მარჯან სატრაპი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
მარჯან სატრაპი
Marjane Satrapi mg 7519 (cropped).jpg
დაბადების თარიღი 22 ნოემბერი, 1969 (1969-11-22) (50 წლის)
დაბადების ადგილი რეშთი, ირანი
ფსევდონიმი Marjane Satrapi[1]
საქმიანობა მწერალი, მხატვარი და რეჟისორი
ენა ფრანგული
ეროვნება ფრანგი, წარმოშობით ირანელი
მოქალაქეობა ირანის დროშა ირანი
საფრანგეთის დროშა საფრანგეთი[2][3]
ალმა-მატერი École supérieure des arts décoratifs de Strasbourg, Islamic Azad University South Tehran Branch, Lycée Français de Vienne და Islamic Azad University Central Tehran Branch
Magnum opus პერსეპოლისი (გრაფიკული რომანი)[4] , Chicken with Plums და Embroideries
ჯილდოები კანის კინოფესტივალის ჟიურის პრიზი, Sutherland Trophy, César Award for Best Adaptation, César Award for Best First Feature Film, ხელოვნებისა და ლიტერატურის ოფიცრის ორდენი[5] , Award Gat Perich[6] , Honorary doctor of the Katholieke Universiteit Leuven, honorary doctor of the Catholic University of Louvain, Peter Pan prize და Sproing Award
მეუღლე Mattias Ripa[7]

მარჯან სატრაპი (ფრანგ. Marjane Satrapi, სპარს. مرجانه ساتراپی; დ. 22 ნოემბერი, 1969, რეშთი) ― ირანული წარმოშობის ფრანგი გრაფიკული რომანისტი, ილუსტრატორი, კინორეჟისორი და საბავშვო წიგნების ავტორი. მისი ყველაზე გახმაურებული ნამუშევარია ავტობიოგრაფიული გრაფიკული რომანი „პერსეპოლისი“.

ბიოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

დაიბადა 1969 წელს, ირანის ქალაქ რეშთში.[8]გაიზარდა თეირანში, საშუალო კლასის ოჯახში.[9]

ბავშვობის პერიოდში, მარჯანი ისლამური რეჟიმის უამრავ სისასტიკეს შეესწრო. მისი ოჯახის ბევრ მეგობარს დევნიდნენ, ბევრიც სიკვდილით დასაჯეს. მის ცხოვრებაზე პირდაპირ თუ ირიბად აისახებოდა ისლამისტური რეპრესიები, ომი, რელიგიური ტერორი.

1983 წელს მშობლებმა 14 წლის მარჯანი ავსტრიაში გაგზავნეს.[10] მისი წამოსვლის მთავარი მიზეზი რელიგიური ირანიდან თავის დაღწევა და გახსნილ, სეკულარულ ევროპაში ცხოვრების აუცილებლობა იყო. ვენაში მარჯანმა ფრანგული ლიცეუმი დაამთავრა.

ავსტრიაში მყოფი საცხოვრებელ ადგილს ხშირად იცვლიდა. იქ გატარებული ბოლო სამი თვე უსახლკარო ცხოვრებას ეწეოდა, სანამ თითქმის მკვდარი პნევმონიის დიაგნოზით საავადმყოფოში არ მოათავსეს. გამოჯანმრთელების შემდეგ, 19 წლის მარჯანი სამშობლოში დაბრუნდა და სამხატვრო კოლეჯში ჩააბარა.[11]

21 წლის ასაკში დაქორწინდა თანაკურსელ რეზაზე, ირან-ერაყის ომის ვეტერანზე, მაგრამ მალევე დაშორდა მას. განქორწინების შემდეგ, 1994 წელს საფრანგეთში, სტრასბურგში გადავიდა საცხოვრებლად და დეკორატიული ხელოვნების ინსტიტუტში დაიწყო სწავლა.

ამჟამად ცხოვრობს პარიზში, მუშაობს ცნობილ გაზეთებში, დაქორწინებულია შვედ მსახიობ მათიას რიპაზე.

მშობლიური ენის, სპარსულის გარდა სატრაპი ფლობს ფრანგულ, ინგლისურ, შვედურ, გერმანულ და იტალიურ ენებს.[12]

გრაფიკული რომანები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სატრაპი ცნობილი გახდა ავტობიოგრაფიული გრაფიკული რომანებით, რომლებიც პირველად 2000-2003 წლებში ფრანგულ ენაზე 4 ნაწილად გამოიცა. 2003-2004 წლებში რომანები ინგლისურად ითარგმნა და ორ ნაწილად გამოქვეყნდა: „პერსეპოლისი“ და „პერსეპოლისი 2“.

„პერსეპოლისი“ ავტორის ბავშვობისა და ახალგაზრდობის შესახებ გვიყვება, რომელიც ირანისთვის ერთ-ერთ ყველაზე რთულ და მნიშვნელოვან პერიოდს – შაჰის ჩამოგდებას, 1979 წლის ისლამურ რევოლუციას და ერაყთან ომს დაემთხვა. სატრაპი საკუთარი თავისა და ოჯახის მაგალითზე გვიამბობს, თუ როგორ აისახა ისლამისტური რეპრესიები და რელიგიური ტერორი რიგითი ირანელი ადამიანების ცხოვრებაზე. ირანის მთავრობამ რომანს ისლამოფობიური უწოდა.[9]

2019 წელს ჟურნალ The Guardian-ის სიაში „21-ე საუკუნის 100 საუკეთესო წიგნი“ „პერსეპოლისი“ 47-ე ადგილზე მოხვდა.[13]

ფილმები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2007 წელს სატრაპმა ვინსენტ პარონოუდთან ერთად „პერსეპოლისის“ მიხედვით ანიმაციური ფილმი გადაიღო. პრემიერა კანის კინოფესტივალზე შედგა და ფილმმა ჟიურის მთავარი პრიზი დაიმსახურა.[14] „პერსეპოლისი“ წარდგენილი იყო ოსკარზე ნომინაციაში საუკეთესო ანიმაციური სურათი.[15] ირანის ხელისუფლებამ დაგმო ფილმი და მოხსნა ბანგკოკის საერთაშორისო კინოფესტივალიდან.[16]

2019 წელს სატრაპმა გადაიღო ბიოგრაფიული ფილმი მარია კიურიზე, ორგზის ნობელის პრემიის ლაურეატ პოლონელ ქიმიკოსზე. ფილმის სათაურია „რადიოაქტიური“.[17]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. Record #135762942 // general catalog of BnF
  2. "J'ai été très bien accueillie et je n'oublierai jamais que j'ai été naturalisée grâce à Jack Lang." (Abusdecine perse les secrets de « Persepolis » ).
  3. Vingt-deux films pour une palme d'Or. ციტირების თარიღი: 8 December 2018.
  4. La société iranienne // Le MondeParis: Societe Editrice Du Monde, 2005. — 364240 ეგზ. — ISSN 0395-2037; 1284-1250; 2262-4694
  5. arrêté ministériel du 17 juillet 2015
  6. PremiatsAward Gat Perich.
  7. Who's Who in FranceParis: 2003. — P. 1700. — ISSN 0083-9531
  8. Marjane Satrapi“, 20 January 2008. (en-US) 
  9. 9.0 9.1 Hattenstone, Simon (29 March 2008). "Confessions of Miss Mischief". The Guardian. http://books.guardian.co.uk/departments/biography/story/0,,2268725,00.html. წაკითხვის თარიღი: 7 November 2012.
  10. Bédarida, Catherine. "Marjane Satrapi dessine la vie de l'Iran." Le Monde. 25 June 2003. Retrieved on 21 September 2009.
  11. Heather Lee Schroeder (2010). A Reader's Guide to Marjane Satrapi's Persepolis. Enslow Publishers, Inc., გვ. 136. ISBN 978-0-7660-3166-1. ციტირების თარიღი: 6 September 2011. 
  12. Author Bio: Marjane Satrapi. Michael Schwartz Library: Cleveland State University (2011). ციტირების თარიღი: 6 September 2011.
  13. The 100 best books of the 21st century“, 2019-09-21. ციტირების თარიღი: 22 September 2019. 
  14. Festival de Cannes: Persepolis. festival-cannes.com. ციტირების თარიღი: 20 December 2009.
  15. "Persepolis (2007) NYT Critics' Pick". The New York Times. 2008. https://movies.nytimes.com/movie/351485/Persepolis/details. წაკითხვის თარიღი: 6 September 2011.
  16. Highly Acclaimed 'Persepolis' Denounced by Iran en. ციტირების თარიღი: 13 March 2019
  17. Keslassy, Elsa; Keslassy, Elsa. (19 February 2018) Amazon Boards Marjane Satrapi’s Marie Curie Biopic ‘Radioactive’ (EXCLUSIVE) en. ციტირების თარიღი: 13 March 2019