კავკასიის კომიტეტი
კავკასიის კომიტეტი (რუს. Кавказский комитет; 1840-1882) — უმაღლესი სახელმწიფო დაწესებულება რუსეთის იმპერიაში, რომელიც კოორდინაციას უწევდა კავკასიის მეფისნაცვლის საქმიანობას ცენტრალურ სახელმწიფო დაწესებულებებთან და პირადად იმპერატორთან; 1865 წლამდე კავკასიის კომიტეტი წარმოადგენდა სათათბირო ორგანოს, კავკასიის მმართველობასთან დაკავშირებული ყველა კანონპროექტის განმხილისას. მდებარეობდა სანქტ-პეტერბურგში. იგი შეიქმნა იმპერატორის ბრძანებულებით კავკასიის სამეფისნაცვლოს დაარსების შემდეგ, ნიკოლოზ I-ის 3(15).2.1845 წლის დადგენილებით. მანამდე არსებობდა რამდენიმე დროებითი კომიტეტი, რომელთაც ევალებოდათ კავკასიაში სამოქალაქო მმართველობის შემუშავება და შემოღება (1833-1845).
კავკასიის კომიტეტი დაარსდა 1840 წლის 10 აპრილს (22 აპრილს) იმპერატორ ნიკოლოზ I-ის დადგენილებით.[1] კავკასიის კომიტეტი გადაიქცა მუდმივ ორგანოდ, რომელიც ხელმძღვანელობდა მეფის ადმინისტრაციის სამოქალაქო საქმიანობას კავკასიაში. კავკასიის კომიტეტის თავმჯდომარე იყო სამხედრო მინისტრი, გრაფი ა. ი. ჩერნიშოვი, შემდეგ – გენერალ-ადიუტანტი, გრაფი ა. თ. ორლოვი; შემადგენლობაში შედიოდნენ სამხედრო, ფინანსთა, სახელმწიფო ქონების, იუსტიციის, შინაგან საქმეთა მინისტრები, აგრეთვე ტახტის მემკვიდრე, ჟანდარმთა შეფი და სხვა მაღალი თანამდებობის მოხელეები. ამ ცვლილებების შედეგად გაფართოვდა მეფის მთავრობის გავლენა მთელ სამხრხრეთ კავკასიაში. კავკასიის კომიტეტი გაუქმდა 1882 წლის 29 ნოემბერს (11 დეკემბერს), კავკასიაში მეფისნაცვლის თანამდებობის გაუქმებასა და ახალი ადმინისტრაციული წყობის შემოღებასთან დაკავშირებით.[2]
ამიერკავკასიის მხარის სამოქალაქო სამართველოს უფროსები:
- ალექსანდრე ჭავჭავაძე (23 დეკემბერი, 1842-13 მარტი, 1843);
- პეტრე ლადინსკი (1845-8 თებერვალი, 1847);
- ვასილ ბებუთოვი (1847-);
ლიტერატურა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 5, თბ., 1970;
- ჩხეტია შ., რუსული მმართველობის სისტემა საქართველოში (1840–1864), «ს. ჯანაშიას სახ. საქართველოს სახელმწ. მუზეუმის მოამბე», 1944, ტ. 12B.
- ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 4, თბ., 2018. — გვ. 438.
რესურსები ინტერნეტში
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- Глашева З. Ж., Формирование центральных органов управления Кавказом в 30-50-ые годы XIX века
- Наказ Главному управлению Закавказским краем. — Санкт-Петербург : Воен. тип., 1842
- Об образовании Совета Главного Управления Закавказским краем.Н. 21 февраля - К. 7 ноября 1838 г.
- Сидорова М. В. Несколько документов о проблеме Кавказа // Российский Архив: История Отечества в свидетельствах и документах XVIII—XX вв., 2003
სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- ↑ Полное собрание законов Российской империи, собрание 2-ое (1825-1881), т. XV, указ 13368, ст. 237-261
- ↑ КАВКА́ЗСКИЙ КОМИТЕ́Т