ნოილ ოდინგარი

ნოელ მილარევ ოდინგარი (დ. 5 მაისი, 1932 – გ. 29 აპრილი, 2007) — ჩადელი სამხედრო ოფიცერი, რომელიც 1975 წლის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ ორი დღის განმავლობაში სახელმწიფოს მეთაურის თანამდებობას იკავებდა. შემდგომში იგი იყო „უმაღლესი სამხედრო საბჭოს“ ცხრა წევრიდან ერთ-ერთი — ეს იყო სამხედრო ხუნტა, რომელიც ჩადს 1975-დან 1978 წლამდე მართავდა.

ეთნიკურად სარას ტომის წარმომადგენელი ოდინგარი 1932 წლის 5 მაისს დაიბადა. საფრანგეთის სამხედრო აკადემიის დასრულების შემდეგ მან სწრაფი კარიერული წინსვლა განიცადა. 1965 წელს ოდინგარმა, მაიორის ჩინით, ჩადის შეიარაღებული ძალების (FAT) სარდლის თანამდებობა დაიკავა. ამ არჩევანმა კიდევ უფრო გააძლიერა სარას ტომის დომინირება მთავრობაში.

1968 წლისთვის ქვეყანაში სამხედრო მდგომარეობა მკვეთრად გაუარესდა. ამას ხელი შეუწყო 1966 წელს მეამბოხე დაჯგუფება FROLINAT-ის შექმნამ, რის გამოც მთავრობამ კონტროლი დაკარგა ქვეყნის ბევრ მუსლიმურ რეგიონზე. შედეგად, პრეზიდენტმა ფრანსუა ტომბალბაიმ საფრანგეთს ჯარების გამოგზავნა სთხოვა ამბოხებულების დასამარცხებლად. ამ გადაწყვეტილებას მხოლოდ მინისტრი ბანგი და პოლკოვნიკი ოდინგარი ეწინააღმდეგებოდნენ (თუმცა ამაოდ); ისინი მიიჩნევდნენ, რომ ეს ნაბიჯი ჩადის სუვერენიტეტის დაკარგვაზე მიანიშნებდა.

წლების განმავლობაში ოდინგარი კვლავ დაწინაურდა: 1975 წლის დასაწყისისთვის იგი უკვე გენერალი და შეიარაღებული ძალების 4,000-იანი კონტინგენტის მოქმედი სარდალი იყო. არმიის რიგებში დიდი უკმაყოფილება მწიფდებოდა: ბოლო ორი წლის განმავლობაში პრეზიდენტ ტომბალბაის ქმედებები სულ უფრო არაპროგნოზირებადი ხდებოდა, 1973 წელს კი მან შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი, ფელიქს მალუმი დააპატიმრა.

არმიაში მორიგი „წმენდა“ და ჟანდარმერიის (სამხედრო პოლიციის) მეთაურების დაპატიმრება გახდა 1975 წლის გადატრიალების საბაბი: 13 აპრილის დილას ჟანდარმერიის ნაწილებმა პრეზიდენტის სასახლეზე იერიში მიიტანეს. სანამ ისინი პრეზიდენტის გვარდიას ებრძოდნენ, ოდინგარი დამატებითი ძალებით მივიდა და სარდლობა თავის თავზე აიღო. ბრძოლა დილის 8:30 საათისთვის დასრულდა; გავრცელებული ინფორმაციით, ტომბალბაი მიყენებული ჭრილობებისგან გარდაიცვალა, გადატრიალების მონაწილეებმა კი სასახლე დაიკავეს. სხვა წინააღმდეგობას ადგილი არ ჰქონია: უკვე დილის 6:30 საათზე ოდინგარმა რადიოთი გამოაცხადა, რომ შეიარაღებულმა ძალებმა „შეასრულეს თავიანთი პასუხისმგებლობა ღვთისა და ერის წინაშე“, ხოლო დედაქალაქის მოსახლეობა ქუჩებში ტომბალბაის სიკვდილის აღსანიშნავად გამოვიდა.

ოდინგარმა და არმიამ თავიანთი ქმედებები სამხედრო კომუნიკეში გაამართლეს, სადაც ტომბალბაი ქვეყნის დაყოფაში, ტომების ერთმანეთთან დაპირისპირებასა და სამხედროების დამცირებაში დაადანაშაულეს. ამასობაში ოდინგარმა, როგორც სახელმწიფოს მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელმა, დედაქალაქისკენ მიმავალი ყველა გზა ჩაკეტა და ქალაქში კომენდანტის საათი დააწესა.

ფელიქს მალუმი და სხვა დაპატიმრებული ოფიცრები დაუყოვნებლივ გაათავისუფლეს. უკვე 15 აპრილს ჩამოყალიბდა „უმაღლესი სამხედრო საბჭო“ (CSM) — ცხრა წევრისგან შემდგარი სამხედრო ხუნტა, რომლის პრეზიდენტად მალუმი აირჩიეს. ამგვარად, მალუმმა მშვიდობიანად ჩაანაცვლა ოდინგარი სახელმწიფოს მეთაურის თანამდებობაზე.

რესურსები ინტერნეტში

• Conflict in Chad at Global Security