მსოფლიოს უძველესი უნივერსიტეტები

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
შუა სუკუნეების უნივერსიტეტები

ამ გვერდზე მოყვანილია მსოფლიოს უძველესი დღემდე ფუნქციონირებადი უნივერსიტეტები. ამ სასწავლებელთა სიაში მოსახვედრად საგანმანათლებლო დაწესებულება უნდა აკმაყოფილებდეს უნივერსიტეტის განსაზღვრებას მისი დაფუძნების დროისთვის; ის დაფუძნებული უნდა ყოფილიყო 1500 წლამდე; და მას შემდეგ რაიმე მნიშვნელოვანი დაბრკოლება მის ფუნქციონირებაში არ უნდა მომხდარიყო.

შენიშვნა: აკადემიური ხარისხის მინიჭება უმაღლესი განათლებისთვის ისტორიულად ევროპული ჩვეულება იყო, და უნივერსიტეტის თანამედროვე განსაზღვრება მოიცავს ხარისხის მინიჭების ფაქტორსაც, შესაბამისად, უძველესი უმაღლესი სასწავლებლები, რომლებიც აკმაყოფილებს უნივერსიტეტის თანამედროვე განსაზღვრებას მხოლოდ ევროპაში არსებობდა. თუ დავუშვებთ, რომ ამგვარ უძველეს დაწესებულებებს თავდაპირველად ხარისხი არ გაუციათ, თუმცა ამჟამად ამ მოთხოვნას აკმაყოფილებს, შესაბამისად, ზოგიერთი ევროპული და არა-ევროპული სასწავლებლები წინ უსწრებენ ბოლონიის უნივერსიტეტს დაფუძნების თარიღით (მაგ. ნალანდას უნივერსიტეტი დაფუძნდა ძვ.წ. V საუკუნეში ინდოეთში, ნანკინის უნივერსიტეტი დაფუძნდა 258 წელს ჩინეთში, და ალ-აზჰარის უნივერსიტეტი დაფუძნდა 988 წელს ეგვიპტეში).

საბოლოოდ, ზოგიერთ ევროპულ უნივერსიტეტთა შორისაც არსებობს უთანხმოება იმაზე, თუ რომელი იყო სინამდვილეში "პირველი". ბოლონიის უნივერსიტეტი, მიუხედავად იმისა, რომ ის პარიზის უნივერსიტეტს უსწრებს, ჩამოყალიბებულ იქნა სტუდენტების მიერ, რომლებიც თავად ეძებდნენ მასწავლებლებს, მაშინ როცა პარიზის უნივ. მასწავლებელთა მიერ იყო ორგანიზებული, რომელთაც შემდეგ თავად მოიძიეს სტუდენტები. შესაბამისად, ზოგიერთი (განსაკუთრებით პარიზში) ეჭვქვეშ აყენებს საკითხს იმაზე თუ რომელი იყო "ნამდვილი" უნივერსიტეტი დააარსების მომენტში, თუმცა ზოგადად აღიარებულია ფაქტი, რომ ბოლონიის უნივერსიტეტი პირველი იყო.

სია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ამერიკის კოლონიზაციამდე ევროპაში არსებობდა შემდეგი უნივერსიტეტები:

წელი შექმნის ადგილი დღევანდელი მდებარეობა სახელი შენიშვნა
1088 ბოლონიის გერბი ბოლონიის კომუნა იტალიის დროშა ბოლონია, იტალია ბოლონიის უნივერსიტეტი უძველესი უმაღლესი სასწავლებელი რომელსაც უნივერსიტეტი ეწოდებოდა და იძლეოდა ხარისხს.[1]
1167 (1254) Royal Arms of England.svg ინგლისის სამეფო გაერთიანებული სამეფოს დროშა ოქსფორდი, გაერთიანებული სამეფო ოქსფორდის უნივერსიტეტი ინგლისურენოვანი მსოფლიოს უძველესი უნივერსიტეტი, ის დაარსდა ჰენრი II-ს მიერ ინგლისელი სტუდენტებისთვის პარიზის უნივერსიტეტში სწავლის აკრძალვის შედეგად."[2]
1209 (1231) Royal Arms of England.svg ინგლისის სამეფო გაერთიანებული სამეფოს დროშა კემბრიჯი, გაერთიანებული სამეფო კემბრიჯის უნივერსიტეტი დააარსეს სწავლულებმა რომლებმაც ოქსფორდის უნივერსიტეტი 1209 წელს დატოვეს, მათ სამეფო ქარტია 1231 წელს მიიღეს.[3] უნივერსიტეტი დაარსების წლად 1209 წელს მიჩინევს.[4]
1218 (სავარაუდოდ უფრო ძველია) ლეონის სამეფოს ალამი ლეონის სამეფო ესპანეთის დროშა სალამანკა, ესპანეთი სალამანკის უნივერსიტეტი ესპანეთის უძველესი უნივერსიტეტი. ასევე არსებობს ჩანაწერები მის კურსდამთავრებულებზე (1134) მისი ოფიციალურ დაარსებამდე. მან სამეფო ქარტია მხოლოდ 1218 წელს მიიღო. მიუხედავად ამისა ისაა პირველი უნივერსიტეტი რომელმაც მიიღო ეს ტიტული ალფონსო X-სა და რომის პაპისგან 1254 წელს მიიღო. 1852 წელს უნივერსიტეტიდან ესპანეთის მთავრობის მიერ გაძევებულმა თეოლოგიისა და კანონიკური სამართალის ფაკულტეტებმა 1940 წელს ჩამოაყალიბეს სალამანკის პონტიფიკალური უნივერსიტეტი.
1222 (სავარაუდოდ უფრო ძველია) პადუას გერბი პადუას კომუნა იტალიის დროშა პადუა, იტალია პადუის უნივერსიტეტი დააარსეს პროფესორებმა რომლებმაც დატოვეს ბოლონიის უნივერსიტეტი
1224 Flag of Naples.svg ქალაქი ნეაპოლი იტალიის დროშა ნეაპოლი, იტალია ნეაპოლის უნივერსიტეტი პირველი საზოგადო უნივერსიტეტი,[5] დააარსა საღვთო რომის იმპერატორმა ფრიდრიხ II შტაუფენი.
1229 Arms of the Kingdom of France (Ancien) Kingdom of France საფრანგეთის დროშა Toulouse, France ტულუზის უნივერსიტეტი
1240 Coat of arms of Siena Republic of Siena იტალიის დროშა Siena, Italy სიენის უნივერსიტეტი Originally called Studium Senese, was founded by Commune of Siena in 1240. In 1321, the studium was able to attract a larger number or pupils due to a mass exodus from the prestigious neighbouring University of Bologna. Closed temporarily in 1808–1815 when Napoleonic forces occupied Tuscany. On November 7, 1990 the university celebrated its 750th anniversary.
1241 Escudo de la Corona de Castilla.svg Kingdom of Castile, Crown of Castile ესპანეთის დროშა ვალიადოლიდი, Spain ვალიადოლიდის უნივერსიტეტი One hypothesis is that its foundation is the result of the transfer of Palencia General Survey between 1208 and 1241 by Alfonso VIII, king of Castile, and Bishop Tello Téllez de Meneses.
1289 Arms of the Kingdom of France (Ancien) Kingdom of France საფრანგეთის დროშა მონპელიე, საფრანგეთი მონპელიეს უნივერსიტეტი The university is considerably older than its formal founding date, associated with a bull issued by Pope Nicholas IV in 1289, combining all the long-existing schools into a university.
1290 Coat of arms of the Papal States Papal States იტალიის დროშა მაჩერატა, იტალია მაჩერატის უნივერსიტეტი[6] The University of Macerata (Italian: Università degli Studi di Macerata) is a university located in Macerata, Marche, Italy. It was founded in 1290 and is organized into 7 faculties.
1290 Armas portugal 1247.png Kingdom of Portugal
LSB.png Lisbon
პორტუგალიის დროშა კოიმბრა, პორტუგალია კოიმბრის უნივერსიტეტი[6] Begun its existence in Lisbon with the name Studium Generale (Estudo Geral). Scientiae thesaurus mirabilis, the royal charter announcing the institution of the University, was dated 1 March of that year, although efforts had been made at least since 1288 to create this first university in Portugal. The papal confirmation was also given in 1290 (on 9 August of that year), during the papacy of Pope Nicholas IV.
1293 Pennant of the Crown of Castile Crown of Castile ესპანეთის დროშა ალკალა-დე-ენარესი, ესპანეთი ალკალას უნივერსიტეტი The University of Alcalá was founded by King Sancho IV of Castile as Studium Generale in 1293 in Alcalá de Henares. It was granted Papal Bull in 1499, and quickly gained international fame thanks to the patronage of Cardinal Cisneros and the production of the Complutensian Polyglot Bible in 1517, which is the basis for most of the current translations. The University moved to Madrid in 1836 by Royal Decree. The Moyano Law of 1857 established Complutense as the sole university in Spain authorized to confer the title of Doctor on any scholar. This law remained in effect until 1969.
1303 Coat of arms of the Papal States Papal States იტალიის დროშა რომი, Italy რომის ლა საპიენცას უნივერსიტეტი Founded by Pope Boniface VIII, but became a state university in 1935. According to the Catholic Encyclopaedia, the university "remained closed during the entire pontificate of Clement VII".
1308 Commune of Perugia იტალიის დროშა პერუჯა, იტალია პერუჯას უნივერსიტეტი Attested by the Bull of Pope Clement V.
1321 Coat of arms of the Republic of Florence Republic of Florence იტალიის დროშა ფლორენცია, იტალია ფლორენციის უნივერსიტეტი The University of Florence evolved from the Studium Generale, which was established by the Florentine Republic in 1321. The Studium was recognized by Pope Clement VI in 1349.
1336 Coat of arms of the Papal States Papal States იტალიის დროშა კამერინო, იტალია კამერინოს უნივერსიტეტი The great literate and jurist Cino from Pistoia, living in Marche in the years 1319-21, and in Camerino in the spring of 1321, remembers the territory blooming with juridical schools. Camerino has been a center of learning since no later than 1200, offering degrees in civil law, canonical law, medicine, and literary studies. Gregory XI took the decision upon the request of Gentile III da Varano with the papal edict of 29 January 1377, directed to the commune and to the people, authorizing Camerino to confer (after appropriate examination) bachelor and doctoral degrees with apostolic authority.
1343 Coat of arms of the Republic of Pisa Republic of Pisa იტალიის დროშა პიზა, იტალია პიზის უნივერსიტეტი It was formally founded on September 3, 1343 by an edict of Pope Clement VI, although there had been lectures on law in Pisa since the 11th century. Nowadays is one of the most important universities in Italy.
1348 Coat of arms of the Kingdom of Bohemia Kingdom of Bohemia

Coat of arms of the Holy Roman Empire Holy Roman Empire

ჩეხეთის დროშა პრაღა, ჩეხეთი კარლის უნივერსიტეტი (პრაღა) Three of four faculties closed in 1419, joined with Jesuit university and renamed Charles-Ferdinand University in 1652, split into German and Czech part in 1882, Czech branch closed during Nazi occupation (1939–1945), German branch closed in 1945.[7]
1361 House of ViscontiHouse of Visconti იტალიის დროშა პავია, იტალია პავიას უნივერსიტეტი Closed for short periods during the Italian Wars, Napoleonic wars, and Revolutions of 1848.
1364 Coat of arms of Poland Kingdom of Poland პოლონეთის დროშა კრაკოვი, პოლონეთი იაგელონის უნივერსიტეტი Founded by Casimir the Great. Development stalled after his death, re-established from 1400 onwards.

Closed during the German occupation of Poland 1939-1945.Re-opened after the occupation.

1365 საღვთო რომის იმპერიის დროშა საღვთო რომის იმპერია ავსტრიის დროშა ვენა, ავსტრია ვენის უნივერსიტეტი Modelled on the University of Paris.
1367 უნგრეთის სამეფო უნგრეთის სამეფო უნგრეთის დროშა პეჩი, უნგრეთი პეჩის უნივერსიტეტი
1386 საღვთო რომის იმპერიის დროშა საღვთო რომის იმპერია გერმანიის დროშა ჰაიდელბერგი, გერმანია ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტი დააარსა რუპერტ I-მა. გერმანიის უძველესი უნივერსიტეტი.
1391 House of EsteHouse of Este იტალიის დროშა ფერარა, იტალია ფერარას უნივერსიტეტი დააარსა ალბერტო დ'ესტემ.
1404 სავოიის საჰერცოგოს დროშა Duchy of Savoy იტალიის დროშა ტურინი, იტალია ტურინის უნივერსიტეტი დააარსა პრინცმა "ლუის პიდმონტმა" ამადეუს VIII-ს დროს.
1409 საღვთო რომის იმპერიის დროშა საღვთო რომის იმპერია გერმანიის დროშა ლაიპციგი, გერმანია ლაიპციგის უნივერსიტეტი დააარსეს როდესაც გერმანელებმა დატოვეს პრაღა იან ჰუსის დროს.
1409 House of Valois County of Provence საფრანგეთის დროშა ექს-ან-პროვანსი, საფრანგეთი ექს-ან-პროვანსის უნივერსიტეტი Founded by the Count of Provence Louis II december 9, 1409.
1413 შოტლანდიის სამეფო დროშა შოტლანდიის სამეფო გაერთიანებული სამეფოს დროშა სენტ-ანდრუსი, ბრიტანეთი სენტ-ანდრუსის უნივერსიტეტი დაარსდა პაპის ბულათი
1419 საღვთო რომის იმპერიის დროშა საღვთო რომის იმპერია გერმანიის დროშა როსტოკი, გერმანია როსტოკის უნივერსიტეტი During the Reformation, "the Catholic university of Rostock closed altogether and the closure was long enough to make the refounded body feel a new institution".[8]
1434 ორივე სიცილიის სამეფოს დროშა სიცილიის სამეფო იტალიის დროშა კატანია, იტალია კატანიის უნივერსიტეტი სიცილიაზე ყველაზე ძველი. დააარსა ალფონსო V-მ.
1450[9] Standard of the Crown of Aragon Crown of Aragon ესპანეთის დროშა Barcelona, Spain University of Barcelona Founded by Alfonso V of Aragon as Estudi general de Barcelona after the unification of all university education. For forty-nine years prior to that foundation, however, the city had had a fledgling medical school founded by King Martin of Aragon, and in the 13th century Barcelona already possessed several civil and ecclesiastical schools.
1451 შოტლანდიის სამეფო დროშა Kingdom of Scotland გაერთიანებული სამეფოს დროშა Glasgow, UK University of Glasgow Founded by a Papal Bull
1456 საღვთო რომის იმპერიის დროშა Holy Roman Empire გერმანიის დროშა Greifswald, Germany University of Greifswald Teaching had started by 1436. Founded by initiative of Heinrich Rubenow, Lord Mayor of Greifswald (and first rector), with approval of Pope Callixtus III and Frederick III, Holy Roman Emperor, under the protection of Wartislaw IX, Duke of Pomerania. Teaching paused temporarily during the Protestant Reformation (1527–39).
1457 საღვთო რომის იმპერიის დროშა Holy Roman Empire გერმანიის დროშა Freiburg, Germany Albert Ludwigs University of Freiburg Temporarily transferred to Constance in 1686–98 and 1713–15.
1460 საღვთო რომის იმპერიის დროშა Holy Roman Empire შვეიცარიის დროშა Basel, Switzerland University of Basel Founded in 1460 (Schola Basiliensis), the University of Basel is the oldest university in Switzerland. [1]
1472 საღვთო რომის იმპერიის დროშა Holy Roman Empire გერმანიის დროშა Munich, Germany Ludwig Maximilians University of Munich Founded in Ingolstadt in 1459, transferred to Landshut in 1800, moved to Munich in 1826.
1477 საღვთო რომის იმპერიის დროშა Holy Roman Empire გერმანიის დროშა Tübingen, Germany Eberhard Karls University of Tübingen
1477 თარგი:ქვეყნის მონაცემები Kalmar Union შვედეთის დროშა Uppsala, Sweden Uppsala University Uppsala's bull, which granted the university its corporate rights, was issued by Pope Sixtus IV in 1477, and established a number of provisions. Among the most important of these was that the university was officially given the same freedoms and privileges as the University of Bologna.
1479 თარგი:ქვეყნის მონაცემები Kalmar Union დანიის დროშა Copenhagen, Denmark University of Copenhagen
1481 თარგი:ქვეყნის მონაცემები Republic of Genoa იტალიის დროშა Genoa, Italy University of Genoa Founded in 1481 (Genuense Athenaeum).
1495 შოტლანდიის სამეფო დროშა Kingdom of Scotland გაერთიანებული სამეფოს დროშა Aberdeen, UK University of Aberdeen King's College was founded by Papal Bull in 1495 and Marischal College in 1593; they merged in 1860
1495 Kingdom of Galicia Kingdom of Galicia ესპანეთის დროშა Santiago de Compostela, Spain University of Santiago de Compostela The university traces its roots to 1495, when a school was opened in Santiago.[10] In 1504, Pope Julius II approved the foundation of a university in Santiago, and the bull for its creation was granted by Clement VII in 1526.
1499 Standard of the Crown of Aragon Crown of Aragon ესპანეთის დროშა Valencia, Spain University of Valencia

1500 წლის შემდგომი უძველესი უნივერსიტეტები ქვეყნის ან რეგიონის მიხედვით[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ევროპის ქვეყნების უმრავლესობას უნივერსიტეტი გააჩნდა 1500 წლამდე. ამ თარიღის შემდეგ უნივერსიტეტები გავრცელდა მსოფლიოს სხვა ქვეყნებშიც:

ხარვეზი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ზუსტი თარიღი, როდესაც უნივერსიტეტმა ფუნქციონირება დაიწყო საკმაოდ ბურისითაა მოცული და განსხვავდება ლეგენდისა თუ მისი წინაპარი სასწავლო დაწესებულების დაარსების დღიდან. მაგ. დღეს საყოველთაოდ აღიარებულია, რომ ოქსფორდის დაარსების თარიღის ზუსტად განსაზღვრა შეუძლებელია, და რომ ის დაახლოებით XII საუკუნის მეორე ნახევარში უნდა დაფუძნებულიყო. გარდა ამისა, ბაკალავრის ხარისხის კოლეჯის მიერ გაცემა შედარებით გვიანდელი (უფრო თანამედროვე) ამერიკული ტრადიციაა. ევროპული ტერმინოლოგიით, ჰარვარდის კოლეჯს უკვე ჰქონდა მინიჭებული უნივერსიტეტის ავტორიტეტი 1642 წლისთვის. პენსილვანიის უნივერსიტეტის პირველი ამერიკული დაწესებულება იყო ამ სახელწოდებით; თუმცა არც ჰარვარდი და არც ერთი სხვა კოლონიური კოლეჯებისა არ იყო იმდენად ვრცელი და მრავალფეროვანი აკადემიური თვალსაზრისით, როგორც ეს ევროპის უნივერსიტეტები იყო იმ პერიოდში.

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • Ridder-Symoens, Hilde de (ed.): A History of the University in Europe. Vol. I: Universities in the Middle Ages, Cambridge University Press, 1992, ISBN 0-521-36105-2

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. Our History. Unversità di Bologna. წაკითხვის თარიღი: 25 June 2011.
  2. A brief history of the University of Oxford, Oxford University
  3. Early records. A brief history of the university. University of Cambridge. წაკითხვის თარიღი: 7 January 2012.
  4. 800th anniversary. University of Cambridge. წაკითხვის თარიღი: 7 January 2012.
  5. http://www.news.unina.it/dettagli_area.jsp?ID=12275
  6. 6.0 6.1 Times Higher Education - QS World University Rankings 2007 - World's oldest universities
  7. History of CU
  8. Quoted from: Chadwick, Owen. The Early Reformation on the Continent. Oxford University Press, 2003. Page 257.
  9. The University of Barcelona: 599 years of history. The most important dates and events. Universitat de Barcelona. წაკითხვის თარიღი: 22 August 2011.
  10. La Universidad de Santiago cumple 500 años“, March 22, 1995. (Spanish)