შინაარსზე გადასვლა

კლაუდია ალექსანდერი

სტატიის შეუმოწმებელი ვერსია
მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
კლაუდია ალექსანდერი
დაბ. თარიღი 30 მაისი, 1959(1959-05-30)[1]
დაბ. ადგილი ვანკუვერი[1]
გარდ. თარიღი 11 ივლისი, 2015(2015-07-11)[1] (56 წლის)
გარდ. ადგილი ლოს-ანჯელესი
დასაფლავებულია Oak Hill Memorial Park[2]
მოქალაქეობა  აშშ
საქმიანობა ასტრონომი[1] , გეოფიზიკოსი[1] , პლანეტოლოგი და გეოლოგი
მუშაობის ადგილი აშშ-ის გეოლოგიური სამსახური, Jet Propulsion Laboratory[1] და Ames Research Center
ალმა-მატერი მიჩიგანის უნივერსიტეტი[1] , კალიფორნიის უნივერსიტეტი[1] და კალიფორნიის უნივერსიტეტი[1]

კლაუდია ჯოან ალექსანდერი (დ. 30 მაისი, 1959 – გ. 11 ივლისი, 2015) — კანადაში დაბადებული ამერიკელი სამეცნიერო მკვლევარი, რომელიც სპეციალიზდებოდა გეოფიზიკაში და პლანეტარულ მეცნიერებაში.[3][4] კლაუდია მუშაობდა ამერიკის შეერთებული შტატების გეოლოგიურ სამსახურში და NASA-ს რეაქტიული მოძრაობის ლაბორატორიაში. კლაუდია ჯოანი იყო NASA-ს „გალილეოს“ მისიის იუპიტერისკენ მიმართული პროგრამის ბოლო პროექტის მენეჯერი.[5] გარდაცვალებამდე კი ასრულებდა პროექტის მენეჯერისა და მეცნიერის მოვალეობებს ევროპის მიერ ხელმძღვანელებულ „როზეტას“ მისიაში, სადაც NASA მონაწილეობდა კომეტა ჩურიუმოვ–გერასიმენკოს შესწავლაში.[3]

ბავშვობა და ადრეული ცხოვრება

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ალექსანდერი დაიბადა ვანკუვერში, ბრიტანული კოლუმბია, კანადა. ცლაუდია ჯოანის დედა იყო გაინელ ჯუსტენა უილიამს ალექსანდერი (1929–2017), რომელიც მუშაობდა ინტელის კორპორატიულ ბიბლიოთეკარად, ხოლო მამა, ჰაროლდ ალფრედ ალექსანდერი (1917–2010), იყო სოციალური მუშაკი. კლაუდია ალექსანდერს ორი ძმა-ძმა ჰყავს: სუზანე და დევიდი. ალექსანდერი გაიზარდა დედის მიერ სანტა კლარაში, კალიფორნია.[3]

ალექსანდერს სურდა ჟურნალისტი გამხდარიყო, მაგრამ მშობლებს სურდათ, რომ კლაუდია ინჟინერი გამხდარიყო.[4] ზაფხულის სამსახურის შემდეგ ეიმსის კვლევით ცენტრში ალექსანდერი დაინტერესდა პლანეტარული მეცნიერებით. მიუხედავად იმისა, რომ დასაქმებული იყო ინჟინერიის განყოფილებაში, მალულად გადადიოდა სამეცნიერო განყოფილებაში, სადაც აღმოაჩინა, რომ არა მხოლოდ კარგი იყო იმ საქმიანობაში, არამედ მეცნიერება გადაჭარბებულზე უფრო მარტივი და სასიამოვნო აღმოჩნდა მისთვის.[6]

განათლება

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1983 წელს ალექსანდერმა მიიღო ბაკალავრიატის ხარისხი კალიფორნიის უნივერსიტეტში, ბერკლი გეოფიზიკაში,[6] რაც, კლაუდია ალექსანდერის აზრით, კარგი ფუნდამენტი იქნებოდა პლანეტარული მეცნიერის კარიერისთვის.[6]

1985 წელს ალექსანდერმა მოიპოვა მაგისტრის ხარისხი კალიფორნიის უნივერსიტეტში, ლოს-ანჯელესში გეოფიზიკაში და კოსმოსურ ფიზიკაში.[6] კლაუდიას მაგისტრის თეზისი ეფუძნებოდა Pioneer Venus Orbiter-ის მონაცემებს, რათა შესწავლებოდა მზის ციკლის ცვლილებები ვენერას იონოსფეროს ექსტრემალურ ულტრაიისვიტურ გამოსხივებაში და ინტერფაცია მზის ქარიშხალთან.[7]

1993 წელს ალექსანდერმა მიიღო დოქტორის ხარისხი ატმოსფერულ, ოკეანურ და კოსმოსურ მეცნიერებებში, სპეციალიზაციით კოსმოსური პლაზმის ფიზიკაში[8], მიჩიგანის უნივერსიტეტიდან.[6][9]

კარიერა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ალექსანდერი მუშაობდა ამერიკის შეერთებული შტატების გეოლოგიურ სამსახურში, სადაც კლაუდია იკვლევდა ფლატების ტექტონიკას, და ეიმსის კვლევით ცენტრში, სადაც შეისწავლებდა იუპიტერის მთვარეებს, სანამ 1986 წელს NASA-ს რეაქტიული მოძრაობის ლაბორატორიაში გადავიდოდა, სადაც 30 წლის განმავლობაში მუშაობდა.[9][10] ალექსანდერი მუშაობდა სამეცნიერო კოორდინატორად პლაზმის ტალღების ინსტრუმენტზე გალილეოს ხომალდში,[11] შემდეგ კი გახდა მისიის პროექტის მენეჯერი მისიის საბოლოო ეტაპზე.[3]

კლაუდია ალექსანდერის მისიამ აღმოჩინა იუპიტერის 21 ახალი მთვარე და გარემო (ატმოსფერო) განიერის მთვარეზე, გალიადზე.[12] ატმოსფეროს აღმოჩენა, უფრო კონკრეტულად „ზედაპირზე შეზღუდული ეგზოსფერო“, აიძულა მეცნიერები გადაეფასებინათ წარმოდგენები, რომ გალიადე იყო ინაქტიური მთვარე.[13][3] ალექსანდერი იყო მისიის ბოლო პროექტის მენეჯერი და ხელმძღვანელობდა სამშობლოს ხომალდის შეჯახებას იუპიტერის ატმოსფეროში მისიის დასრულებისას 2003 წელს.[14]

მეცნიერება და საზოგადოებრივი საქმიანობა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ალექსანდერი მუშაობდა მრავალფეროვან კვლევებზე, მათ შორის: კომეტების ევოლუცია და შიდა ფიზიკა, იუპიტერი და მისი მთვარეები, მაგნეტოსფეროები, ფლატების ტექტონიკა, კოსმოსური პლაზმა, მზის ქარის არათანაბრობები და გაფართოება, ვენერა. კლაუდია ასევე თანამშრომლობდა პროექტის გუნდთან სამეცნიერო კოორდინატორად „კასინის“ მისიაში სატურნის შესასწავლად. ალექსანდერმა დაწერა 14 სამეცნიერო ნაშრომი.[9]

ალექსანდერი იყო ძლიერი ქალებისა და უმცირესობების წარმომადგენელი STEM დარგებში და პასიონატური სამეცნიერო კომუნიკატორი.[3][12] ალექსანდერი მუშაობდა ახალგაზრდა ქალებთან მიჩიგანის უნივერსიტეტში, ეხმარებოდა სწავლების დასრულებაში.[15] კლაუდია ჯოანი ითვლებოდა მაგალითად ბევრ ფერადკანიან ქალისთვის STEM-ში, ეხმარებოდა უმაღლესი განათლების მიღებაში.[10] 2015 წლის აპრილში ალექსანდერმა წარადგინა ლექცია კოლუმბიის კოლეჯში, შიკაგო: „The Compelling Nature of Locomotion and the Strange Case of Childhood Education“, სადაც აღწერდა თავის მიდგომას ბავშვებისთვის მეცნიერების განათლებისას.[16][17] ალექსანდერი ასევე მენტორობდა ახალგაზრდებს, განსაკუთრებით ფერადკანიან გოგონებს, მეცნიერების მიმართ ინტერესის გაძლიერებისთვის.[3]

2000 წლიდან გარდაცვალებამდე ალექსანდერი მუშაობდა პროექტის მეცნიერად NASA-ს როლში „როზეტას“ მისიაში, რომელიც არის ევროპული კოსმოსური სააგენტოს (ESA) მისი კომეტა 67P/ჩურიუმოვ–გერასიმენკოს შესასწავლად და დაშვებაზე.[3][12] მისიის ფარგლებში კლაუდია ალექსანდერი პასუხისმგებელი იყო 35 მილიონ დოლარზე აღჭურვილობაში, აგროვებდა მონაცემებს, როგორიცაა ტემპერატურა სამი ინსტრუმენტიდან ორბიტერზე.[4] ალექსანდერი ასევე აკონტროლებდა სამყაროს ხომალდის ტრეკინგსა და ნავიგაციას NASA-ს ღრმა კოსმოსური ქსელიდან [18]

პირადი ცხოვრება

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სამეცნიერო საქმიანობის გარდა, ალექსანდერს ჰქონდა დიდი ინტერესი წერისადმი. ალექსანდერმა დაწერა საბავშვო წიგნები, მათ შორის „Windows to Adventure“ სერიის ზოგიერთი ნაწილი, Which of the Mountains Is Greatest of All? და Windows to the Morning Star. კლაუდია ჯოანი ასევე წერდა მეცნიერებათა ფანტასტიკას და იყო ამერიკის რომანისტთა ასოციაციის წევრი.[4][8] ალექსანდერი იყენებდა წერის უნარებს კიდევ ერთი ინტერესის, ტენისის, განვითარებისთვის, ხშირად წერდა ტენისის ბლოგზე.[12] მეცნიერი ასევე სიამოვნებას იღებდა მოგზაურობიდან და ცხენზე სეირნობიდან.[12]

11 ივლისს, 2015 წელს, ალექსანდერი გარდაიცვალა არქადია, კალიფორნია, ათწლიანი ბრძოლის შემდეგ მკერდის კიბოსთან.[3][7][4] იგი დაკრძალეს, სან-ხოსე, კალიფორნიაში. გარდაცვალებისას კლაუდია 56 წლის იყო.[19]

პრემიები და აღიარებები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ალექსანდერი მიჩიგანის უნივერსიტეტიდან დოქტორის ხარისხის მიღების წელს დაინიშნა „მიჩიგანის წლის ქალი ჰუმანურ ურთიერთობებში“ და იყო პირველ 20 აფრო-ამერიკელ სტუდენტთა შორის, რომლებმაც მოიპოვეს დოქტორის ხარისხი ასტრონომია-ფიზიკაში.[20]

2002 წელს ალექსანდრმა მიიღო Atmospheric, Oceanic and Space Sciences Alumni Merit-ის ჯილდო და ასევე იყო მათი ეროვნული საკონსულტაციო საბჭოს წევრი.[7][10] 2003 წელს ალექსანდერი დაჯილდოვდა Emerald Honor for Women of Color in Research & Engineering პრემიით, Career Communications Group, Inc-ის მიერ—გამომცემელი Black Engineer & Information Technology Magazine-ისა — ეროვნულ კონფერენციაზე ქალთა კვლევებისა და ტექნოლოგიების სფეროში.[21]

2007 წელს ალექსანდერის პატივსაცემად კლაუდია ალექსანდერის სტიპენდია შეიქმნა უნივერსიტეტის ბაკალავრიატისთვის, ალექსანდერის ბიძის, ჯაილს უილიამსის ინიციატივით.[7] სტიპენდია მხარს უჭერს გაჭირვებულ სტუდენტებს, რომლებიც სწავლობენ კლიმატის და კოსმოსური მეცნიერებებისა და ინჟინერიის მიმართულებით მიჩიგანის უნივერსიტეტის ინჟინერიის კოლეჯში.[22] ალექსანდერი იყო ამერიკის გეოფიზიკური გაერთიანების წევრი, სადაც კლაუდია იყო დივერსიფიკაციის ქვეკომიტეტის თავმჯდომარე.[23] ამერიკის გეოფიზიკური გაერთიანებაში (AGU) კლაუდია განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობდა განათლებასა და მრავალფეროვნებას დედამიწისა და კოსმოსური მეცნიერებების სფეროში.[24]

კლაუდია ჯოანი წევრი იყო "ქალი გეოფიზიკოსების ასოციაში", სადაც მიენიჭა „წლის ქალი“ წოდება.[9][12] 2015 წელს ევროპული კოსმოსური სააგენტოს „როზეტას“ მისიის მეცნიერებმა პატივისცემის ნიშნად, გარდაცვლილი კოლეგის სახელზე კომეტაზე ჩურიუმოვ–გერასიმენკოს დაარქვეს ფენომენი, რომელიც მოგვიანებით შეიძინა სახელწოდება C. Alexander Gate.[25] მიჩიგანის უნივერსიტეტის „ქალები მეცნიერებაში და ინჟინერიაში“ ოფისი ყოველწლიურად გადასცემს ჯილდოს მისი ხსოვნის პატივსაცემად, როგორც წარდგენა მთავარი მიღწევებისა და წვლილისთვის STEM-ში. 2020 წელს American Astronomical Society-ის პლანეტარული მეცნიერებების განყოფილებამ შექმნა Claudia J. Alexander Prize, რომელიც გადაეცემა მეცნიერებს, რომლებმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს სფეროში.[26]

გეოფიზიკოსის გარდაცვალების შემდეგ, Miles From Tomorrowland სერიალიდან გამოვიდა ეპიზოდები „A Growing Problem“ და „The Tardigrade Escapade“, კლაუდია ჯოან ალექსანდერის ხსოვნის პატივსაცემად.

სქოლიო

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 http://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-0719-claudia-alexander-20150718-story.html
  2. ↑ Find a Grave — 1996.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Woo, Elaine (17 July 2015). „Claudia Alexander dies at 56; JPL researcher oversaw Galileo, Rosetta missions“. Los Angeles Times. ციტირების თარიღი: 21 July 2015.
  4. 1 2 3 4 5 Roberts, Sam (19 July 2015). „Claudia Alexander, NASA Manager Who Led Jupiter Mission, Dies at 56“. The New York Times. ციტირების თარიღი: 21 July 2015.
  5. ↑ David, Leonard (21 September 2003). „Journey's End: Last Gasp for Galileo“. SPACE.com. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 22 June 2010. ციტირების თარიღი: 21 July 2015.
  6. 1 2 3 4 5 Association for Women Geoscientists profile of Alexander დაარქივებული 2017-10-30 საიტზე Wayback Machine.
  7. 1 2 3 4 Lyons, Allison (13 July 2015). „In memoriam: Claudia Alexander“. University of Michigan. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 16 June 2019. ციტირების თარიღი: 9 January 2018.
  8. 1 2 Claudia Alexander: Project Manager and Project Scientist | Rosetta en. ციტირების თარიღი: 2017-10-10
  9. 1 2 3 4 Dr. Claudia J. Alexander. University Corporation for Atmospheric Research. ციტირების თარიღი: 21 July 2015.
  10. 1 2 3 Gombosi, T. I.. (2016-01-12) Claudia Joan Alexander (1959–2015) en-US. ციტირების თარიღი: 2024-11-20
  11. ↑ Pittsburgh Post-Gazette online, "Scientist keeps an eye on comets" by Dan Malerbo
  12. 1 2 3 4 5 6 „Claudia Alexander, Beloved NASA Project Scientist, Dies at 56“. Space.com. ციტირების თარიღი: 2017-10-10.
  13. ↑ Claudia Alexander | People - NASA Solar System Exploration. ციტირების თარიღი: 2017-10-10
  14. ↑ Claudia Alexander | People - NASA Solar System Exploration. ციტირების თარიღი: 2017-10-10
  15. ↑ Gombosi, T. I.. (2016-01-12) Claudia Joan Alexander (1959–2015) en-US. ციტირების თარიღი: 2024-12-08
  16. ↑ TEDxColumbiaCollegeChicago | TED en. ციტირების თარიღი: 2017-10-10
  17. ↑ TEDx Talks (2015-12-03), The Compelling Nature of Locomotion | Dr. Claudia Alexander | TEDxColumbiaCollegeChicago, https://www.youtube.com/watch?v=pxzkw0EYHIw. წაკითხვის თარიღი: 2017-10-10
  18. ↑ Netburn, Deborah (2014-11-10). „For Rosetta mission's scientists, the thrill is in the comet chase“. Los Angeles Times (ინგლისური). ISSN 0458-3035. ციტირების თარიღი: 2017-10-10.
  19. ↑ Claudia Alexander (1959-2015) - NASA Science en-US. ციტირების თარიღი: 2025-10-07
  20. ↑ womengeosciencecan. (2020-11-29) Claudia Joan Alexander, PhD en. ციტირების თარიღი: 2024-11-20
  21. ↑ JPL press release, Research Scientist Receives National Minority Award დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
  22. ↑ CLaSP Giving | Climate and Space Sciences and Engineering at the University of Michigan, College of Engineering en. ციტირების თარიღი: 2017-10-10
  23. ↑ Claudia Alexander. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 September 2015. ციტირების თარიღი: 21 July 2015.
  24. ↑ Alexander, Claudia | Justice, Equity, Diversity, and Sustainability Initiative. ციტირების თარიღი: 2024-12-08
  25. ↑ JPL Press Release,
  26. ↑ The Claudia J. Alexander Prize in Planetary Sciences en-US. ციტირების თარიღი: 2025-02-11
მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=კლაუდია_ალექსანდერი&oldid=5321282“-დან