შინაარსზე გადასვლა

კარდინალთა კოლეგია

სტატიის შეუმოწმებელი ვერსია
მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
კარდინალთა კოლეგია
Collegium Cardinalium
ემბლემა
ტიპი
ორგანოს ტიპი ? [[კათოლიკური ეკლესია]]
ხელმძღვანელები
დეკანი ჯოვანი ბატისტა რე
18 იანვარი 2020-დან
ვიცე-დეკანი ლეონარდო სანდრი
18 იანვარი 2020-დან
პროტოპრესვიტერი მაიკლ მიჰაი კიტბუნჩუ
14 დეკემბერი 2016-დან
პროტოდიაკვანი დომინიკ მამბერტი
28 ოქტომბერი 2024-დან
სტრუქტურა
წევრები 245 (122 ამომრჩეველი)
საარჩევნო სისტემა კარდინალები მთელი სიცოცხლის განმავლობაში ინიშნებიან რომის პაპის მიერ
სხდომების ადგილი
საიტი
შენიშვნები
80 წლამდე ასაკის კარდინალებს უფლება აქვთ, კონკლავში მიიღონ მონაწილეობა და რომის პაპის არჩევაში ხმა მისცენ.
კარდინალები წითელ სამოსში იოანე პავლე II-ის დაკრძალვისას (2005)

კარდინალთა კოლეგია (ლათ. Collegium Cardinalium), იგივე კარდინალთა წმინდა კოლეგია — კათოლიკური ეკლესიის ყველა კარდინალის ერთობლიობა.[1] 2026 წლის 5 იანვარიის მდგომარეობით, კოლეგიაში შედის 245 კარდინალი, რომელთაგან 122-ს აქვს უფლება მონაწილეობა მიიღოს რომის პაპის ასარჩევ კონკლავში. რომის პაპის მიერ დანიშნული კარდინალები, როგორც წესი, ამ სტატუსს მთელი სიცოცხლის განმავლობაში ინარჩუნებენ, თუმცა კონკლავში მონაწილეობას კარგავენ იმ შემთხვევაში, თუ პაპის ტახტის ვაკანსიის დადგომამდე 80 წელს მიაღწევენ.

კარდინალთა კოლეგიის ჩამოყალიბების დროიდან (ადრეული შუა საუკუნეები) კოლეგიის რაოდენობა ისტორიულად იზღუდებოდა პაპების, პაპის მიერ დამტკიცებული ეკუმენური კრებებისა და თავად კოლეგიის გადაწყვეტილებებით. 1099-დან 1986-მდე პერიოდში კარდინალთა საერთო რაოდენობა დაახლოებით 2,900-ს შეადგენდა, რომელთა თითქმის ნახევარი 1655 წლის შემდეგ შეიქმნა.[2] აღნიშნული რიცხვი არ მოიცავს XII საუკუნეის შესაძლო დოკუმენტურად აღურიცხავ კარდინალებსა და „ფსევდოკარდინალებს“, რომლებიც დასავლეთის განხეთქილების პერიოდში დანიშნეს იმ პონტიფიკატებმა, რომლებიც დღეს ანტიპაპებად მიიჩნევიან, და ექვემდებარება სხვა წყაროებთან დაკავშირებულ გაურკვევლობებსაც.[2]

ისტორია

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
იხილეთ აგრეთვე: კარდინალი

სიტყვა კარდინალი მომდინარეობს ლათინური cardō-დან, რომელიც ნიშნავს „სახსარს“ („hinge“). კარდინალის ინსტიტუტი, იმ სახით როგორც დღესაა ცნობილი, პირველი ათასწლეულის განმავლობაში ნელ-ნელა ჩამოყალიბდა რომის სასულიერო წრიდან. ტერმინი კარდინალი პირველად „Liber Pontificalis“-ში ჩნდება პაპი სტეფანე III-ის ბიოგრაფიაში: რომის სინოდზე 769 წელს გადაწყდა, რომ რომის პონტიფიკოსი უნდა აერჩიათ დიაკვნებსა და კარდინალ-მღვდლებს შორის.[3]

პაპი სტეფანე V-ის პონტიფიკატობის ზეობისას (816–817) დაიწყო იმ სამი კლასის ჩამოყალიბება, რომლებიც კოლეგიაში დღემდე არსებობს. სტეფანე V-მ დაადგინა, რომ ყველა კარდინალ-ეპისკოპოსი ვალდებული იყო, რიგრიგობით აღესრულებინა მესა წმინდა პეტრეს ბაზილიკის მთავარ საკურთხეველთან — ყოველ კვირა დღეს თითოეულს. პირველმა ჩამოაყალიბა კარდინალ-დიაკვნების კლასი, რომლებიც თეოლოგიური თვალსაზრისით მიიჩნევიან „საქმე მოციქულთას“ VI თავში მოხსენიებული თავდაპირველი შვიდი დიაკვნის პირდაპირ მემკვიდრეებად; მათ შემდეგ ჩამოყალიბდნენ კარდინალ-მღვდლები, ხოლო ბოლოს — კარდინალ-ეპისკოპოსები.[4]

845 წელს მოს-პარიზის საეკლესიო კრებამ (Council of Meaux–Paris) მოითხოვა, რომ ეპისკოპოსებს თავიანთ ქალაქებში დაეფუძნებინათ კარდინალური ტიტულები ან სამრევლოები და განესაზღვრათ მათი რაიონებიც.[5] ამავე დროს, პაპებმა დაიწყეს რომის კარდინალ-მღვდლების ჩართვა როგორც ლეგატებისა და დელეგატების სახით: ისინი საქმიანობდნენ რომში სხვადასხვა ცერემონიაზე, სინოდზე, კრებაზე და სხვა ღონისძიებებზე, ასევე მონაწილეობდნენ საზღვარგარეთ დიპლომატიურ მისიებსა და კრებებში. იმ პირებს, რომლებსაც ასეთი დანიშნულება ეძლეოდათ, ენიჭებოდათ ტიტულები Legatus a Latere (კარდინალ-ლეგატი) და Missus Specialis (სპეციალური მისია).[4]

კოლეგიამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ეკლესიაში მიმდინარე სხვადასხვა რეფორმაშიც, მათ შორის — უკვე პაპ ლეო IX-ის პონტიფიკატობის პერიოდიდან (1050). XII საუკუნე-ში მესამე ლატერანის საეკლესიო კრებამ განაცხადა, რომ პაპი მხოლოდ კარდინალად ყოფნის შემდეგ გახდებოდი. ეს მოთხოვნა შემდგომში გაუქმდა და ძალა დაკარგა.[4]

XIII საუკუნიდან - XV საუკუნემდე კარდინალთა კოლეგიის რაოდენობა არასოდეს აღემატებოდა ოცდაათს, თუმცა არსებობდა ოცდაათზე მეტი სამრევლო და დიაკვნური ოლქი, რომლებშიც თეორიულად შესაძლებელი იყო ტიტულარის არსებობა. პაპმა იოანე XXII-მ (1316–1334) ეს პრაქტიკა ნორმად აქცია და კოლეგია ოფიციალურად ოც წევრამდე შეზღუდა.[6] მომდევნო საუკუნეში კოლეგიის გაფართოება იქცა ერთგვარ ინსტრუმენტად: პაპისთვის ეს იყო გზაც სამშენებლო პროექტების ან ომის დასაფინანსებლად, ევროპული ალიანსების გასამყარებლად და კოლეგიის, როგორც სულიერი და პოლიტიკური „კონტრწონის“ გავლენის შესასუსტებლად პაპის უზენაესობის მიმართ.[6]

კოლეგიის რაოდენობა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1352 წლის პაპის კონკლავზე მიღებულმა „კონკლავის კაპიტულაციამ“ (conclave capitulation) კოლეგიის წევრთა რაოდენობა 20-მდე შეზღუდა და დაადგინა, რომ ახალი კარდინალების შექმნა არ შეიძლებოდა მანამ, სანამ კოლეგიის ზომა 16-მდე არ შემცირდებოდა. 1353 წელს პაპმა ინოკენტი VI-მ კაპიტულაცია არაკანონიერად გამოაცხადა.[7]

XIV საუკუნეის ბოლოსთვის მხოლოდ იტალიელი კარდინალების არსებობის პრაქტიკა შეწყდა. XIV საუკუნე-დან XVII საუკუნე-მდე კოლეგიაზე მნიშვნელოვანი დაპირისპირება მიმდინარეობდა კარდინალებსა და მოქმედ პაპებს შორის. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთმა პაპმა კარდინალთა რაოდენობა მოკავშირეების უზრუნველსაყოფად გაზარდა, პაპი ბენედიქტე XII ხშირად უარს ამბობდა ამის გაკეთებაზე და 1338 წელს მხოლოდ ერთ შემთხვევაში შექმნა ექვსი ახალი კარდინალის ვაკანტური ადგილი.[8]

ბაზელის საეკლესიო კრებამ (Council of Basel) (1431–1437), რომელიც მოგვიანებით გადაიტანეს ფერერაში და შემდეგ ფლორენციაში, კოლეგიის რაოდენობა 24-მდე შეზღუდა,[9] იგივე შეზღუდვას შეიცავდა 1464 წლის პაპის კონკლავის კაპიტულაციაც.[10][11] 1484 წლის (ინოკენტი VIII)[12] და 1513 წლის (ლეო X) კონკლავების კაპიტულაციებიც იმავე შეზღუდვას შეიცავდა.[13] 1492 წლის პაპის კონკლავის კაპიტულაციაში დამატებით იყო დებულება ახალი კარდინალების შექმნის შეზღუდვაზეც.[14]

მეხუთე ლატერანის საეკლესიო კრებამ (1512–1517), მიუხედავად იმისა, რომ კარდინალთა ცხოვრების წესს დეტალურად არეგულირებდა, კოლეგიის რაოდენობის საკითხი არ განუხილავს.[9]

1517 წელს პაპმა ლეო X-მ კიდევ 31 კარდინალი დაამატა და საერთო რაოდენობა 65-მდე გაზარდა, რათა კარდინალთა კოლეგიაში მხარდამჭერი უმრავლესობა უზრუნველეყო. პაპმა პავლე IV-მ საერთო რაოდენობა 70-მდე აიყვანა. მისმა უშუალო მემკვიდრემ, პაპმა პიუს IV-მ (1559–1565), ზედა ზღვარი 76-მდე გაზარდა.[15]

ფერდინანდ I 26-კაციან ზღვარს ითხოვდა და კოლეგიის რაოდენობასა და ხარისხზე ჩიოდა მის ლეგატებთან, რომლებიც ტრიდენტის კრებაზე იყვნენ წარგზავნილნი; ფრანგი მონაწილეების ნაწილიც 24-კაციან ზღვარს უჭერდა მხარს, თუმცა კრებას კოლეგიის ზომის შესახებ ზღვარი არ დაუდგენია.[9] პაპი სიქსტუს V-ის პონტიფიკატისას (1585–1590) რაოდენობა 1586 წელს 70-ზე განისაზღვრა და განაწილდა 14 კარდინალ-დიაკვნად, 50 კარდინალ-მღვდლად და ექვს კარდინალ-ეპისკოპოსად.[4]

პაპები ამ ზღვარს იცავდნენ მანამ, სანამ პაპმა იოანე XXIII-მ 1961 წლის იანვარიში კარდინალთა რაოდენობა რამდენჯერმე არ გაზარდა და 88-მდე არ აიყვანა.[16] პაპმა პავლე VI-მ ეს გაფართოება გააგრძელა და მის მესამე კონსისტორიაზე, 1969 წლის აპრილიში, რაოდენობა 134-მდე მივიდა.[17]

XIX საუკუნესა და XX საუკუნეში კარდინალთა კოლეგია გაიინტერნაციონალდა.[18]

ამომრჩეველთა რაოდენობა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კოლეგიის საერთო რაოდენობამ მნიშვნელობა ნაწილობრივ დაკარგა მას შემდეგ, რაც პავლე VI-მ გადაწყვიტა, 1971 წლიდან კონკლავში ხმის მიცემის უფლება ჰქონოდათ მხოლოდ 80 წლამდე ასაკის კარდინალებს.[19][20] ამ ცვლილებამ ხმის მიცემის უფლება ჩამოართვა 25 კარდინალს: ახალი წესის ამოქმედებამდე ახალი პაპის არჩევაში მონაწილეობის უფლება ჰქონდა 127 კარდინალს (მათგან 38 იტალიელს), ხოლო ახალი წესის მიხედვით — 102-ს (მათგან 27 იტალიელს).[20] გადაწყვეტილებას კრიტიკულად გამოეხმაურნენ კარდინალი ალფრედო ოტავიანი და კარდინალი ეჟენ ტისერანი.[21][22]

1975 წელს პავლე VI-მ 80 წლამდე ასაკის კარდინალ-ამომრჩეველთა მაქსიმალური რაოდენობა 120-ზე დააწესა.[23] 1976 წელს ჩატარებულმა მისმა მომდევნო კონსისტორიამ კარდინალ-ამომრჩეველთა რაოდენობა სრულ ზღვრამდე, 120-მდე აიყვანა.[24]

პავლე VI-ის ყველა მემკვიდრემ პერიოდულად გადააჭარბა 120-იან ზღვარს, გარდა იოანე პავლე I-ისა, რომელმაც თავისი უაღრესად ხანმოკლე პონტიფიკატის განმავლობაში არცერთი კონსისტორია არ ჩაატარა. იოანე პავლე II-მ 120-იანი ზღვარი კვლავ დაადასტურა 1996 წელს,[25] თუმცა კარდინალთა კოლეგიაში მისმა დანიშვნებმა ცხრა კონსისტორიიდან ოთხში 120-ს გადააჭარბა; მაქსიმუმს მიაღწია 2001 წლის თებერვალში (135),[26] და კიდევ ერთხელ — 2003 წლის ოქტომბერში.[27] 120-იანი ზღვრის გადაჭარბებისას იოანე პავლე II ამტკიცებდა წესის „დროებით დეროგაციებს“, რათა 80 წლამდე ასაკის ყველა კარდინალს კონკლავში, როგორც ამომრჩეველს, მონაწილეობის უფლება ჰქონოდა.[28]

ბენედიქტე XVI-ის ხუთი კონსისტორიიდან სამში კარდინალ-ამომრჩეველთა რაოდენობამ 120-ს გადააჭარბა; მაქსიმუმი იყო 125 — 2012 წელს.[29] ფრანცისკე-მ ზღვარს გადააჭარბა მის მიერ ჩატარებული ათივე კონსისტორიის შედეგად და მაქსიმუმს მიაღწია 140-ით 2024 წლის დეკემბერში.[30]

რანგები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

XX საუკუნეში კოლეგიაში განხორციელებულმა ცვლილებებმა კონკრეტულ „ორდენებსაც“ (რანგებსაც) შეეხო. 1917 წლის კანონიკური სამართლის კოდექსმა (1917 Code of Canon Law) დაადგინა, რომ ამის შემდეგ კარდინალებად მხოლოდ მღვდლები ან ეპისკოპოსები შეიძლებოდა აერჩიათ,[31] რითაც ოფიციალურად დასრულდა ისტორიული პერიოდი, როდესაც ზოგიერთ კარდინალს სამღვდელოებაში ჰქონდა მიღებული მხოლოდ პირველი ტონსურა და მცირე ორდენები, ან დიდი ორდენები — დიაკვნობა და სუბდიაკვნობა — მღვდლად კურთხევის გარეშე.[32]

1961 წელს პაპმა იოანე XXIII-მ პაპს დაუტოვა უფლება, კოლეგიის ნებისმიერი წევრი დაენიშნა რომელიმე სუბურბიკარულ კათედრაზე და მიენიჭებინა კარდინალ-ეპისკოპოსის რანგი. მანამდე, ვაკანსიის შემთხვევაში, ასეთი დანიშვნის მოთხოვნის პრივილეგია (jus optionis) ჰქონდათ მხოლოდ უფროს კარდინალ-მღვდელსა და უფროს კარდინალ-დიაკვანს.[33] 1962 წელს მან დააწესა, რომ ყველა კარდინალი ეპისკოპოსი უნდა ყოფილიყო, რითაც დასრულდა კარდინალ-დიაკვნის ორდენის გაიგივება იმ კარდინალებთან, რომლებიც ეპისკოპოსები არ იყვნენ.[34] კოლეგიაში დარჩენილი თორმეტი არაეპისკოპოსი წევრი თავად იოანე XXIII-მ აკურთხა ეპისკოპოსად.[35] იოანე XXIII-მ კოლეგიისთვის ეს და სხვა წესები დააკანონა დოკუმენტით Cum gravissima (15 აპრილი 1962).[36] ცალკეულ შემთხვევებში კარდინალობის კანდიდატი ამ მოთხოვნისგან დისპენსაციას იღებს: იოანე პავლე II-მ ამგვარი დისპენსაცია პირველად მიანიჭა ჰენრი დე ლუბაკს 1983 წელს.[37]

1965 წლის თებერვალში პაპმა პავლე VI-მ გადაწყვიტა, რომ კარდინალად შექმნილ აღმოსავლური წესის პატრიარქს აღარ მიენიჭებოდა რომში ტიტულარული ეკლესია; ის ინარჩუნებდა საკუთარ კათედრას და ერწყმოდა კარდინალ-ეპისკოპოსთა ორდენს — იმ რანგს, რომელიც მანამდე დაცული იყო მხოლოდ ექვსი კარდინალისთვის, რომლებიც სუბურბიკარულ ეპარქიებზე იყვნენ დანიშნულნი.[38][39] პავლე VI-მ ეს და სხვა წესები კოლეგიისთვის დააკანონა დოკუმენტით Ad pupuratorum patrem (11 თებერვალი 1965).[40]

სხვა ცვლილებები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

პაპმა ფრანცისკემ კარდინალთა კოლეგიის დეკანის თანამდებობასთან დაკავშირებული წესები 2019 წლის დეკემბერში შეცვალა; შესაბამისად, დეკანი ახლა ინიშნება ხუთწლიანი ვადით, რომლის განახლებაც პაპის მიერ არის შესაძლებელი. ვიცე-დეკანის საკითხში ცვლილება არ განხორციელებულა.[41]

კოლეგიის წევრთა გადადგომა ან კოლეგიიდან ჩამოშორება შედარებით იშვიათი მოვლენაა. 1791-იდან 2018 წლამდე პერიოდში კოლეგიიდან მხოლოდ ერთი წევრი გააძევეს ეტიან შარლ დე ლომენი დე ბრიენი 1791 წელს, ხოლო ხუთმა გადადგომა აირჩია: ტომაზო ანტიჩი (1798), მარინო კარაფა დი ბელვედერე (1807), კარლო ოდესკალკი (1838), ლუი ბიო (1927) და თეოდორ ედგარ მაკკერიკი (2018).[42][43]

ისტორიული მონაცემები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

შუა საუკუნეების პერიოდისთვის, კარდინალთა კოლეგიის ზომის შესახებ წყაროები ყველაზე ხშირად პაპის არჩევნებსა და კონკლავებს უკავშირდება.[44] სია არასრულია (მდგომარეობით: თებერვალი 2013).

იტალიაში დაბადებული კარდინალების წილი (%), თითოეული კონკლავის დროს
მაისი 2025 20.32
კონკლავი 2025 20.24
კონკლავი 2013 22.60
კონკლავი 2005 17.09
კონკლავი 1978 (ოქტომბერი) 22.50
კონკლავი 1978 (აგვისტო) 22.80
კონკლავი 1963 35.36
კონკლავი 1958 35.80
კონკლავი 1939 54.80
კონკლავი 1922 51.60
კონკლავი 1914 50.76
კონკლავი 1903 56.25
კონკლავი 1878 65.57
კონკლავი 1846 98.00
კონკლავი (1830–1831) 80.00
კონკლავი 1829 82.00
კონკლავი 1823 87.76
კონკლავი (1799–1800) 85.71

ფუნქციები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კოლეგიის ერთ-ერთი ფუნქციაა, რომ პაპს ეკლესიის საკითხებზე რჩევა მისცეს, როდესაც იგი მათ ჩვეულებრივ კონსისტორიაზე იწვევს,[45] ტერმინი, რომელიც რომის იმპერატორის სამეფო საბჭოდან მომდინარეობს. პროტოკოლის თანახმად, იგი სხვადასხვა ღონისძიებაშიც მონაწილეობს, მაგალითად, კანონიზაციის პროცესის მიმდინარეობისას.

პაპის გარდაცვალების ან გადადგომის შემთხვევაში იგი იკრიბება როგორც პაპის კონკლავი და მემკვიდრეს ირჩევს.[46] ამ დროს იგი შემოიფარგლება იმ კარდინალებით, რომლებიც უფლებამოსილნი არიან მონაწილეობა მიიღონ არჩევნებში და რომელთა ასაკიც 80 წელზე ნაკლებია; ასაკობრივი ზღვარი პირველად 1970 წელს დააწესა პაპმა პავლე VI-მ.[47]

კოლეგიას მმართველობითი ძალაუფლება არ გააჩნია, გარდა სედე ვაკანტე-ის (პაპის ტახტის ვაკანსიის) პერიოდისა. თუმცა ამ შემთხვევაშიც, მისი უფლებამოსილებები უკიდურესად შეზღუდულია მოქმედი სამართლის ნორმებით, რომლებიც განსაზღვრულია აპოსტოლურ კონსტიტუციაში Universi Dominici gregis (1996) და ვატიკანის ქალაქ-სახელმწიფოს ძირითადი კანონით.

ისტორიულად, კარდინალები იყვნენ რომის ქალაქის სამრევლოებში მსახური სამღვდელოება, რომლებიც ემორჩილებოდნენ მის ეპისკოპოსს პაპს. კოლეგიამ განსაკუთრებული მნიშვნელობა შეიძინა ჰაინრიხ IV-ის გერმანიის მეფედ და საღვთო რომის იმპერატორად კურთხევის შემდეგ, როდესაც იგი ექვსი წლის ასაკში ავიდა ტახტზე ჰაინრიხ III-ის მოულოდნელი გარდაცვალების (1056) შემდეგ. მანამდე წმინდა საყდარი ხშირად მძაფრი დაპირისპირების საგანი იყო რომის არისტოკრატულ ოჯახებს შორის. საერო ხელისუფლებებს მნიშვნელოვანი გავლენა ჰქონდათ იმაზე, თუ ვინ უნდა დანიშნულიყო პაპად, ხოლო განსაკუთრებულად ძლიერი იყო საღვთო რომის იმპერატორის გავლენა, რომელსაც მას პაპის დანიშვნის სპეციფიკური უფლებამოსილებაც ჰქონდა.[48]

ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო, რადგან საღვთო რომის იმპერატორის მიზნები და ხედვები ყოველთვის არ ემთხვეოდა ეკლესიის ინტერესებს. იმ ეკლესიურმა მოღვაწეებმა, რომლებიც დაკავშირებულნი იყვნენ იმ მოძრაობასთან, რასაც მოგვიანებით გრიგორიანული რეფორმა ეწოდა, ისარგებლეს ახალი მეფის ძალაუფლების სისუსტით და 1059 წელს პაპის არჩევა რომის ეკლესიის სამღვდელოებას დაუმკვიდრეს. ეს იყო უფრო ფართო ძალაუფლებრივი ბრძოლის ნაწილი, რომელიც ცნობილია როგორც ინვესტიტურისთვის ბრძოლა: ეკლესიაც და იმპერატორიც ცდილობდნენ, უფრო მეტი კონტროლი მოეპოვებინათ ეპისკოპოსთა დანიშვნაზე და ამ გზით გაეზარდათ გავლენა იმ მიწებსა და მმართველობებზე, სადაც დანიშნული ეპისკოპოსები მსახურობდნენ.[49]

ახალი პაპის არჩევის კარდინალთა ექსკლუზიურ პრეროგატივად ქცევა ადრეული შუა საუკუნეების სამყაროში ძალაუფლებათა ბალანსის მნიშვნელოვანი ცვლილება იყო. XII საუკუნის დასაწყისიდან კარდინალთა კოლეგია უკვე ამ სახით იწყებს შეკრებას, მას შემდეგ, რაც კარდინალმა ეპისკოპოსებმა, კარდინალმა მღვდლებმა და კარდინალმა დიაკვნებმა ცალკეული ჯგუფების სახით მოქმედება შეწყვიტეს.[50]

ოფიციალური პირები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
„კარდინალ-ვიცე-დეკანი“ და „კარდინალ ვიცე-დეკანი“ გადმომისამართდება აქ.

კათოლიკურ ეკლესიაში კარდინალთა კოლეგიის დეკანი და კარდინალთა კოლეგიის ვიცე-დეკანი ამ კოლეგიის პრეზიდენტი და ვიცე-პრეზიდენტი არიან. ორივეს ირჩევენ კარდინალ-ეპისკოპოსები (უმაღლესი რანგის კარდინალები, მათ შორის ისინი, რომლებსაც სუბურბიკარული ეპარქიები აქვთ მინიჭებული), თუმცა არჩევა საჭიროებს პაპის თანხმობას. სხდომებზე თავმჯდომარეობისა და ადმინისტრაციული მოვალეობების დელეგირების გარდა, მათ სხვა კარდინალებზე უფლებამოსილება არ გააჩნიათ და მოქმედებენ როგორც ლათ. Primus inter pares („პირველი თანასწორთა შორის“).

წმინდა საყდრის სახელმწიფო მდივანი, წმინდა რომის ეკლესიის კამერლენგო, რომის გენერალური ვიკარი, აგრეთვე ვენეციისა და ლისაბონის პატრიარქები, ჩვეულებრივ, კარდინალები არიან, მცირერიცხოვანი (როგორც წესი, დროებითი) გამონაკლისებით. ვატიკანის ქალაქ-სახელმწიფოს ფუნდამენტური კანონი მოითხოვს, რომ სახელმწიფოს საკანონმდებლო ორგანოში — ვატიკანის ქალაქ-სახელმწიფოს პონტიფიკურ კომისიაში — დანიშნული პირები კარდინალები იყვნენ.[51]

პაპის არჩევა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
დამატებითი ინფორმაცია: პაპის კონკლავი და პაპის არჩევნების სია

პაპი პავლე VI-ის 1970 წლის motu proprio Ingravescentem aetatem-ის დებულებების მიხედვით, კარდინალებს, რომლებიც კონკლავის გახსნამდე 80 წელს მიაღწევდნენ, პაპის არჩევნებში ხმის მიცემის უფლება არ ჰქონდათ. პაპი იოანე პავლე II-ის 1996 წლის თებერვლის Universi Dominici gregis-მა ეს წესი მცირედით შეცვალა: კარდინალები, რომლებიც 80 წელს მიაღწევენ იმ დღემდე, როდესაც საყდარი დაობლდება, ხმის მიცემის უფლების მქონედ აღარ ითვლებიან. ეს ცვლილება განხორციელდა იმისთვის, რომ კონკლავის თარიღი განზრახ არ დაიგეგმოს ან არ იქნეს მანიპულირებული ისე, რომ ასაკობრივი კრიტერიუმით კონკრეტული კარდინალები ხელოვნურად ჩართონ ან გამორიცხონ.[46]

კათოლიკური ეკლესიის კანონიკური სამართალი მამაკაცის ეპისკოპოსად დანიშვნის ზოგად კვალიფიკაციებს საკმაოდ ფართოდ განსაზღვრავს და მოითხოვს, რომ კანდიდატი იყოს მორწმუნე და კეთილსახელიანი, მინიმუმ ოცდათხუთმეტი წლის, ჰქონდეს განათლების შესაბამისი დონე და მღვდლად მსახურების არანაკლებ ხუთწლიანი გამოცდილება.[52] მიუხედავად ამისა, კარდინალები 1389 წელს პაპი ურბან VI-ის გარდაცვალების შემდეგ, მუდმივად ირჩევენ რომის ეპისკოპოსს საკუთარი წევრობიდან; ურბან VI იყო უკანასკნელი პაპი, რომელიც კარდინალი არ ყოფილა. კონკლავის წესები ასევე განსაზღვრავს იმ პროცედურებს, რომლებიც უნდა შესრულდეს იმ შემთხვევაში, თუ კარდინალები აირჩევენ პიროვნებას, რომელიც ვატიკანის ქალაქ-სახელმწიფოს გარეთ ცხოვრობს ან ჯერ კიდევ არ არის ეპისკოპოსი.[53]

პაპი ბენედიქტე XVI-ის გადადგომის დროს 80 წლამდე ასაკის — 117 კარდინალიდან, 2013 წლის მარტის კონკლავში 115 მონაწილეობდა; სწორედ ამ კონკლავმა აირჩია პაპი ფრანცისკე მის მემკვიდრედ. ორ კარდინალს მონაწილეობა არ მიუღია: ჯულიუს რიადი დარმაათმადჯას (ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო) და კიტ ო’ბრაიენს (სექსუალური გადაცდომის ბრალდებების შემდეგ).[54]

მოქმედი კარდინალების გალერეა — შერჩეული მთავარი ფიგურები (2026 წლის იანვარი)
კარდინალი სტატუსი/თანამდებობა ქვეყანა აღწერა
ჯოვანი ბატისტა რე კარდინალთა კოლეგიის დეკანი იტალიის დროშა იტალია კარდინალთა კოლეგიის თავმჯდომარე; კონკლავის გახსნისა და ადმინისტრაციული ფუნქციების მთავარი კოორდინატორი.
ლეონარდო სანდრი კარდინალთა კოლეგიის ვიცე-დეკანი არგენტინის დროშა არგენტინა დეკანის მოადგილე; კოლეგიის უმაღლესი რანგის ხელმძღვანელობაში მეორე ფიგურა.
პიეტრო პაროლინი სახელმწიფო მდივანი იტალიის დროშა იტალია წმინდა საყდრის დიპლომატიისა და ადმინისტრაციული მმართველობის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი პოსტი.
კევინ ფარელი კამერლენგო (წმინდა რომის ეკლესიის) აშშ-ის დროშა აშშ „Sede vacante“-ის პერიოდში ვატიკანის ადმინისტრაციული მართვის ცენტრალური ფიგურა.
დომინიკ მამბერტი კარდინალ-პროტოდიაკონი საფრანგეთის დროშა საფრანგეთი ახალი პაპის არჩევის შემდეგ, ტრადიციულად სწორედ ის აცხადებს: „Habemus Papam“.
მაიკლ მიხაი კიტბუნჩუ კარდინალ-პროტოპრესვიტერი ტაილანდის დროშა ტაილანდი კარდინალ-პრეზვიტერთა ორდენის ყველაზე უხუცესი წარმომადგენელი.
ლუის ანტონიო ტაგლე კარდინალი (გლობალური ეკლესიური ადმინისტრაცია) ფილიპინების დროშა ფილიპინები თანამედროვე კათოლიციზმის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობადი სახე აზიიდან; ხშირად მოიხსენიება გავლენიან კანდიდატად.

მატეო მარია ძუპი

კარდინალი (ეკლესიური დიპლომატია/პასტორალური ხაზები) იტალიის დროშა იტალია იტალიურ ეკლესიაში ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო მოქმედი იერარქი; გამორჩეული პასტორალური იმიჯით.
პიტერ ტურკსონი კარდინალი (სოციალური დოქტრინა/გლობალური საკითხები) განის დროშა განა ეკლესიის სოციალური სწავლების, გლობალური სამართლიანობისა და განვითარების თემების გავლენიანი წარმომადგენელი.

კრისტოფ შონბორნი

კარდინალი (თეოლოგია/ეკლესიური სწავლება) ავსტრიის დროშა ავსტრია თეოლოგიური ავტორიტეტის მქონე კარდინალი; თანამედროვე კათოლიკური დისკურსის ერთ-ერთი გამორჩეული ფიგურა.
ჟან-კლოდ ჰოლერიხი კარდინალი (ევროპული ეკლესიის პოლიტიკა) ლუქსემბურგის დროშა ლუქსემბურგი ევროპული კათოლიციზმის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ხმა; ხშირად ფიგურირებს რეფორმების კონტექსტში.
ფრიდოლინ ამბონგო ბესუნგუ კარდინალი (აფრიკის ეკლესია) კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დროშა კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა აფრიკის ეკლესიის ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი წარმომადგენელი თანამედროვე ეპოქაში.
პიერბატისტა პიცაბალა კარდინალი (ახლო აღმოსავლეთი) იტალიის დროშა იტალია ახლო აღმოსავლეთის ეკლესიური რეალობის კონტექსტში გამორჩეული კარდინალი.
პეტერ ერდო კარდინალი (ცენტრალური ევროპა) უნგრეთის დროშა უნგრეთი ცენტრალურ ევროპაში ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ეკლესიური ლიდერი; კონსერვატიული ინტელექტუალური ხაზის წარმომადგენელი.
ანდერს არბორელიუსი კარდინალი (სკანდინავია) შვედეთის დროშა შვედეთი სკანდინავიის კათოლიკე ეკლესიის სიმბოლური და იშვიათად მნიშვნელოვანი ფიგურა.
ჟან-მარკ აველინი კარდინალი (საფრანგეთი/ხმელთაშუა სივრცე) საფრანგეთის დროშა საფრანგეთი ფრანგული ეკლესიის ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური კარდინალი; ხშირად მოიხსენიება ინტელექტუალურ ლიდერად.
სეან პატრიკ ო’მელი კარდინალი (აშშ) აშშ-ის დროშა აშშ ეკლესიის შიდა რეფორმებისა და პასუხისმგებლობის თემებთან დაკავშირებული გავლენიანი ფიგურა.
ტიმოთი დოლანი კარდინალი (აშშ) აშშ-ის დროშა აშშ ამერიკული კათოლიკური სივრცის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობადი სახე; საჯარო რიტორიკითა და გავლენით.

ლიტერატურა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
  • Baumgartner, Frederic J. 2003. Behind Locked Doors: A History of the Papal Elections. Palgrave Macmillan. ISBN 0-312-29463-8.
  • Broderick, J.F. 1987. "The Sacred College of Cardinals: Size and Geographical Composition (1099–1986)." Archivum historiae Pontificiae, 25: 7–71.
  • Levillain, Philippe, ed. 2002. The Papacy: An Encyclopedia. Routledge. ISBN 0-415-92228-3.
  • Pham, John-Peter. 2004. Heirs of the Fisherman: Behind the Scenes of Papal Death and Succession. Oxford University Press. ISBN 0-19-517834-3.
  • Walsh, Michael. 2003. The Conclave: A Sometimes Secret and Occasionally Bloody History of Papal Elections. Rowman & Littlefield. ISBN 1-58051-135-X.

იხილეთ აგრეთვე

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რესურსები ინტერენტში

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
  1. ↑ 1983 CIC, Bk. II, Pt. II, Sec. I, Chap. III The Cardinals of the Holy Roman Church დაარქივებული 3 December 2010 საიტზე Wayback Machine.
  2. ↑ 2.0 2.1 Broderick, 1987, p. 11.
  3. ↑ Miranda, S. (2003). The New Catholic Encyclopedia, 2nd Edition. Detroit: Gale. 
  4. ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 Noonan, James-Charles (2012). The Church Visible: The Ceremonial Life and Protocol of the Roman Catholic Church, Revised Edition. New York: Sterling Ethos, გვ. 8–9. ISBN 978-1-40278730-0. 
  5. ↑ van Lierde, Peter C. (1964). What Is a Cardinal?. New York: Hawthorne Books Inc., გვ. 14. 
  6. ↑ 6.0 6.1 Pham, John-Peter (2004). Heirs of the Fisherman: Behind the Scenes of Papal Death and Succession. Oxford University Press, გვ. 65. ISBN 0-19-517834-3. 
  7. ↑ Baumgartner, 2003, pp. 52–54.; Jugie, Pierre. Levillain, ed. 2002. "Cardinal." pp. 241–242.
  8. ↑ Schimmelpfennig, Bernhard (1976). „Zisterzienserideal und Kirchenreform. Benedikt XII. (1334–1342) als Reformpapst“. Zisterzienser-Studien (გერმანული). 3: 37.
  9. ↑ 9.0 9.1 9.2 Miranda, Salvador. 1998. "Guide to documents and events (76–2005)."
  10. ↑ Burkle-Young, Francis A. 1998. "The election of Pope Paul II (1464)."
  11. ↑ Baumgartner, 2003, p. 78-79.; Walsh, 2003, p. 109.
  12. ↑ Baumgartner, 2003, p. 82.
  13. ↑ Baumgartner, 2003, p. 92.
  14. ↑ Burkle-Young, Francis A. 1998. "The election of Pope Alexander VI (1492) ."
  15. ↑ Pham, 2004, p. 65.
  16. ↑ Cortesi, Arnoldo (17 January 1961). „4 New Cardinals Elevated in Rome“ (PDF). The New York Times. ციტირების თარიღი: 12 July 2018.
  17. ↑ Doty, Robert C. (29 March 1969). „Pope Names 33 Cardinals; Cooke Among 4 From U.S.“. The New York Times. ციტირების თარიღი: 12 July 2018.
  18. ↑ Il sacro collegio a portata di clic it. ციტირების თარიღი: 2025-01-30
  19. ↑ Pope Paul VI. (21 November 1970) Ingravescentem aetatem la. Libreria Editrice Vaticana. ციტირების თარიღი: 12 July 2018 See also: Ingravescentem aetatem.
  20. ↑ 20.0 20.1 Hoffman, Paul (24 November 1970). „Voting for Popes Is Barred to Cardinals Over 80“. The New York Times. ციტირების თარიღი: 12 July 2018.
  21. ↑ Friendly, Alfred Jr. (27 November 1970). „Ottaviani Deplores Papal Action Barring Vote of Aged Cardinals“. The New York Times. ციტირების თარიღი: 12 July 2018.
  22. ↑ „Crítica de dos Cardenales contra el Papa Paulo VI“ [Criticism of two Cardinals against Pope Paul VI] (ესპანური). UPI. 26 November 1970. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 10 January 2017. ციტირების თარიღი: 12 July 2018.
  23. ↑ Pope Paul VI. (1 October 1975) Romano Pontifici Eligendo. Libreria Editrice Vaticana. ციტირების თარიღი: 12 July 2018 See also: Romano Pontifici Eligendo.
  24. ↑ „Archbishop of Hanoi Among 20 New Cardinals Installed by Pope“. The New York Times. 25 May 1976. ციტირების თარიღი: 12 July 2018.
  25. ↑ Pope John Paul II. (22 February 1996) Universi Dominici Gregis. Libreria Editrice Vaticana. ციტირების თარიღი: 12 July 2018 See also: Universi Dominici Gregis.; Allen, John L. Jr. (23 July 2002). Conclave: The Politics, Personalities, and Process of the Next Papal Election. Crown Publishing. ISBN 9780385504560. თარგი:Page needed
  26. ↑ Stanley, Alessandra (22 February 2001). „Shaping a Legacy, Pope Installs 44 Cardinals“. The New York Times. ციტირების თარიღი: 12 July 2018.
  27. ↑ Bruni, Frank (22 October 2003). „Pope Confirms Cardinals, As Talk Turns to Succession“. The New York Times. ციტირების თარიღი: 12 July 2018.
  28. ↑ Pham, John-Peter (2004). Heirs of the Fisherman: Behind the Scenes of Papal Death and Succession. Oxford University Press, გვ. 66. ISBN 9780195346350. ; Mickens, Robert (3 April 2017). „Why Francis Needs to Expand the College of Cardinals“. Commonweal. ციტირების თარიღი: 12 July 2018. ციტატა: „In fact, John Paul II derogated from Paul's legislation several times and after consistories in 2001 and 2003, for example, there were as many as 135 electors.“
  29. ↑ Galeazzi, Giacomo (6 January 2012). „Oltre quota 120“ [Beyond the 120 Quota]. La Stampa (იტალიური). ციტირების თარიღი: 12 July 2018.; Allen, John L. Jr. (6 January 2012). „Pope names 22 new cardinals, including Dolan and O'Brien“. National Catholic Reporter. ციტირების თარიღი: 12 July 2018.
  30. ↑ Pullella, Philip (2023-09-30). „Pope Francis cements legacy, stamps Church future with new cardinals“. Reuters (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 2023-10-01.
  31. ↑ canon 232 §1
  32. ↑ Pope John XXIII. (10 March 1961) Ad suburbicarias dioeceses la. Libreria Editrice Vaticana. ციტირების თარიღი: 15 December 2017
  33. ↑ Pope John XXIII. (10 March 1961) Ad suburbicarias dioeceses la. Libreria Editrice Vaticana. ციტირების თარიღი: 15 December 2017
  34. ↑ Cortesi, Arnoldo (20 March 1962). „Pope Elevates 10 to Cardinal Rank“ (PDF). The New York Times. ციტირების თარიღი: 25 October 2017.
  35. ↑ „Catholic Cardinals Now Are All Bishops“ (PDF). New York Times. 20 April 1962. ციტირების თარიღი: 25 October 2017. ციტატა: „From today therefore, perhaps for the first time in the history of the Roman Catholic Church, all Cardinals are Bishops.“
  36. ↑ (2002) New Catholic Encyclopedia, 2nd, Gale, გვ. 106. 
  37. ↑ Goulding, Gill K. (2015). A Church of Passion and Hope: The Formation of An Ecclesial Disposition from Ignatius Loyola to Pope Francis and the New Evangelization. Bloomsbury T&T Clark. ISBN 9780567664686. თარგი:Page needed
  38. ↑ „Pope Designates 27 New Cardinals“ (PDF). New York Times. 26 January 1965. ციტირების თარიღი: 26 October 2017.
  39. ↑ „Pontiff Installs 27 New Cardinals“ (PDF). The New York Times. 23 February 1965. ციტირების თარიღი: 26 October 2017.
  40. ↑ (1981) The Church in the Modern Age. London: Burn & Oates, გვ. 168. ISBN 9780860120926. 
  41. ↑ „Lettera Apostolica in forma di "Motu proprio" riguardante l'Ufficio del Decano del Collegio Cardinalizio“ (იტალიური). 21 December 2019. ციტირების თარიღი: 21 December 2019.
  42. ↑ Grossman, Cathy Lynn (25 February 2013). „Catholic cardinals, princes of the church, rarely quit“. USA Today (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 1 August 2018.
  43. ↑ Povoledo, Elisabetta; Otterman, Sharon (28 July 2018). „Cardinal Theodore McCarrick Resigns Amid Sexual Abuse Scandal“. The New York Times.
  44. ↑ Broderick, 1987, p. 13.
  45. ↑ CIC 1983, can. 349
  46. ↑ 46.0 46.1 John Paul II, Ap. Const. Universi Dominici gregis in AAS 88 (1996)
  47. ↑ Walsh, Michael (2011) The Cardinals: Thirteen Centuries of the Men Behind the Papal Throne. Grand Rapids, Michigan: Wm. B. Eerdmans Publishing, გვ. 17. ISBN 9780802829412. 
  48. ↑ Broderick, J.F. 1987. "The Sacred College of Cardinals: Size and Geographical Composition (1099–1986)." Archivum historiae Pontificiae, 25: 8.
  49. ↑ Broderick, J.F. 1987. "The Sacred College of Cardinals: Size and Geographical Composition (1099–1986)." Archivum historiae Pontificiae, 25: 8.
  50. ↑ Broderick, J.F. 1987. "The Sacred College of Cardinals: Size and Geographical Composition (1099–1986)." Archivum historiae Pontificiae, 25: 8.
  51. ↑ Pope John Paul II. (26 November 2000) Fundamental Law of Vatican City State. ციტირების თარიღი: 11 April 2008
  52. ↑ Code of Canon Law, Chapter II: Bishops. The Holy See. ციტირების თარიღი: 29 May 2016
  53. ↑ Universi Dominici gregis, 88–90
  54. ↑ Pigott, Robert (25 February 2013). „Cardinal Keith O'Brien resigns as Archbishop“. BBC News. ციტირების თარიღი: 25 February 2013.
მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=კარდინალთა_კოლეგია&oldid=5085490“-დან