კოოპერაციული შამათი
კოოპერაციული შამათი (ასევე ნადიშამათი; ინგლ. helpmate; გერმ. Hilfsmatt) — საჭადრაკო კომპოზიციის ერთ-ერთი სახეობა (არაორთოდოქსული კომპოზიცია). კოოპერაციულ ამოცანებში თამაშს შავები იწყებენ და ისინი ეხმარებიან თეთრებს შავი მეფის დაშამათებაში. ასეთი ამოცანები პირველად XIX საუკუნის შუა წლებში გამოაქვეყნა გერმანელმა მაქს ლანგემ. ამერიკელი საჭადრაკო კომპოზიტორის სემუელ ლოიდის წინადადებით, ამოცანის ამოხსნის პირველი სვლის უფლება შავებს მიეცა. ტერმინი 1926 წელს დაამკვიდრა მ. ნეიმანმა. კოოპერაციულ ამოცანებში დასაშვებია რამდენიმე ამოხსნის არსებობა. სასურველია, თუ ისინი რაიმე თემატური ნიშნით ეხმიანებიან ერთმანეთს.
მაგალითი
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]The Problemist, 1934
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
| 8 |        | 8 | |||||||
| 7 | 7 | ||||||||
| 6 | 6 | ||||||||
| 5 | 5 | ||||||||
| 4 | 4 | ||||||||
| 3 | 3 | ||||||||
| 2 | 2 | ||||||||
| 1 | 1 | ||||||||
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
ამოხსნა: 1. მფ:h8 მფh1 2. მფg8 მფg1 3. მფf8 მფh1 4. მფe8 მფg1 5. მფd8 მფh1 6. მფc7 მფg1 7. მფd6 მფh1 8. მფ:e6 მფg1 9. მფf6 მფh1 10. მფg5 მფg1 11. მფf4 მფh1 12. მფ:e4 მფg1 13. მფd4 მფh1 14. მფc3 მფg1 15. მფ:b3 მფh1 16. მფ:b4 მფg1 17. მფ:b5 მფh1 18. მფc4 მფg1 19. b5 მფh1 20. b4 მფg1 21. b3 მფh1 22. b2 მფg1 23. b1ლ მფh1 24. ლf5 მფg1 25. ლf7 gf 26. მფc3 f8ლ 27. მფd2 ლc8 28. მფe1 ლc1#
იხილეთ ასევე
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ლიტერატურა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- გურგენიძე დ., მახათაძის საჭადრაკო მელოდიები, თბ., 2015. — გვ. 16.
- გიორგაძე თ., ჭადრაკის ანბაბნი, თბ., 1983. — გვ. 293.