ნორვეგიის კულტურა

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება

ნორვეგიის კულტურია, იგივე ნორვეგიული კულტურა ქვეყნის ისტორიასა და გეოგრაფიასთან მჭიდროდაა დაკავშირებული. ნორვეგიელთა დღემდე არსებული უნიკალური საფერმერო კულტურა არამხოლოდ მწირ რესურსებსა და მკაცრ კლიმატზეა დამოკიდებული, არამედ საკუთრების უძველეს კანონზეც. მე-18 საუკუნეში მკვეთრი რომანტიკულ-ნაციონალური მოძრაობა ჩამოყალიბდა, რომლის კვალიც დღემდეა ნორვეგიულ ენასა და მედიაში შემორჩენილი. მე-19 საუკუნეში ნორვეგიული კულტურა აყვავების ხანაშია და ლიტერატურასა და მუსიკაში აისახება დამოუკიდებლობის აღდგენისა და ეროვნული თვითშეგნების აღორძინების მცდელობა. კულტურის ეს ნაწილი ხელოვნებაში დღემდე დომინირებს. მთავრობა ყოველმხრივ ხელს უწყობს ხელოვნების განვითარებას გამოფენებისა და სხვადასხვა კულტურული პროექტების წახალისებით.

საერთო მიმოხილვა[რედაქტირება]

უცხოური გავლენები[რედაქტირება]

ნორვეგიის კულტურაზე უდიდესი გავლენა დანიამ და შვედეთმა მოახდინეს. გარდა ამისა, ნორვეგიულ კულტურას წარუშლელი კვალი დააჩნია ლუთერანულმა ეკლესიამ და შუა საუკუნეების გერმანიამ, მე-18 საუკუნის საფრანგეთმა, შემდეგ ისევ გერმანიამ მე-19 საუკუნეში, ხოლო მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდში უკვე ინგლისურენოვანმა სამყარომ. დღეს ნორვეგიაში ცალსახად დასავლური კულტურაა გამეფებული. ბოლო 30 წლის განმავლობაში ნორვეგია ეთნიკურად ჰომოგენური სოციუმიდან კულტურულად მრავალფეროვან საზოგადოებად ჩამოყალიბდა დიდი რაოდენობით ემიგრანტთა დიასპორებით, განსაკუთრებით ოსლოში, სადაც მოსახლეობის ერთი მეოთხედი უცხოელია.

ნორვეგიული კულტურა ეგალიტარიზმის პრინციპზეა (ყველა ადამიანის თანასწორობა) დამყარებული. ელიტურობის ნებისმიერი გამოვლინება საზოგადოების ძლიერ კრიტიკას იმსახურებს. ნორვეგიელები ერთ-ერთი ყველაზე ტოლერანტული ხალხია ერთსქესიანთა ქორწინების მიმართ. ქვეყანა რიგით მეექვსეა, სადაც ჰომოსექსუალური ქორწინებაა ნებადართული. ნორვეგიელებში დღემდე ფასობს პატიოსნება და შრომისმოყვარეობა. დიდ მნიშვნელობას ანიჭებენ ცხოველთა და გარემოს დაცვას. ნორვეგია მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე განვითარებული და კეთილმოწყობილი ქვეყანაა, სადაც დანაშაულობის უმცირესი მაჩვენებელია.

სამზარეულო[რედაქტირება]

ნორვეგიული სამზარეულო ცივი სკანდინავიური ჰავითა და მთიანი რელიეფითაა განპირობებული, რაც საქონლის ყოლასა და დახვნა-დათესვას ხელს უშლის. ამიტომ ნორვეგიული კულტურის ძირითადი მენიუ თევსზა და ზღვის პროდუქტებზე მოდის, ასევე ნანადირევსა და რძის პროდუქტებზე, მათ შორის, ყველეულზე. ხორბლეულზე მაღალი ფასების გამო (თითქმის მთელი ხორბალი თბილი ქვეყნებიდან არის იმპორტირებული) ქვეყანაში ტრადიციული თხელი პური ცხვება, რომელიც უსაფუარო ცომისგან კეთდება.

კულტურის საშემსრულებლო სახეობები[რედაქტირება]

კინო[რედაქტირება]

მუსიკა[რედაქტირება]

ლიტერატურა[რედაქტირება]

ნორვეგიული ლიტერატურა დასაბამს სკალდური პოეზიიდან, კერძოდ კი სიმღერათა კრებულ "უფროსი ედადან" იღებს. ძველსკანდინავიური ნაწარმოებებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია სნორი სტურლუსონის ნამუშევრები და ასბიორნსენისა და მუს მიერ XIX საუკუნეში შეკრებული ხალხური ზღაპრებისა და ლეგენდების კრებული. ქრისტიანობის გავრცელებასთან ერთად შუა საუკუნეების ევროპული ნაწარმოებები ახდენს გავლენას ნორვეგიულ ლიტერატურაზე. XIV-დან XIX საუკუნემდე ნორვეგიული სიტყვაკაზმული მწერლობა დანიურთან ერთად ვითარდებოდა. XX საუკუნეში ნორვეგიამ მსოფლიოს სამი უდიდესი მწერალი აჩუქა: ბიორნსტიერნე ბიორნსონი, კნუტ ჰამსუნი და სიგრიდ უნსეტი. სამივე მათგანმა ნობელის პრემია მიიღო ლიტერატურის დარგში 1903, 1920 და 1928 წლებში. ნორვეგიული ლიტერატურის უმნიშვნელოვანეს ფიგურად კი მაინც ჰენრიკ იბსენი რჩება, რომელმაც ისეთი პიესები შექმნა, როგორიცაა "პერ გიუნტი", "ნორა - ანუ თოჯინების სახლი" და "ქალი ზღვიდან". შედარებით თანამედროვე ნორვეგიელი მწერლის იუსტენ გორდერის "სოფის სამყარო" 40 ენაზე, მათ შორის, ქართულადაც, ითარგმნა.

არქიტექტურა[რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]

  • Norway Cultural Profile - ნორვეგიული ნაციონალური კულტურის პორტალიინგლისურად