მასალი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
მასალი
გერბი

მასალი (აზერბ. Masallı) — ქალაქი აზერბაიჯანის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მასალის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მასალიმ ქალაქის სტატუსი მიიღო 1960 წელს. ის მდებარეობს ლენქორანის დაბლობში, მდინარე ვილიაშჩაიზე, მასალის რკინიგზის სადგურიდან 18 კილომეტრში და ბაქოდან 259 კილომეტრში.

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ძველად, თანამედროვე მასალას ტერიტორია იყო მანნას, ატროპატენას. აღნიშნული ტერიტორია XVIII საუკუნის შუა წლებიდან, ლენქერანის სახანოს შემადგენლობაში შედიოდა.

ეტიმოლოგია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

დასახლება დაარსდა სამხრეთ აზერბაიჯანში, მასალის მაგალის ემიგრანტების მიერ [1].

ირანში (გილანი) დაფიქსირებულია ადგილების სახელები მასალი, რომლებიც მდებარეობს ირანელი თალიშების საცხოვრებელ ზონაში [2].

სახელის მასალის წარმოშობის შესახებ სხვა ვერსიებიც არსებობს. ერთ-ერთი ვერსიით, მასალების ტომი ძველად ამ ადგილას ცხოვრობდა, რამაც დასახლებას სახელი მიანიჭა. მეორეს სიტყვიდან „მოსულუ“ [3]. ზოგიერთი წყარო ამტკიცებს, რომ ამ ქალაქს „მასალი“ უწოდეს, რაც ნიშნავს „მაგალითად“ იმის გამო, რომ საუბრის დროს მოსახლეობამ მრავალჯერ გამოიყენა ფრაზა „მაგალითად“.

სხვა ჰიპოთეზის თანახმად, ერაყის ჩრდილოეთით მდებარე ქალაქ მოსულის მოსახლეობა მიგრირდა და დასახლდა აქ, რის შემდეგაც მათ „მოსულა“ უწოდეს. პირველად მასალის სახელი გვხვდება შუა საუკუნეების აზერბაიჯანულ ნამუშევრებში. XVII საუკუნის დასაწყისში სეფიანთა მმართველის (სულთან ჰუსეინის) ბრძანებულებაში ნახსენები იყო სოფელი შიხლარი და მასალის სახელი (აკპერმე, მირზა აჰმედი, მირზა ხუდავერდი ოღლუ, 1882). ზოგიერთი ნაშრომის თანახმად, ეს ტერიტორია ეკუთვნოდა კაცს, სახელად მასალ ბეის.

მოსახლეობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1856 წლის მონაცემებით, მასალიში შიიტი „თათრები“ (ანუ შიიტი აზერბაიჯანელები) ცხოვრობდნენ, რომლებიც ერთმანეთს „თათრული“ (აზერბაიჯანული) ელაპარაკებოდნენ [4].

1886 წლის საოჯახო სიების მიხედვით, ბაქოს პროვინციაში, მასალუში, ლანკარან უიეზდში, 727 ადამიანი ცხოვრობდა და ყველა „თათარი“-შიიტი [5].

2012 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემებით, მასალის რეგიონში 286 000 ადამიანი ცხოვრობს, აქედან ქალაქ მასალის მოსახლეობა 9,4 ათასი ადამიანი იყო.

კლიმატი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ზამთარში საშუალო ტემპერატურაა +7°C, ზაფხულში +29°C, ჰავა სუბტროპიკული ნოტიოა.

ეკონომიკა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მასალიში განვითარებულია სამშენებლო მასალებისა და პლასტმასის ნაწარმის წარმოება. აქ არის კვების მრეწველობის საწარმოები (საცხობი, მეღვინეობა და ა.შ.). ქალაქ მასალის ტერიტორიაზე ფუნქციონირებს 2 ღვინის ქარხანა, 4 ჩაის ქარხანა, ასევე არის მინერალური წყლის წარმოების ქარხანა. ამავე დროს, მასალის მიდამოებში კარგად არის განვითარებული მევენახეობა და მეღვინეობა. ქალაქში ფუნქციონირებს კარაქის, ყველის, ბოსტნეულის საკონსერვო და თამბაქოს ქარხნები. აგრეთვე აგრო ინდუსტრიული ქარხანა, ხორცის შესაფუთი ქარხანა, რძის ქარხანა და დაწნული და ქსოვის ქარხანა.

სპორტი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

აქ არის ოლიმპიური სპორტული კომპლექსი, რომელიც სპეციალიზირებულია 9 სპორტის სახეობებში. ასევე აქ მდებარეობს სტადიონი ანატოლი ბანიშევსკის სახელობის, რომელიც საშინაო მოედანია მასალის საფეხბურთო კლუბის.

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]