შინაარსზე გადასვლა

ორჯი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია

ორჯი (თურქ. Orci) — ისტორიული კლარჯეთის რეგიონის დასახლებული პუნქტებიდან ერთ-ერთია. იგი მდებარეობს ჭოროხის მდინარის მარცხენა ნაპირზე, მურღულის ხეობის ამ მდინარესთან შეერთების ადგილას და დღესდღეობით ინჯირლის სახელით არის ცნობილი, როგორც ამბარლის სოფლის უბანი.[1]

ისტორია

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სახელი ორჯი შესაძლოა შეცვლილია სიტყვებიდან „ორჭი“ ან „ორჭა“. ლაზურად სიტყვა „ორჭი“ ნიშნავს „ზურგს“, ხოლო ქართულად „ორჭა“ ნიშნავს „ორმაგ ჭას“.[2][3] ეს ადგილის სახელი თურქულ წყაროებში შევიდა სხვადასხვა ფორმით, როგორიცაა ორუჯა (اوروجە) და ორჯი (اورجی).[4][5] ორჯის სოფელი 1886 წლის მოსახლეობის აღწერისას რუსების მიერ ჩაიწერა სახელით ორცა.[6]

ორჯის სოფელი მდებარეობდა კლარჯეთში, რომელიც იყო ისტორიული საქართველოს შემადგენელი ერთ-ერთი რეგიონი. კერძოდ, ოსმალებმა ეს რეგიონი ქართველებისგან დაიპყრეს მე-16 საუკუნეში.[7]

1835 წლის მოსახლეობის აღწერისას ორჯი ეკუთვნოდა ჩილდირის პროვინციის ლივანას ლივას მურღულის რაიონს. სოფელში 51 სახლში დაფიქსირებული იყო 141 მამრობითი სქესის წარმომადგენელი. ოსმალეთის ადმინისტრაციის მიერ სამხედრო გაწვევისა და გადასახადების დადგენის მიზნით ჩატარებულ ამ აღწერაში აღირიცხა მხოლოდ მამრობითი სქესის მოსახლეობა, ამიტომ სოფლის მთლიანი მოსახლეობის მისაღებად საჭიროა დაემატოს მამაკაცების რაოდენობის ტოლი ქალთა რიცხვი. შედეგად, სოფელში დაახლოებით 282 ადამიანი ცხოვრობდა. ამ დროს ჩანს, რომ ორჯი იყო დიდი დასახლება.[8]

მე-19 საუკუნის მეორე ნახევარში ორჯი იყო ტრაპიზონის პროვინციაში ლაზისტანის სანჯაყის ლივანას რაიონის ერთ-ერთი სოფელი. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წლიური ცნობარის მიხედვით, სოფელში 20 სახლში 69 ადამიანი ცხოვრობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ეს არ არის მითითებული ცნობარში, ცნობილია, რომ ამ დროსაც ოსმალეთის ადმინისტრაცია აღრიცხავდა მხოლოდ მამრობითი სქესის მოსახლეობას. მამაკაცების რაოდენობის ტოლი ქალების დამატებით, სოფლის მთლიანი მოსახლეობა შეადგენდა დაახლოებით 138 ადამიანს. 1835 წლის მოსახლეობასთან შედარებით, სოფლის მოსახლეობა შემცირებულია.[9]

1877-1878 წლების რუსეთ-თურქეთის ომის შემდეგ დამყარებული რუსული მმართველობის დროს, 1886 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, ორჯი იყო არტვინის სანჯაყის (okrug) არტვინის რაიონის (uçastok) სოფელი. ის ეკუთვნოდა ქართლას თემს ამ რაიონში. სოფელში 2 სახლში მხოლოდ 9 ადამიანი ცხოვრობდა და მოსახლეობა მთლიანად ქართველებისგან შედგებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ 1835 და 1876 წლებში ეს არ იყო მითითებული, ამ აღწერიდანაც ჩანს, რომ ორჯის სოფელი იყო ქართული დასახლება. ჩანს, რომ თითქმის დაცარიელებული სოფლის მცხოვრებლები გადასახლდნენ ოსმალეთის ქვეყანაში.[6][10]

ორჯი ან ორცა რუსული მმართველობის შემდეგ გარკვეული პერიოდის განმავლობაში დამოუკიდებელი საქართველოს საზღვრებში რჩებოდა. მოსკოვის ხელშეკრულებით თურქეთისთვის გადაცემიდან ერთი წლის შემდეგ, 1922 წელს არტვინის ლივაში ჩატარებული მოსახლეობის აღწერისას ორჯიში 13 სახლში მხოლოდ 62 ადამიანი ცხოვრობდა. ამ დროსაც სოფლის მოსახლეობა ჩაიწერა როგორც ქართული. ყურადღებას იქცევს სოფლის მოსახლეობის ზრდა. სავარაუდოდ, გადასახლებულთა ნაწილი დაბრუნდა.[11]

რადგან ორჯი ან ორცა არ იყო თურქული, სოფლის სახელი 1925 წელს შეიცვალა ინჯირლიდ. მომდევნო წლის მოსახლეობის აღწერისას სოფელში 21 სახლში 99 ადამიანი ცხოვრობდა.[12] 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ორჯი გვხვდება სახელით „ინჯირლი“, როგორც ბორჩხას თემის სოფელი.[13] თუმცა, 1935 წლის საყოველთაო მოსახლეობის აღწერაში მისი სახელის არყოფნა მიუთითებს, რომ ინჯირლი ამ ორ თარიღს შორის უბნად მიეკუთვნა ამბარლის სოფელს.[14]

სქოლიო

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
  1. ↑ Eter Beridze, Nigali (Gürcüce), Tiflis, 2009, s. 261 დაარქივებული 2021-11-24 საიტზე Wayback Machine. ISBN 978-9941-409-02-8
  2. ↑ Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 208-209, ISBN 978-605-5708-85-6.
  3. ↑ A Comprehensive Georgian-English Dictionary, 2006, 2 cilt დაარქივებული 2021-11-30 საიტზე Wayback Machine. ISBN 0-9535878-3-5
  4. ↑ Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 354, ISBN 975-7871-07-9.
  5. ↑ Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, 1927, s. 120.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 29 Mayıs 2019.
  6. 1 2 "Artvin kazası (1886 Yılı)” (Rusça). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 25 Ağustos 2020.
  7. ↑ Roland Topçişvili, Gürcülerin Etnik Tarihi ve Gürcistan'ın Tarihsel-Etnografik Bölgeleri (ქართველთა ეთნიკური ისტორია და საქართველოს ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მხარეები), 2002, s. 66-67.
  8. ↑ Klarceti (Gürcüce), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 39 დაარქივებული 2020-10-09 საიტზე Wayback Machine. ISBN 978-9941-0-8969-5
  9. ↑ Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 355, ISBN 9789157871117.
  10. ↑ Roland Topçişvili- İnga Ğutidze, XIX. Yüzyıl ve XX. Yüzyıl Başlarındaki Rus Belgelerinde Şavşeti ve Klarceti Yer Adları (Gürcüce-Türkçe-İngilizce), Tiflis, 2019, s. 23. დაარქივებული 2021-05-07 საიტზე Wayback Machine. ISBN 978-9941- 485-24-4.
  11. ↑ Nurşen Gök, “Artvin Livası'nın Anavatan'a Katılışı Sırasındaki Durumuna İlişkin Belgeler”, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Sayı: 41, Mayıs 2008, s. 89-104.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 26 Haziran 2021.
  12. ↑ Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, 2010 (Birinci basımı 1927), s. 144, ISBN 978-9944-197-52-6.
  13. ↑ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 78.
  14. ↑ შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები archiveurl და archivedate მითითებული უნდა იყოს ორივე, ან არცერთი.1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 187.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 16 Ocak 2020.
მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=ორჯი&oldid=4799845“-დან