მოჰამედ ჰატა
| მოჰამედ ჰატა | |
|---|---|
| ინდონ. Mohammad Hatta | |
 | |
| დაბადების თარიღი | 12 აგვისტო, 1902[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] |
| დაბადების ადგილი | Bukittinggi, Sumatra's West Coast Residency, ჰოლანდიის ოსტინდოეთი[9] [7] |
| გარდაცვალების თარიღი | 14 მარტი, 1980[1] [2] [4] [5] [6] [7] [8] (77 წლის) |
| გარდაცვალების ადგილი | ჯაკარტა[7] |
| მოქალაქეობა |
ჰოლანდიის ოსტინდოეთი ნიდერლანდების სამეფო |
| განათლება | Erasmus Universiteit Rotterdam და გაჯა მადას უნივერსიტეტი |
| ეროვნება | მინანგკაბაუ[10] |
| მამა | Mohammad Djamil |
| დედა | Sitti Saleha |
| მეუღლე/ები | Rachmi Hatta |
| შვილ(ებ)ი | Halida Hatta, Gemala Rabi'ah Hatta და Meuthia Hatta Swasono |
| ჯილდოები | National Hero of Indonesia[11] და Star of the Republic of Indonesia |
 | |
მოჰამედ ჰატა (ინდონ. Mohammad Hatta; დ. 12 აგვისტო, 1902 — გ. 14 მარტი, 1980) — ინდონეზიელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის ერთ-ერთი მთავარი ფიგურა, ინდონეზიის პირველი ვიცე-პრეზიდენტი (1945–1956) და პრემიერ-მინისტრი (1948–1950). მას ხშირად მოიხსენიებენ როგორც „ინდონეზიის კოოპერატივების მამას“.
ადრეული წლები და განათლება
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]მოჰამედ ჰატა დაიბადა დასავლეთ სუმატრაზე, ფორტ-დე-კოკში (დღევანდელი ბუკიტინგი). მან განათლება მიიღო ნიდერლანდების ოსტ-ინდოეთსა და ნიდერლანდებში. 1921-1932 წლებში სწავლობდა როტერდამის ეკონომიკის უმაღლეს სკოლაში. ევროპაში ყოფნისას ის სათავეში ჩაუდგა ინდონეზიელ სტუდენტთა ორგანიზაციას (Indische Vereeniging), რომელიც აქტიურად უწევდა პროპაგანდას ინდონეზიის დამოუკიდებლობას.
ბრძოლა დამოუკიდებლობისათვის
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]1932 წელს სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ ჰატა შეუერთდა ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობას. კოლონიურმა ხელისუფლებამ ის რამდენჯერმე დააპატიმრა და გადაასახლა (მათ შორის ახალ გვინეასა და კუნძულ ბანდაზე). იაპონური ოკუპაციის პერიოდში (1942–1945), ჰატა, აჰმედ სუკარნოსთან ერთად, თანამშრომლობდა იაპონელებთან, რათა ეს პლატფორმა დამოუკიდებლობის მოსამზადებლად გამოეყენებინა.
პოლიტიკური მოღვაწეობა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]1945 წლის 17 აგვისტოს, იაპონიის კაპიტულაციიდან ორ დღეში, ჰატამ და სუკარნომ ხელი მოაწერეს ინდონეზიის დამოუკიდებლობის დეკლარაციას. ჰატა დაინიშნა ვიცე-პრეზიდენტად. მომდევნო წლებში ის ხელმძღვანელობდა დიპლომატიურ მოლაპარაკებებს ნიდერლანდებთან, რაც 1949 წელს ჰაგის მრგვალი მაგიდის კონფერენციითა და ინდონეზიის სუვერენიტეტის აღიარებით დასრულდა.
ეკონომიკური ხედვა და კოოპერატივები
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]როგორც ეკონომისტს, ჰატას სწამდა, რომ პოლიტიკური დამოუკიდებლობა ეკონომიკური თვითმყოფადობის გარეშე ფასდაკარგული იყო. მან შეიმუშავა კოოპერაციული ეკონომიკის მოდელი, რომელიც ეფუძნებოდა ინდონეზიურ ტრადიციას — „Gotong Royong“ (ურთიერთდახმარება). მისი აზრით, ეს იყო საშუალება მცირე მწარმოებლების დასაცავად კაპიტალისტური მონოპოლიებისგან.
გადადგომა და ოპოზიცია
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]1950-იანი წლების შუა ხანებში ჰატასა და პრეზიდენტ სუკარნოს შორის ურთიერთობა დაიძაბა. ჰატა მხარს უჭერდა საპარლამენტო დემოკრატიას და ეწინააღმდეგებოდა სუკარნოს ავტორიტარულ მიდრეკილებებს. 1956 წელს მან პროტესტის ნიშნად დატოვა ვიცე-პრეზიდენტის პოსტი.
მემკვიდრეობა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]მოჰამედ ჰატა გარდაიცვალა 1980 წელს ჯაკარტაში. 1986 წელს მას მიენიჭა „ინდონეზიის ეროვნული გმირის“ წოდება. მისი სახელი, სუკარნოსთან ერთად, მიენიჭა ქვეყნის მთავარ აეროპორტს. ჰატა რჩება ინდონეზიის ისტორიაში ინტელექტუალური პატიოსნების, დემოკრატიული ღირებულებებისა და სოციალური სამართლიანობის სიმბოლოდ.
ლიტერატურა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- Hatta, Mohammad (1972). Portrait of a Patriot: Selected Writings. Mouton.
- Rose, Mavis (1987). Indonesia Free: A Political Biography of Mohammad Hatta. Cornell Modern Indonesia Project.
სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- 1 2 Encyclopædia Britannica
- ↑ https://www.merdeka.com/mohammad-hatta/
- 1 2 Brockhaus Enzyklopädie — F.A. Brockhaus, 1796.
- 1 2 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009.
- 1 2 Munzinger Personen
- 1 2 3 4 Oorlogsbronnen
- 1 2 (unspecified title)
- ↑ Хатта Мохаммад // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.
- ↑ Ensiklopedia Tokoh 1001 Orang Minang / H. Chaniago, Rahmatdenas — UMSB Press, 2023. — ISBN 978-623-8416-00-4
- ↑ https://www.setneg.go.id/baca/index/presiden_sby_anugerahkan_gelar_pahlawan_nasional_kepada_soekarno-hatta