შინაარსზე გადასვლა

ნატალი ბატალა

სტატიის შეუმოწმებელი ვერსია
მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
ნატალი ბატალა
დაბ. თარიღი 14 მაისი, 1966(1966-05-14)[1] (59 წლის)
დაბ. ადგილი კალიფორნია
მოქალაქეობა  აშშ
საქმიანობა ფიზიკოსი, ასტროფიზიკოსი, ასტრონომი და უნივერსიტეტის პროფესორი
მუშაობის ადგილი ნასა, სან-ხოსეს შტატის უნივერსიტეტი და University of California, Santa Cruz[2]
ალმა-მატერი კალიფორნიის უნივერსიტეტი და University of California, Santa Cruz
მეუღლე Celso Batalha

ნატალი ბატალა (დ. 14 მაისი, 1966) — სანტა-კრუზის კალიფორნიის უნივერსიტეტის ასტრონომიისა და ასტროფიზიკის პროფესორი. ადრე NASA-ს ეიმსის კვლევითი ცენტრის კოსმოსურ მეცნიერებათა განყოფილებაში მკვლევარ-ასტრონომად მუშაობდა და ეკავა მისია Kepler-ის სამეცნიერო გუნდის ხელმძღვანელის (2010-2012), მისიის მეცნიერის (2012-2016) და პროექტის მეცნიერის (2016-2018) პოზიციები; ეს პირველი მისია იყო, რომელსაც შეეძლო დედამიწის ზომის პლანეტების აღმოჩენა სხვა ვარსკვლავების გარშემო.[3][4][5] NASA-ში გადასვლამდე, ბატალა სან-ხოსეს სახელმწიფო უნივერსიტეტში ფიზიკისა და ასტრონომიის პროფესორი იყო (2002-2012).

ბიოგრაფია

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ბატალა სან-ფრანცისკოს ყურის რაიონში გაიზარდა და კალიფორნიის უნივერსიტეტში, ბერკლიში სწავლობდა.[6][7] მიუხედავად იმისა, რომ ბიზნესის სპეციალობით იწყებდა, ფიზიკაზე გადავიდა მას შემდეგ, რაც შეიტყო, რომ ყოველდღიური მოვლენები, როგორიცაა თხელი ფირის ინტერფერენცია (რატომ ჩნდება ცისარტყელები საპნის ბუშტებსა და ზეთიან გუბეებზე), მათემატიკურად შეიძლება აღიწეროს. ბაკალავრიატის განმავლობაში ვარსკვლავურ სპექტროსკოპისტად მუშაობდა და მზის მსგავს ვარსკვლავებს სწავლობდა. ფიზიკაში ბაკალავრის ხარისხის მიღების შემდეგ, UC სანტა-კრუზში ასტროფიზიკის დოქტორანტურა გაიარა და პოსტ-დოქტორანტურა რიო-დე-ჟანეიროში, ბრაზილიაში დაასრულა.[5][4]

ბატალას ქალიშვილი ნატაშა ბატალაც ასტრონომია. ისინი თანამშრომლობენ პროექტებზე, რომლებიც აღმოაჩენენ და აღწერენ ეგზოპლანეტებს ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპის გამოყენებით.[8]

კარიერა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1997 წელს უილიამ ბორუცკიმ ბატალა სამეცნიერო გუნდში ჩართო და ტრანზიტული ფოტომეტრიის შესწავლა დაიწყო. Kepler-ის მისიაში პროექტირებისა და დაფინანსების ეტაპიდან მონაწილეობდა და როგორც ერთ-ერთი პირველი თანამკვლევარი, პასუხისმგებელი იყო 150 000-ზე მეტი ვარსკვლავის შერჩევაზე, რომლებსაც ტელესკოპი აკვირდებოდა. ამჟამად ეიმსის კვლევითი ცენტრის გუნდის წევრებთან მჭიდროდ თანამშრომლობს, რათა Kepler-ის მისიის მონაცემებიდან სიცოცხლისათვის ხელსაყრელი პლანეტები გამოავლინოს. 2011 წელს ხელმძღვანელობდა ანალიზს, რომელმაც Kepler 10b-ის აღმოჩენა გამოიწვია, რაც მზის სისტემის გარეთ დადასტურებული პირველი კლდოვანი პლანეტაა.[5][9]

2017 წლის ნოემბერში, კოსმოსური ტელესკოპის სამეცნიერო ინსტიტუტმა შეარჩია 13 პროგრამა დირექტორის დისკრეციული ადრეული გამოშვების მეცნიერებისთვის (DD-ERS) ჯეიმს ვების კოსმოსურ ტელესკოპზე.[10][11] ჯამში გამოყოფილი 460 საათიდან, ბატალას პროექტს, „ტრანზიტული ეგზოპლანეტის საზოგადოების ადრეული გამოშვების სამეცნიერო პროგრამა“, 86.9 საათი მიენიჭა, რაც JWST-ზე ნებისმიერი DD-ERS პროგრამიდან ყველაზე მაღალია.[12] ეს დაკვირვების საათები გამოყოფილია ტელესკოპის მუშაობის პირველი ხუთი თვის განმავლობაში გამოსაყენებლად.

ბატალა UC სანტა-კრუზის ასტრობიოლოგიის ინიციატივას ხელმძღვანელობს, რაც კოლაბორაციული, ინტერდისციპლინური ინიციატივაა, რომელიც ეძღვნება სამყაროში სიცოცხლის წარმოშობის, ევოლუციისა და განაწილების შესწავლას.

2021 წელს ჯეიმს უების კოსმოსური ტელესკოპის წარმატებული გაშვების შემდეგ, ბატალამ და მკვლევართა გუნდმა ეგზოპლანეტის ატმოსფეროში ნახშირორჟანგის ერთმნიშვნელოვანი მტკიცებულება აღმოაჩინეს.[13] გუნდმა JWST გამოიყენა სატურნის მასის მქონე პლანეტაზე WASP-39b დასაკვირვებლად, რომელიც ძალიან ახლოს ბრუნავს მზის მსგავს ვარსკვლავთან, დედამიწიდან დაახლოებით 700 სინათლის წლის დაშორებით.

2022 წელს ბატალამ, მარკ კლამპინთან, NASA-ს ასტროფიზიკის განყოფილების დირექტორთან და სტივენ ლ. ფინკელშტეინთან, ტეხასის უნივერსიტეტის ოსტინის კამპუსის ასტრონომიის პროფესორთან ერთად, წარმომადგენელთა პალატის მეცნიერების, კოსმოსისა და ტექნოლოგიების კომიტეტის, კოსმოსისა და აერონავტიკის ქვეკომიტეტის წინაშე ჩვენება მისცა.[14]

2023 წელს ბატალამ და JWST ტრანზიტული ეგზოპლანეტის ადრეული გამოშვების სამეცნიერო გუნდმა ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი გამოიყენეს WASP-18b-ის ატმოსფეროში წყლის ორთქლის იდენტიფიცირებისთვის და პლანეტის ტემპერატურული რუკის შესაქმნელად, როდესაც მან თავისი ვარსკვლავის უკან გაიარა და კვლავ გამოჩნდა.[15]

აღიარება

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2011 წელს ბატალას NASA-ს განსაკუთრებული საჯარო სამსახურის მედალი მიენიჭა Kepler-ის სამეცნიერო გუნდის გამორჩეული ხელმძღვანელობისთვის.

2017 წელს ბატალა და ორი სხვა ეგზოპლანეტების მეცნიერი ჟურნალ Time-ის მსოფლიოს 100 ყველაზე გავლენიან ადამიანთა შორის სახელდებულ იქნენ.[16]

იმავე წელს, ბატალამ მოიპოვა Smithsonian-ის ჟურნალის ამერიკული გამჭრიახობის ჯილდო ფიზიკურ მეცნიერებებში.[17]

2018 წელს ბატალამ UC სანტა-კრუზის კურსდამთავრებულთა მიღწევის ჯილდო მიიღო.[18]

2019 წელს ბატალამ უფსალას უნივერსიტეტის (შვედეთი) მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების ფაკულტეტისგან საპატიო დოქტორის წოდება მიიღო.[19]

2019 წელს ბატალა ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის წევრად აირჩიეს,[20] ხოლო 2020 წელს - ამერიკის ასტრონომიული საზოგადოების მემკვიდრეობის ფელოუდ.[21]

2020 წელს ბატალა UC-ის საპრეზიდენტო კათედრაზე დაინიშნა UCSC-ის ასტრობიოლოგიის ინიციატივაზე მუშაობისთვის.[22]

ბატალას არაერთი სახელობითი ლექცია მიენიჭა, მათ შორის: ჯეიმს ტ. ბანიანის ლექტორი (2011, სტენფორდის უნივერსიტეტი), რიტენჰაუსის ლექტორი (2015, პენსილვანიის უნივერსიტეტი), უოლტერ სტიბსის ლექტორი (2016, სიდნეის უნივერსიტეტი), ბეატრის ჰილ ტინსლის ლექტორი (2017, ახალი ზელანდია), კარლ საგანის გამორჩეული ლექტორი (2018, კორნელის უნივერსიტეტი), ცელსიუსის ლექტორი (2018, უფსალას უნივერსიტეტი), ჯონ ნ. ბაჰქოლის გამორჩეული ლექტორი (2019, კოსმოსური ტელესკოპის სამეცნიერო ინსტიტუტი) და UCSC-ის ფაკულტეტის კვლევითი ლექტორი (2024, კალიფორნიის უნივერსიტეტი, სანტა-კრუზი).

სქოლიო

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
  1. ↑ Person Profile // კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა — 1990.
  2. ↑ Montenegro A. ORCID Public Data File 2023 — 2023. — doi:10.23640/07243.24204912.V1
  3. ↑ Mission Scientist: Natalie Batalha. NASA (2012-03-12). დაარქივებულია ორიგინალიდან — September 15, 2015.
  4. 1 2 Natalie Batalha. Space Science and Astrobiology at Ames. NASA. დაარქივებულია ორიგინალიდან — September 23, 2015.
  5. 1 2 3 Natalie Batalha. Kepler. NASA: Ames Research Center. დაარქივებულია ორიგინალიდან — September 21, 2015. თარგი:PD-notice
  6. ↑ Wolchover, Natalie. (2021-12-03) The Webb Space Telescope Will Rewrite Cosmic History. If It Works. en. ციტირების თარიღი: 2021-12-24
  7. ↑ Ferris, Timothy; Archibald, Timothy. Meet Natalie Batalha, the Explorer Who's Searching for Planets Across the Universe en. ციტირების თარიღი: 2021-12-24
  8. ↑ Chen, Sophia (2023). „Mother–daughter duo work together to find new worlds“. Nature. doi:10.1038/d41586-023-00580-6. PMID 36849819 შეამოწმეთ პარამეტრი |pmid= (დახმარება).
  9. ↑ Lemonick, Michael D (2012). Mirror Earth : the search for our planet's twin. New York: Walker. ISBN 978-0-8027-7900-7. OCLC 879630400. 
  10. ↑ Selections Made for the JWST Director's Discretionary Early Release Science Program. ციტირების თარიღი: 2022-05-30
  11. ↑ DD-ERS en. ციტირების თარიღი: 2022-05-30
  12. ↑ Batalha, Natalie; Bean, Jacob; Stevenson, Kevin. The Transiting Exoplanet Community Early Release Science Program (Natalie Batalha).
  13. ↑ The JWST Transiting Exoplanet Community Early Release Science Team; Ahrer, Eva-Maria; Alderson, Lili; Batalha, Natalie M.; Batalha, Natasha E.; Bean, Jacob L.; Beatty, Thomas G.; Bell, Taylor J.; Benneke, Björn; Berta-Thompson, Zachory K.; Carter, Aarynn L.; Crossfield, Ian J. M.; Espinoza, Néstor; Feinstein, Adina D.; Fortney, Jonathan J. (2023-02-23). „Identification of carbon dioxide in an exoplanet atmosphere“. Nature. 614 (7949): 649–652. arXiv:2208.11692. Bibcode:2023Natur.614..649J. doi:10.1038/s41586-022-05269-w. ISSN 0028-0836. PMC 9946830 შეამოწმეთ პარამეტრი |pmc= (დახმარება). PMID 36055338 შეამოწმეთ პარამეტრი |pmid= (დახმარება).
  14. ↑ House Science, Space, and Technology Hearing on Initial Results from the James Webb Space Telescope, 17 November 2022, https://www.youtube.com/watch?v=4rqxCrVtqdE. წაკითხვის თარიღი: 2023-10-02
  15. ↑ Coulombe, Louis-Philippe; Benneke, Björn; Challener, Ryan; Piette, Anjali A. A.; Wiser, Lindsey S.; Mansfield, Megan; MacDonald, Ryan J.; Beltz, Hayley; Feinstein, Adina D.; Radica, Michael; Savel, Arjun B.; Dos Santos, Leonardo A.; Bean, Jacob L.; Parmentier, Vivien; Wong, Ian (August 2023). „A broadband thermal emission spectrum of the ultra-hot Jupiter WASP-18b“. Nature (ინგლისური). 620 (7973): 292–298. arXiv:2301.08192. Bibcode:2023Natur.620..292C. doi:10.1038/s41586-023-06230-1. ISSN 1476-4687. PMC 10412449 შეამოწმეთ პარამეტრი |pmc= (დახმარება). PMID 37257843 შეამოწმეთ პარამეტრი |pmid= (დახმარება).
  16. ↑ შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები archiveurl და archivedate მითითებული უნდა იყოს ორივე, ან არცერთი.Natalie Batalha, Guillem Anglada-Escudé and Michaël Gillon: The World’s 100 Most Influential People. ციტირების თარიღი: 2025-03-15
  17. ↑ 2017 American Ingenuity Award Winners. Smithsonian. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 დეკემბერი 2019. ციტირების თარიღი: 11 October 2018.
  18. ↑ Astronomer Natalie Batalha to receive Alumni Achievement Award.
  19. ↑ Honorary Doctors of the Faculty of Science and Technology - Uppsala University (8 June 2023).
  20. ↑ New 2019 Academy Members Announced. American Academy of Arts and Sciences (April 17, 2019).
  21. ↑ AAS Fellows. AAS. ციტირების თარიღი: 27 September 2020.
  22. ↑ Natalie Batalha is appointed the UCSC Presidential Chair (23 June 2021).
მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=ნატალი_ბატალა&oldid=5326796“-დან