პოლიმათი

ლეონარდო და ვინჩი ნამდვილ „რენესანსის ეპოქის ადამიანად“ ითვლება და ერთ-ერთი ყველაზე ცნობადი პოლიმათია

პოლიმათი (ბერძ. πολυμαθής < πολυ — „მრავალი“ და μαθής — „საქმიანობა“), პოლისტორი (ბერძ. πολυΐστωρ — „კარგად განათლებული“), უნივერსალური ადამიანი (ლათ. homo universalis), რენესანსის ეპოქის ადამიანი, ენციკლოპედისტი — ადამიანი, რომლის ინტელექტუალური შესაძლებლობები, ინტერესები და საქმიანობა არ შემოიფარგლება ცოდნისა და გამოყენების ერთი სფეროთი, ასევე ინდივიდი, რომელიც ხელშესახებ პრაქტიკულ შედეგებს აღწევს ყველა სფეროში.

ეს უნივერსალიზმი, თავისი ყველაზე თვალსაჩინო გამოვლინებებით, გულისხმობს სხვადასხვა ან რამდენიმე ჰუმანიტარული და საბუნებისმეტყველო მეცნიერების ან მათი დარგების კომბინაციას — მიღწეულ შედეგებთან სხვადასხვა ზუსტ მეცნიერებებში, ფილოსოფიაში, სახვით ხელოვნებაში, არქიტექტურაში, მხატვრულ ლიტერატურაში, პოეზიაში, მედიცინასა და სამეცნიერო, მხატვრული და შემოქმედებითი წერის მრავალ სხვა დარგში შეტანილ წვლილთან ერთად.

ფორმალურად, „უნივერსალური ადამიანის“ (ლათ. homo universalis) და „ენციკლოპედისტის“ ცნებები შეიძლება ეხებოდეს ადამიანს, რომელმაც „ბევრი რამ იცის“ (როგორც ეს განმარტებულია ვლადიმერ დალის ლექსიკონით). თანამედროვე გაგებით, ტერმინი „ერუდიტი“ შეესაბამება ამ მახასიათებელს.

ბევრი ანტიკური და შუა საუკუნეების მეცნიერი პოლიმათი იყო ტერმინის თანამედროვე გაგებით.

ლიტერატურა

• Философский энциклопедический словарь. — М.: Советская энциклопедия. 1989 ISBN 5-85270-030-4
• Современная западная философия. Словарь. — М.: Издательство политической литературы. 1991 ISBN 5-250-00734-1
• Очерки истории и теории развития науки. Науковедение: проблемы и исследования. — М.: Мысль. 1969
• Глазычев В. Л. Гемма Коперника. Мир науки в изобразительном искусстве. М. Советский художник. 1989 ISBN 5-269-00059-8
• Введение: Греческая наука в контексте / Наука и математика в культуре Эллады (на английском). Introduction: Greek Science in Context by T. E. Rihll / Science and Mathematics in Ancient Greek Culture. Edited by C. J. Tuplin and T. E. Rihll with a foreword by Lewis Wolpert. Oxford. 2002 — на сайте Oxford University Press.
• Вапник Э. Мультипотенциалы. Руководство для тех, кто уже вырос, но так и не решил, кем хочет стать — Москва: Эксмо, 2019. — 256 с.
• Ahmed, W. The Polymath. Unlocking the Power of Human Versatility / John Wiley & Sons Ltd, the Atrium, Southern Gate, Chichester, West Sussex, United Kingdom, 2015. — 146 p.
• Cotellessa A., Marquardt M. In Pursuit of Polymaths: Understanding Renaissance Persons of the 21st Century. 2018. 299 p.