კვიპროსის დემოგრაფია

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
თურქებისა და კვიპროსელების განაწილება (1891, 1911, 1931)
თურქებისა და კვიპროსელების განაწილება (1946, 1960, 1973)
კვიპროსის დემოგრაფიული განაწილება (1960)
კვიპროსის დემოგრაფიული რუკა
კვიპროსის მოსახლეობის სიმჭიდროვე (2001)
კვიპროსი: მოსახლეობის ზრდა 1961-2003.
კვიპროსის მოსახლეობის ასაკობრივი განაწილება.

კვიპროსის დემოგრაფიაკვიპროსის მოსახლეობის შემადგენლობისა და მოძრაობის ხალხთაღწერილობა, მათ შორის: მოსახლეობის ზრდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე, ეთნიკური კუთვნილება, განათლების დონე, ჯანმრთელობისა და ეკონომიკური მდგომარეობა, რელიგიური კუთვნილება და სხვა ასპექტები. კვიპროსის მოსახლეობა ორ ძირითად ეთნიკურ ჯგუფად, კვიპროსელ ბერძნებად და კვიპროსელ თურქებად იყოფა. მათ გააჩნიათ საერთო წეს-ჩვეულებები, თუმცა ეროვნებაზე, რელიგიაზე, ენასა და საკუთარ სამშობლოსთან კავშირზე დაფუძნებულ თვითმყოფადობას ინარჩუნებენ. 1964 წლამდე, სანამ დაპირისპირება დაიწყებოდა, კვიპროსის მოსახლეობის 77%-ს კვიპროსელი ბერძნები, 18%-ს კვიპროსელი თურქები, 5%-ს კი — სხვა ეროვნების წარმომადგენლები შეადგენდნენ.[1]

1974 წლიდან, თურქების კვიპროსში შეჭრის შემდეგ, ქვეყანა დე ფაქტოდ გაიყო ორ ნაწილად: დღეს კვიპროსელი ბერძნების 99.5% კვიპროსის რესპუბლიკაში, ხოლო კვიპროსელი თურქების 98.7% ჩრდილოეთ კვიპროსში ცხოვრობს (სხვა ეროვნების მოსახლეობის 99.2%-მა თავი მოიყარა ბერძნულ კვიპროსში).[2] სამხრეთ კვიპროსში, სადაც უმრავლესობა ბერძენია, ძირითადად ლაპარაკობენ ბერძნულ ენაზე, ხოლო ჩრდილოეთით, სადაც უმრავლესობა თურქია, საუბრობენ თურქულად. ინგლისური ენა ფართოდ გამოიყენება მთელ კუნძულზე.

კვიპროსის საერთო მოსახლეობა 2006 წლის ბოლოსთვის იყო დაახლოებით 1 მილიონზე მეტი, რომელთაგან 789 300 კაცი ცხოვრობს მთავრობის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე[3], ხოლო 265 100 — ჩრდილოეთ კვიპროსში. ჩრდილოეთ კვიპროსში მცხოვრები 150 000-160 000 თურქი იმიგრანტი, რომელსაც კვიპროსის მთავრობა არალეგალურად მცხოვრებ მოსახლეობად თვლის, ოფიციალურ სტატისტიკურ მონაცემებში არ იგულისხმება.[4]

მოსახლეობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

838 897 კაცი კვიპროსის მთავრობის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე (2011 წლის ოქტომბრის მოსახლეობის აღწერის წინასწარი შედეგები) [5]
265 100 კაცი ჩრდილოეთი კვიპროსში (2006 წლის მოსახლეობის აღწერა).[6]
1 103 997 კაცი კვიპროსის საერთო მოსახლეობა (მთლიანი მოსახლეობა მთავრობის მიერ კონტროლირებადი ტერიტორიასა და ჩრდილოეთ კვიპროსში, 2006-2007 წლის მონაცემები)

მოსახლეობა მოქალაქეობის მიხედვით

კვიპროსის მთავრობის მიერ კონტროლირებადი ტერიტორია:

1992 წლის აღწერა: 95.8% კვიპროსელი, 4.2% სხვა [7]
2001 წლის აღწერა: 90.6% კვიპროსელი, 9.4% სხვა [7]
2011 წლის აღწერა: 78.6% კვიპროსელი, 21.4% სხვა (preliminary)[5]

ჩრდილოეთი კვიპროსი:[6]

2006 წლის აღწერა (მოსახლეობა (დე ფაქტო)): 66.7% ჩრდილოეთ კვიპროსელი, 29.3% თურქი, 4.0% სხვა

მოსახლეობის სასიცოცხლო სტატისტიკა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კვიპროსი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

[8][9][10]

მოსახლ. საშუალო რაოდენობა (x 1000) დაიბადა გარდაიცვალა ბუნებრივი ცვლა დაბადებულთა საერთო კოეფიციენტი (ყოველ 1000 კაცზე) გარდაცვლილთა საერთო კოეფიციენტი (ყოველ 1000 კაცზე) ბუნებრივი ცვლა (ყოველ 1000 კაცზე)
1901 238 7 300 4 300 3 000 30.6 18.1 12.5
1902 241 6 700 3 500 3 200 28.0 14.6 13.4
1903 245 7 000 3 600 3 400 28.6 14.6 14.0
1904 249 7 600 3 700 3 900 30.4 14.8 15.6
1905 253 7 500 4 500 3 000 29.6 17.7 11.9
1906 257 7 900 4 100 3 800 30.7 15.8 14.9
1907 260 8 200 4 600 3 600 31.4 17.7 13.7
1908 264 8 700 5 200 3 500 32.9 19.7 13.2
1909 268 8 000 4 500 3 500 29.8 16.9 12.9
1910 271 8 700 4 100 4 600 32.1 15.2 16.9
1911 275 8 700 4 500 4 200 31.6 16.2 15.4
1912 279 8 000 4 900 3 100 28.5 17.7 10.8
1913 283 8 700 5 300 3 400 30.7 18.8 11.9
1914 287 9 500 5 100 4 400 33.1 17.6 15.5
1915 291 10 000 5 800 4 200 34.3 19.8 14.5
1916 294 5 900 5 300 600 20.0 17.9 2.1
1917 297 8 800 5 400 3 400 29.5 18.2 11.3
1918 301 9 900 6 900 3 000 32.9 22.9 10.0
1919 305 8 900 5 200 3 700 29.2 17.2 12.0
1920 309 9 100 7 400 1 700 29.5 23.9 5.6
1921 312 8 400 6 200 2 200 26.8 20.0 6.8
1922 315 9 000 6 200 2 800 28.6 19.6 9.0
1923 318 8 100 5 700 2 400 25.5 18.0 7.5
1924 322 8 800 5 600 3 200 27.3 17.4 9.9
1925 326 8 300 4 700 3 600 25.6 14.4 11.2
1926 330 8 500 5 600 2 900 25.9 17.1 8.8
1927 333 8 400 5 200 3 200 25.2 15.6 9.6
1928 337 9 700 5 100 4 600 28.9 15.2 13.7
1929 341 10 400 4 600 5 800 30.4 13.5 16.9
1930 345 11 100 5 700 5 400 32.1 16.4 15.7
1931 349 10 500 5 900 4 600 30.2 17.0 13.2
1932 352 10 100 5 740 4 360 28.7 16.3 12.4
1933 356 9 750 4 910 4 840 27.4 13.8 13.6
1934 360 10 852 4 757 6 095 30.1 13.2 16.9
1935 363 11 735 4 976 6 759 32.3 13.7 18.6
1936 367 12 727 4 656 8 071 34.7 12.7 22.0
1937 371 10 954 6 334 4 620 29.5 17.1 12.5
1938 376 11 804 5 445 6 359 31.4 14.5 16.9
1939 393 12 214 5 519 6 695 31.1 14.0 17.0
1940 401 13 254 4 678 8 576 33.1 11.7 21.4
1941 409 11 402 5 058 6 344 27.9 12.4 15.5
1942 412 9 221 6 747 2 474 22.4 16.4 6.0
1943 416 12 405 5 155 7 250 29.8 12.4 17.4
1944 425 14 330 4 263 10 067 33.7 10.0 23.7
1945 435 13 269 4 111 9 158 30.5 9.5 21.1
1946 447 14 482 3 793 10 689 32.4 11.0 23.9
1947 458 15 158 3 875 11 283 33.1 11.0 24.6
1948 477 15 078 5 250 9 828 31.6 11.0 20.6
1949 485 13 234 5 290 7 944 27.3 11.0 16.4
1950 494 14 517 5 340 9 187 29.4 11.0 18.6
1951 502 14 403 5 370 9 043 28.7 10.5 18.0
1952 508 13 358 5 380 7 968 26.3 10.5 15.7
1953 515 13 446 5 410 8 036 26.1 10.5 15.6
1954 523 13 893 5 490 8 403 26.6 10.5 16.1
1955 530 13 747 5 570 8 177 25.9 10.5 15.4
1956 536 13 875 5 630 8 215 25.9 10.5 15.3
1957 546 14 100 5 730 8 350 25.8 10.5 15.3
1958 558 14 320 5 860 8 480 25.7 10.5 15.2
1959 567 14 411 5 950 8 491 25.4 10.5 15.0
1960 573 14 500 6 020 8 510 25.3 10.5 14.9
1961 575 15 059 6 206 8 853 26.2 10.8 15.4
1962 577 14 787 6 101 8 686 25.6 10.6 15.0
1963 582 14 602 6 079 8 523 25.1 10.4 14.6
1964 587 14 224 6 206 8 018 24.2 10.6 13.7
1965 591 13 707 6 061 7 646 23.2 10.3 12.9
1966 595 13 250 5 991 7 259 22.3 10.1 12.2
1967 599 12 788 5 971 6 817 21.3 10.0 11.4
1968 604 12 403 5 958 6 445 20.5 9.9 10.7
1969 609 12 046 5 946 6 100 19.8 9.8 10.0
1970 614 11 801 5 998 5 803 19.2 9.8 9.4
1971 620 11 641 5 983 5 658 18.8 9.7 9.1
1972 627 11 620 6 043 5 577 18.5 9.6 8.9
1973 634 11 600 6 047 5 553 18.3 9.5 8.8
1974 630 10 578 6 900 3 678 16.8 11.0 5.8
1975 610 9 768 4 823 4 945 16.0 7.9 8.1
1976 599 11 194 5 148 6 046 18.7 8.6 10.1
1977 599 10 951 5 445 5 506 18.3 9.1 9.2
1978 601 11 299 5 048 6 251 18.8 8.4 10.4
1979 605 11 920 5 083 6 837 19.7 8.4 11.3
1980 611 12 464 5 682 6 782 20.4 9.3 11.1
1981 618 12 111 5 190 6 921 19.6 8.4 11.2
1982 625 12 985 5 307 7 678 20.8 8.5 12.3
1983 632 13 078 5 433 7 645 20.7 8.6 12.1
1984 640 13 182 5 119 8 063 20.6 8.0 12.6
1985 648 12 622 5 502 7 120 19.5 8.5 11.0
1986 654 12 753 5 494 7 259 19.5 8.4 11.1
1987 660 12 331 5 869 6 462 18.7 8.9 9.8
1988 665 12 753 5 845 6 908 19.2 8.8 10.4
1989 671 12 141 5 702 6 439 18.1 8.5 9.6

სამხრეთი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

[10]

წელი მოსახლ. საშ. რაოდენობა (x 1000) დაიბადა გარდაიცვალა ბუნებრივი ცვლა დაბად. კოეფიციენტი (ყოველ 1000 კაცზე) გარდაც. კოეფიციენტი (ყოველ 1000 კაცზე) ბუნებრივი ცვლა (ყოველ 1000 კაცზე) შობადობის ახალშობილთა სიკვდილიანობა
1990 581 10 622 4 844 5 778 18.3 8.3 9.9 2.4 11.0
1991 594 9 486 4 455 5 031 16.0 7.5 8.5
1992 610 9 240 4 386 4 854 15.2 7.2 8.0
1993 626 10 514 4 789 5 725 16.8 7.6 9.1
1994 639 10 379 4 924 5 455 16.2 7.7 8.5
1995 651 9 869 4 935 4 934 15.2 7.6 7.6 2.0 8.5
1996 661 9 638 4 958 4 680 14.6 7.5 7.1 2.0 8.3
1997 671 9 275 5 173 4 102 13.8 7.7 6.1 1.9 8.0
1998 679 8 879 5 432 3 447 13.1 8.0 5.1 1.8 7.0
1999 687 8 505 5 070 3 435 12.4 7.4 5.0 1.7 6.0
2000 694 8 447 5 355 3 092 12.2 7.7 4.5 1.6 5.6
2001 702 8 167 4 827 3 340 11.6 6.9 4.8 1.6 4.9
2002 710 7 883 5 168 2 715 11.1 7.3 3.8 1.5 4.7
2003 718 8 088 5 200 2 888 11.2 7.2 4.0 1.51 4.1
2004 728 8 309 5 225 3 084 11.2 7.1 4.2 1.52 3.5
2005 739 8 243 5 420 2 823 10.9 7.2 3.7 1.48 4.6
2006 751 8 731 5 127 3 604 11.3 6.6 4.7 1.52 3.1
2007 767 8 575 5 380 3 195 10.9 6.9 4.1 1.44 3.1
2008 787 9 205 5 194 4 011 11.6 6.5 5.1 1.48 3.5
2009 808 9 608 5 182 4 426 12.0 6.5 5.5 1.48 3.3
2010 829 9 801 5 103 4 698 11.7 6.1 5.6 1.44 3.2
2011 851 9 622 5 504 4 118 11.2 6.4 4.8 1.35 3.1
2012 865 10 151 5 665 4 486 11.8 6.6 5.2 1.39 3.5
2013 858 9 290 5 257 4 033 10.8 6.1 4.7

სიცოცხლის მოსალოდნელი ხანგრძლივობა დაბადებისას[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2004/05 წწ შეფასება
საერთო მოსახლეობა: 79.35 წელი
მამაკაცები: 77.00 წელი
ქალები: 81.7 წელი

ეთნიკური ჯგუფები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კვიპროსის მოსახლეობის ეთნიკური შემადგენლობა 1881–1960 წლებში
ეროვნული
ჯგუფი
1881 1891 1901 1911 1921 1931 1946 1960
რიცხვი  % რიცხვი  % რიცხვი  % რიცხვი  % რიცხვი  % რიცხვი  % რიცხვი  % რიცხვი  %
ბერძნები 137 631 73.9 158,585 75.8 182 739 77.1 214,480 78.2 244 887 78.8 276 572 79.5 361 199 80.2 442 363 77.1
თურქები 45,458 24.4 47,926 22.9 51,309 21.6 56,428 20.6 61,339 19.7 64,238 18.5 80,548 17.9 104,333 18.2
მარონიტები 830 0.4 1,131 0.5 1,130 0.5 1,073 1,350 1,704 2,083 2,752
სხვა 1,738 0.9 1.364 0.7 1,327 0.6 1,569 1,942 2,068 2,598 20,488
Total 186,173 209,286 237,022 274,108 310,715 347,959 450,114 573,566

1955-1960 წლებში 6 759 თურქმა 31 844 ბერძენმა დატოვა კვიპროსი.[11] 1961-1973 9 760 თურქმა და 39 192 ბერძენმა დატოვა კვიპროსი.[11] საერთო ჯამში, 1955-1973 წლებში 16 519 თურქი და 71 036 ბერძენი წავიდა კუნძულიდან.[11] ემიგრირებულ თურქთაგან მხოლოდ 290 გაემგზავრა თურქეთში.[11]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. Eric Solsten, ed. Cyprus: A Country Study, Library of Congress, Washington, DC, 1991
  2. Cyprus Facts Worldpress.org-ზე. 29 თებერვალი, 2009
  3. Statistical Service of the Republic of Cyprus, DEMOGRAPHIC REPORT 2007 (p. 12)
  4. კვიპროსის მთავრობის საიტი: ქალაქები და მოსახლეობა. 28 თებერვალი, 2009
  5. 5.0 5.1 Preliminary Results of the Census of Population, 2011 Preliminary Results of the Census of Population, 2011
  6. 6.0 6.1 TRNC General Population and Housing Unit Census 2006
  7. 7.0 7.1 Statistical Service of Cyprus: Population and Social Statistics, Main Results of the 2001 Census. Retrieved on 29 February 2009
  8. B.R. Mitchell. European historical statistics. 1750-1975.
  9. http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dybsets/1948%20DYB.pdf United nations. Demographic Yearbook 1948
  10. 10.0 10.1 Statistical Service of Cyprus
  11. 11.0 11.1 11.2 11.3 Is the Turkish Cypriot population shrinking?: an overview of the ethno-demography of Cypus in the light of the preliminary results of the 2006 Turkish-Cypriot census, Mete Hatay, International Peace Research Institute, 2007, page 64