კუბის კონსტიტუცია

ესპანეთისგან დამოუკიდებლობის მოპოვებამდე კუბას რამდენიმე კონსტიტუცია ჰქონდა, რომლებსაც ამბოხებულები ესპანეთის წინააღმდეგ ომის დროს მათი კონტროლის ქვეშ მყოფი ტერიტორიების მმართველ დოკუმენტად იყენებდნენ. კუბამ რამდენიმე კონსტიტუცია მიიღო დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგაც. კუბის რევოლუციის შემდეგ პირველი კონსტიტუცია 1976 წელს მიიღეს და მასში რამდენიმე დამატება შევიდა. 2018 წელს კუბის კონსტიტუცია მნიშვნელოვნად გადაიხედა. ამჟამინდელი კონსტიტუცია 2019 წელს ამოქმედდა.

კონსტიტუციონალიზმის ისტორია

კუბის პირველი კონსტიტუციური აქტი 1901 წელს მიღებული კონსტიტუცია იყო, რომლის ძალითაც აშშ-ს კუბის დამოუკიდებლობის დასაცავად მის საშინაო საქმეებში ჩრევის უფლება ჰქონდა.

ახალი კონსტიტუცია 1940 წელს მიიღეს. იგი იმ დროის ერთ-ერთ „პროგრესულ“ კონსტიტუციად ითვლებოდა. შეიცავდა და განამტკიცებდა ისეთ პროგრესულ იდეებს, როგორებიცაა: მიწის რეფორმა, საყოველთაო განათლება, მინიმალური ხელფასი და სხვ. 1952 წელს ფულხენსიო ბატისტას დიქტატურის დამყარების შემდეგ კონსტიტუციის ზოგიერთი ნაწილის მოქმედება შეწყდა.

კუბის ამჟამინდელი კონსტიტუცია 1976 წლის 15 თებერვალს, ეროვნულ რეფერენდუმზე მიიღეს და ძალაში შევიდა იმავე წლის 24 თებერვალს. 1976 წლის კონსტიტუციით კუბაში სოციალისტური სისტემა განმტკიცდა. კონსტიტუციამ გააუქმა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა. სამაგიეროდ, განამტკიცა სისტემა, რომელიც საბჭოთა კავშირისა და აღმოსავლეთის ბლოკის ქვეყნების სახელმწიფო სისტემის ანალოგიურ სისტემას ემყარებოდა. კონსტიტუციამ განამტკიცა ბაზრის ცენტრალიზებული კონტროლი, დაწესდა უფასო განათლება და ჯანდაცვა, დაინერგა ბავშვების სოციალისტური ფასეულობებით აღზრდა. შეიზღუდა რწმენისა და სიტყვის თავისუფლება, თუ იგი ეწინააღმდეგებოდა სახელმწიფოს ფუძემდებლურ სოციალისტურ პრინციპებს.

აღმოსავლეთის ბლოკის დაშლის შემდეგ, 1992 წლის 12 ივლისს კუბის კონსტიტუციაში შესწორებები შევიდა, რის შედეგადაც აიკრძალა რელიგიური ნიშნით დისკრიმინაცია. რელიგიური რწმენის მოქალაქეებმა კომუნისტური პარტიის წევრობის უფლება მიიღეს. უცხოურ საწარმოებს კუნძულზე საკუთრების შეზღუდული ფლობის უფლება მიენიჭათ იმ შემთხვევაში, ისინი მთავრობასთან ერთად შექმნიდნენ ერთობლივ საწარმოებს.

კონსტიტუციის სტრუქტურა

კუბის კონსტიტუცია შედგება შესავლის, 15 თავისა და 137 მუხლისგან.

• თავი I ― სახელმწიფოს პოლიტიკური, სოციალური და ეკონომიკური პრინციპები (მუხლი 1-27)
• თავი II ― მოქალაქეობა (მუხლი 28-33)
• თავი III ― უცხოელები (მუხლი 34)
• თავი IV ― ოჯახი (მუხლი 35-38)
• თავი V ― განათლება და კულტურა (მუხლი 39-40)
• თავი VI ― თანასწორობა (მუხლი 41-44)
• თავი VII ― ძირითადი უფლებები, მოვალეობები და გარანტიები (მუხლი 45-66)
• თავი VIII ― საგანგებო მდგომარეობა (მუხლი 67)
• თავი IX ― სახელმწიფო დაწესებულებათა ორგანიზაციისა და ფუნქციონირების პრინციპები (მუხლი 68)
• თავი X ― სახალხო ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოები (მუხლი 69-101)
• თავი XI ― პოლიტიკურ-ადმინისტრაციული დაყოფა (მუხლი 102)
• თავი XII ― სახალხო ხელისუფლების ადგილობრივი ორგანოები (მუხლი 103-119)
• თავი XIII ― სასამართლოები და გენერალური პროკურატურა (მუხლი 120-130)
• თავი XIV ― საარჩევნო სისტემა - (მუხლი 131-136)
• თავი XV ― კონსტიტუციური რეფორმები (მუხლი 137)

იხილეთ აგრეთვე

• კონსტიტუციონალიზმი
• კონსტიტუციური სამართალი

ლიტერატურა

• გონაშვილი, ვ. (2008). საზღვარგარეთის ქვეყნების კონსტიტუციები: ნაწილი I. კავშირი „იურისტები სამართლებრივი სახელმწიფოსთვის“. თბილისი. გვ. 225-282.

რესურსები ინტერნეტში

• Constitutions of Cuba, original Spanish language text, Political Database of the Americas
• Constitución de la Republica de Cuba, original Spanish language text of 2002, the Portal Cuba
• Republic of Cuba, 1940 Constitution, English translation
• The Rule of Law and Cuba, includes links to the Cuban Penal Code and Cuban Constitution in Spanish and some English translations, Cuba Center for the Advancement of Human Rights at Florida State University
• new constitution, 2018 draft