთხი თვით ისჯებოდა გოზოს ციხეში[4]. 1541 წელს ლა ვალეტი მონაწილეობდა საზღვაო ბრძოლაში აბდ-ურ-რაჰმან კუსტ ალის წინააღმდეგ, რომელშიც ის დაიჭრა. ლა ვალეტი ბარბარის მეკობრეებმა ტურგუტ რეიზის მეთაურობით ერთი წლის განმავლობაში გალის მონად წაიყვანეს, მაგრამ მოგვიანებით პატიმრების გაცვლის დროს გაათავისუფლეს. 1546 წელს ლა ვალეტი გახდა ტრიპოლის გუბერნატორი, სადაც ის ცდილობდა წესრიგის აღდგენას დაუცველ ქალაქში.[5] 1554 წელს აირჩიეს ორდენის გენერალურ კაპიტანად. ეს იყო დიდი პატივი, რადგან ორდენის ისტორიის უმეტესი ნაწილი, დიდი ადმირალის თანამდებობა ჩვეულებრივ ეკავა იტალიის ლანგის წევრს.

პირადი ცხოვრება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ჟან პარიზო დე ლა ვალეტს მოიხსენიებენ როგორც პიროვნებას, რომელიც არასდროს არღვევს მიცემულ სიტყვას, მაგრამ ამტკიცებენ, რომ მას ჰყავდა საყვარელი და მას ჰყავდა უკანონო ვაჟი, რომელსაც ბართლემი დე ლა უწოდეს. ბონელომ მოიძია დოკუმენტური მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურებს, რომ ბარტელემის ლეგიტიმაცია მოხდა 1568 წელს საფრანგეთის მეფის ჩარლზ IX- ის განკარგულებით.[6]

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • Angels in Iron is a 1997 pseudo-historic novel by Nicholas Prata; De Valette is the main character.[7]
  • Ironfire: An Epic Novel of War and Love is a 2005 adventure novel by David Ball. De Valette is a supporting character.[8]
  • The Religion: A Novel (2007) – by Tim Willocks De Valette is a supporting character.
  • The Course of Fortune (2015) – by Tony Rothman de Valette is a supporting character, with surname name de Valette and portrayed according to recent historical evidence.
  • Eight Pointed Cross is a 2011 historic epic by Marthese Fenech. Valette is a supporting character.
  • Valette is featured prominently in Marthese Fenech's second novel, Falcon's Shadow, (2020) book two in Fenech's Siege of Malta trilogy.
  • The Great Siege is a 1961 historic account of the 1565 siege, as drawn from historic documents.
  • Πανάκεια (2008) / Panacea, a Greek adventure novel by Παναγιώτης Κονιδάρης. De Valette is a supporting character.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. Hindley, Geoffrey (2009). Medieval Sieges & Siegecraft. Skyhorse Publishing, გვ. 158. ISBN 1602396337. 
  2. 2.0 2.1 Jean Parisot de La Vallette. ციტირების თარიღი: 18 August 2014
  3. 6 little-known facts about Jean de Valette (28 June 2020). ციტირების თარიღი: 2020-08-08
  4. Old Prison. ციტირების თარიღი: 3 April 2020
  5. Vella, Andrew P. (1975). „The Order of Malta and the defence of Tripoli 1530–1551“ (PDF). Melita Historica. 6 (4): 362–381. დაარქივებულია ორიგინალიდან (PDF) — 9 July 2020.
  6. Bonello, Giovanni (26 May 2013). „The love children of Grand Master Jean de La Valette“. Times of Malta. ციტირების თარიღი: 18 August 2014.
  7. Angels in Iron
  8. Ironfire by David Ball